แต่จะสอนให้คนอื่นพัฒนาเรื่องนี้ได้อย่างไร ผมพยายามมาหลายปี สอนให้ "คนรู้จักฟัง" นี่ยากจริงๆ เพราะ เมื่อเขาฟังไม่รู้เรื่องก็จะตีความส่งเดช ไปต่างๆนาๆ เรียกว่า คุยกันไม่รู้เรื่อง ไปไหนมา สามวาสองศอกเลยละครับ

 หลังจากผมได้ยินเรื่องการฟังอย่างลึกซึ้งเพื่อการจัดการความรู้นี้มาระยะหนึ่ง ทำให้ผมนึกถึงหนังสือที่ผมเคยอ่านเกี่ยวกับ “การฟังอย่างไรจึงจะได้ยิน”  

แค่ชื่อก็รู้แล้วว่าแปลมาจากภาษาต่างประเทศ แต่ผมก็ยังไม่เคยอ่านหนังสือการฟังอย่างลึกซึ้ง มาก่อน

ตอนนี้ก็พยายามถามคุณอุทัย อันพิมพ์ ว่ามีหนังสือให้อ่านบ้างไหม ก็ยังไม่ได้รับคำตอบ 

ผมก็เลยถือโอกาสคิดเล่นๆ นำทางไปก่อน ถือเป็นการลับสมองเล่น พอได้หนังสือก็จะได้เปรียบเทียบว่าเราคิดเองกับที่คนอื่นคิดนั้นต่างมากน้อยแค่ไหน 

ผมเข้าใจว่าการฟังอย่างลึกซึ้งนั้น เป็นความสามารถที่ทำให้เราสามารถสื่อสารกันได้ดีขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพอย่างแน่นอน  

แต่ใครล่ะจะมีความสามารถในการฟังอย่างลึกซึ้งนั้น ยังเป็นปัญหาอยู่ และเรามีแนวทางที่จะพัฒนาได้อย่างไร 

ผมขอถอดจากประสบการณ์การทำงานก็แล้วกัน เปรียบเทียบระหว่างการฟังที่เราเข้าใจได้อย่างลึกซึ้ง และการฟังที่ไม่ค่อยเข้าใจก็แล้วกัน 

สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการฟังอย่างลึกซึ้งที่ผมพอจะคิดได้ ก็คือ ผมได้อาศัยจาก

  •  การเตรียมการแบบมองประเด็นเชิงระบบ ถึงประเด็นที่จะมีคนพูด ว่า
    •  คนนำเสนอ
      •  เป็นใคร นิสัยใจคอเป็นอย่างไร
      •  เกี่ยวข้องหรือรู้เรื่องนั้นในมุมไหน
      •  นำเสนอด้วยวัตถุประสงค์และเป้าหมายใด
    •  เรื่องที่พูดนั้น
      •  เกี่ยวข้องกับเรื่องอะไร
      •  มีบริบทขอเรื่องเป็นอย่างไร
      •  มีสาระสำคัญเน้นไปทางไหน
      •  มีความละเอียดลึกซึ้งแค่ไหน ระดับไหน
  • เข้าใจศัพท์เฉพาะและความหมายที่นำเสนอ
    • เข้าใจภาษาถิ่น และภาษาวิชาการ
    •  มีการตีความหมายของคำ
    •  การพัฒนาความเข้าใจประเด็นในการนำเสนอ
    •  รีบจัดกรอบข้อมูลให้ได้
    •  ถ้าไม่เข้าใจต้อง
      •  รีบจับกรอบประเด็น และ
      • จับบริบทของเรื่องให้ได้
    • จัดกรอบข้อมูล
    •  วางข้อมูลที่ได้ บันทึกช่วยจำ ทั้งกรอบและข้อมูล
    •  ย้อนไปดูกรอบข้อมูล ปรับเปลี่ยน
    •  ตรวจสอบความสอดคล้องของสิ่งที่ได้ยินมา
    • ทบทวนทั้งคำ ความหมาย และบริบท
  • มีความพร้อมจะรับข้อมูลด้านต่างๆ 
    •   เมื่อมีการนำเสนอ เราก็สามารถรับข้อมูลได้โดยทันที 

แต่จะสอนให้คนอื่นพัฒนาเรื่องนี้ได้อย่างไร

ผมพยายามมาหลายปี สอนให้ "คนรู้จักฟัง" นี่ยากจริงๆ

เพราะ เมื่อเขาฟังไม่รู้เรื่องก็จะตีความส่งเดช ไปต่างๆนาๆ เรียกว่าคุยกันไม่รู้เรื่อง ไปไหนมา สามวาสองศอกเลยละครับ

ผมสังเกตว่าคนที่มีความสามารถด้านนี้ที่สูงมาก

พอผมถามอะไร

ท่านจะตอบแบบรู้ว่าผมถามเพื่ออะไร ทำไม และควรจะตอบอย่างไร จึงจะตรงคำถาม แบบไม่ต้องสาธยาย

แต่ส่วนใหญ่ที่ผมเจอ ต้องมีการแปลคำถาม สามพันห้าร้อยครั้ง ก็ยังตอบไม่ตรงคำถาม หรือ ไม่เข้าใจคำถาม ให้ถามใหม่ ประมาณนั้น

เรียกว่า กลับไปเกิดมาใหม่ดีกว่ามานั่งรอคำตอบครับ

ผมจึงคิดว่าน่าจะมาจาก 5 ประเด็น เป็นอย่างน้อย

1.    ความสามารถของคนถาม ให้เข้าใจง่าย 

2.    ความสามารถในการฟังของคนถูกถาม

3.    ความซับซ้อนของเรื่อง

4. ความสามารถในการตอบ

5. ความสามารถในการฟังของผู้ถาม

และประเด็นในการพูดผมว่าเรื่องนี้ยังมีความซับซ้อนพอสมควร

ใครจะช่วยให้ผมเข้าใจได้ดีขึ้นบ้างครับ

หรือถ้ามีข้อมูลหลักการ วิธีการแล้ว เติมมาให้หน่อยนะครับ