สรพ. จัดมหกรรม HA Forum 22 "Towards Scaling Up and Resilience in Healthcare" ในระหว่างวันที่ 8 - 11 มีนาคม 2565 ณ ศูนย์การประชุม IMPACT FORUM เมืองทองธานี และเชิญผมไปร่วมเป็นวิทยากรในหัวข้อ "B2-201 Developmental Evaluaion (DE), REAM, and Clinical Audit" ในวันที่ 10 มีนาคม 2565 เวลา 10.30 - 12.00 น. ณ ห้อง Sapphire 201
วันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๕ นพ. อนุวัฒน์ ศุภชุติวงศ์ ผู้รับผิดชอบหัวข้อดังกล่าว นัดคุยหารือทาง ซูม เพื่อเตรียมทำความเข้าใจกระบวนการเรียนรู้ในห้องดังกล่าว เพื่อนำ DE ไปใช้เพิ่มพลังของกระบวนการตรวจเยี่ยมสถานพยาบาลในกระบวนการเพื่อรับรองคุณภาพ เท่ากับว่าปฏิสัมพันธ์ระหว่างทีมวิทยากรและผู้เข้าร่วมประชุม จะเป็นจุดเริ่มต้นของการนำ DE ไปเพิ่มพลังของกระบวนการพัฒนาคุณภาพสถานพยาบาล ซึ่ง สรพ. ดำเนินการมาต่อเนื่องเป็นเวลา ๒๕ ปี
ในวงปรึกษาหารือ มี นพ. สมจิตต์ ชี้เจริญ ศิษย์เก่า มอ. รุ่น ๑๐ เข้าร่วมด้วย เริ่มจาก นพ. อนุวัฒน์ ปรารภว่า กระบวนการตรวจเยี่ยมสถานพยาบาล มีแนวโน้มจะหลงทาง ไปมุ่งที่ การได้รับการรับรองคุณภาพ แทนที่จะมุ่งที่เป้าหมายแท้จริง คือการพัฒนาคุณภาพ และการเรียนรู้เกี่ยวกับเรื่องคุณภาพของสถานพยาบาล ผมเปิด เว็บไซต์ ของ สรพ. พบคำหลัก "Accreditation is an Educational Process" ตรงกับเป้าหมายหลักของ DE พอดี คือเน้นใช้เป็นเครื่องมือเอื้อการเรียนรู้ ซึ่งในกรณีนี้ เป็นการเรียนรู้เรื่องการพัฒนาคุภาพของบริการและสถานพยาบาล ผ่านการปฏิบัติ
คุณหมออนุวัฒน์ ต้องการใช้พัฒนา surveyor คือไม่ใช่แค่ไปประเมินเพื่อผ่านหรือไม่ผ่านเกณฑ์ ต้อง การให้ surveyor ไปกระตุ้นกระบวนการเรียนรู้มากกว่า โชคดีที่ผมบันทึกเสียงไว้ แล้วเอามาฟังใหม่ จึงพบพลังของการเสวนา ที่โยงไปสู่อิสระในการตีความเกณฑ์คุณภาพสถานพยาบาล เพื่อนำไปสู่การเรียนรู้เพื่อยกระดับคุณภาพอย่างแท้จริง ไม่ใช่แค่ผ่านเกณฑ์
เพราะคุณหมอสมจิตต์ เป็นลูกศิษย์เมื่อ ๓๕ ปีก่อน ผมจึงรื้อฟื้นเรื่องเก่าสมัยผมเป็นคณบดีคณะแพทยศาสตร์ ม. สงขลานครินทร์ ช่วงที่คุณหมอสมจิตต์เป็นนักศึกษาแพทย์ ว่าสมัยนั้นเราเจริงเอาจังกันมากในเรื่องการพัฒนาคุณภาพงาน โดยที่มีเกณฑ์คุณภาพมาจับ และผมกล่าวในที่ประชุมต่างๆ ทุกครั้งว่า เราต้องไม่แค่ปฏิบัติตามเกณฑ์ ต้องหาทางพัฒนาเกณฑ์ด้วย ใช้คำภาษาอังกฤษว่า ไม่ใช้แค่ meet the standards แต่ต้องมุ่ง beat the satandards ด้วย
จะเห็นว่า เรื่องการพัฒนาคุณภาพนั้น มีเส้นผมที่บังภูเขาอยู่ เส้นผมคือเกณฑ์คุณภาพ ภูเขาคือคุณภาพของบริการ ผมได้เข้าใจว่าในวันจริง ๑๐ มีนาคม จะต้องชี้ให้เห็นว่าผู้เยี่ยมสำรวจ (surveyor) มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมเส้นผมกับภูเขา สู่พลังยิ่งใหญ่ คือพลังของการเรรียนรู้ โดยใช้ DE เป็นตัวช่วย และชวนกันสุนทรียเสวนาว่า ในการปฏิบัติงานจริงผู้เยี่ยมสำรวจจะต้องมีสมรรถนะในการใช้ DE อย่างไรบ้าง
การเสวนาเมื่อวันที่ ๑๘ กุมภาพันธ์ นำไปสู่การมองเกณฑ์คุณภาพ ว่าไม่ใช่มาตรฐานตายตัว และยังมีส่วนที่ไม่ขัดเจนตายตัว นำสู่การคุยกันเรื่องคุณค่าของความคลุมเครือไม่ชัดเจน (ambiguity) ที่ช่วยเปิดช่องให้ผู้เยี่ยมสำรวจ และผู้ปฏิบัติงาน เข้าสู่พื้นที่การเรียนรู้ร่วมกัน ผ่านการตีความข้อมูลจากการปฏิบัติงานของสถานพยาบาล ซึ่งหมายความว่า จะช่วยให้ทีมผู้ปฏิบัติงานในสถานพยาบาล ได้ตีความข้อมูลของตน เทียบกับเกณฑ์คุณภาพ และเทียบกับการตีความของผู้เยี่ยมสำรวจ
นพ. สมจิตต์ เสนอว่า เมื่อผู้เยี่ยมสำรวจไปตรวจเยี่ยมสถานพยาบาล ก็จะพบ ช่องว่าง (gap) ระหว่างสภาพความเป็นจริง กับมาตรฐาน และช่องว่างนั้นเอง คือโอกาสเรียนรู้ และเยี่ยมสำรวจต้องพัฒนาทักษะในการกระตุ้นการเรียนรู้ดังกล่าว
เท่ากับ DE จะช่วยให้ สรพ. ได้เคลื่อนกระบวนการคุณภาพของสถานพยาบาล ออกไปอีก
ผมดีใจมาก ที่ห้องย่อย B2-201 ของ HA Forum 22 ในวันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๖๕ จะเป็นจุดเริ่มต้นของการประยุกต์ใช้ DE ในการพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล
วิจารณ์ พานิช
๑๙ ก.พ. ๖๕
หนูเคยไปร่วมอภิปราย การพัฒนางานประจำให้เป็นวิจัย ร่วมกับ อ นพ สมจิตร ชี้เจริญ อาจารย์เก่งมากทั้งกระบวนการคิด วิเคราะห์ ดีใจมากที่มีโอกาสค่ะ