จิตอาสา (Volunteer Spirit)
จิตอาสา (Volunteer Spirit)
จิตอาสา คืออะไร ?
คุณลักษณะที่พึงประสงค์ 8 ประการในหลักสูตรการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551 มี 8 ประการ คือ
รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์
ซื่อสัตย์สุจริต
มีวินัย
ใฝ่เรียนรู้
มุ่งมั่นในการทำงาน
รักความเป็นไทย
และมีจิตสาธารณะ
จิตอาสา (Volunteer Spirit) คือ จิตที่ทำความดีเพื่อมุ่งให้
ความดีงามทั้งหลาย ทั้งปวงเกิดแก่เพื่อนมนุษย์ โดยเต็มใจ สมัครใจเอง ทำงานด้วยความอิ่มใจ ซาบซึ้งใจ ปีติสุข ที่พร้อมจะเสียสละเวลา ทั้งแรงกาย แรงใจ และแรงสติปัญญา ความรู้ความสามารถที่เราพึงมี เพื่อสาธารณประโยชน์ ทำด้วยความสมัครใจไม่ได้ถูกบังคับแต่อย่างใด
ในการทำกิจกรรม หรือสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่นโดยไม่หวังผลตอบแทน และมีความสุขที่ได้ช่วยเหลือผู้อื่นนั้น เป็นจิตที่ไม่นิ่งดูดาย เมื่อพบเห็นปัญหา หรือความทุกข์ยากที่เกิดขึ้นกับผู้คน เป็นจิตที่มีความสุขเมื่อได้ทำความดี และเห็นน้ำตาเปลี่ยนเป็นรอยยิ้ม เป็นจิตที่เปี่ยมด้วย “บุญ” คือความสงบเย็น และพลังแห่งความดี อีกทั้งยังช่วยลด “อัตตา” หรือความเป็นตัวเป็นตนของตนเองลงได้บ้างหรือน้อยลง
กระบวนการสร้างจิตอาสา ต้องประกอบด้วยการปลูกฝังให้ตระหนักถึงความสำคัญของจิตอาสา การเตรียมความพร้อมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ ความรู้ และการติดต่อสื่อสาร การสร้างความเชื่อมั่นในตนเอง และการเข้าร่วมกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง
คุณลักษณะของผู้มีจิตอาสาคือ มุ่งประโยชน์ต่อส่วนรวม
การทำงานทุกอย่างเป็นไปด้วยความสมัครใจ ไม่มุ่งหวังผลตอบแทนในรูปของอามิส สินจ้าง หรือรางวัล ตลอดจนการอุทิศกาย กำลังใจ และเวลาให้แก่ส่วนรวม
สิ่งที่พึงมี และถือปฏิบัติ คือให้ยึดหลักพรหมวิหาร 4 และสังคหวัตถุ 4
หลักพรหมวิหาร 4
ประกอบด้วย
เมตตา : ความรัก ความปรารถนาดีเพื่อที่จะให้ผู้อื่นมีความสุข
กรุณา : ความสงสาร เห็นใจ ปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์
มุทิตา : ยินดีเมื่อผู้อื่นมีสุข พลอยยินดี หรืออนโมทนาด้วย
อุเบกขา : วางเฉยไม่ลำเอียง ทำตัวเป็นกลาง ไม่เข้าข้างใคร ๆ
สังควัตถุ 4
ประกอบด้วย
ทาน : การให้ เอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่ แบ่งปัน
ปิยวาจา : กล่าวด้วยวาจาที่ซาบซึ้ง สุภาพอ่อนหวาน
อัตถจริยา : ทำดี ประพฤติดี เป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น
สมานัตตตา : ทำตัวเสมอต้น เสมอปลาย
จิตอาสา เป็นจิตที่ทำด้วยความสุจริตใจ ปราศจากเงื่อนไขใด ๆ
เป็นการทำดีเพื่อความดีโดยไม่คิดว่าตนเองจะได้อะไร แต่ทำด้วยใจนั้น
คือกำไรชีวิต
จิตอาสาใน ร.10
โครงการ "จิตอาสาเราทำความดี ด้วยหัวใจ" เพื่อส่งเสริมให้คนไทยสมัครสมานสามัคคี สร้างสรรค์ความดีเพื่อประโยชน์แก่ประเทศชาติ ไม่หวังสิ่งตอบแทน
ในหลวง รัชกาลที่ 10 พระองค์ได้พระราชทานโครงการ
"จิตอาสาเราทำความดี ด้วยหัวใจ" เพื่อส่งเสริมให้คนไทยสมัครสมานสามัคคี สร้างสรรค์ความดีเพื่อประโยชน์แก่ประเทศชาติ ไม่หวังสิ่งตอบแทน
เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 28 กรกฎาคม 2563 ฐานเศรษฐกิจ ชวนคนไทยร่วมเทิดพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณฯ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว "ในหลวง รัฐกาลที่ 10"
จากโครงการ “จิตอาสาพระราชทาน 904 วปร.” ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งเกิดขึ้นจากน้ำพระราชหฤทัยอันเปี่ยมล้นด้วยพระเมตตาของพระองค์ที่ทรงทุ่มเทพระวรกาย ปฏิบัติพระราชกรณียกิจนานัปการ โดยคำนึงถึงความอยู่ดีมีสุขของราษฎรเป็นสำคัญ และทรงมีพระราชปณิธานที่จะสืบสาน รักษา และต่อยอดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริของพระบรมราชชนกที่ได้ทรงพระราชทานไว้เป็นแนวทางสำหรับการพัฒนาประเทศ ต่อมาทรงโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานชื่อใหม่เป็น "โครงการจิตอาสาเราทำความดี ด้วยหัวใจ" โดยพระราชทานโครงการดังกล่าวเพื่อส่งเสริมให้พสกนิกรชาวไทยทุกคน มีความเสียสละ และความสมัครสมานสามัคคี ในการสร้างสรรค์ความดี เพื่อประโยชน์แก่ประเทศชาติ
ครั้งในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา 28 กรกฎาคม 2560 สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้หน่วยราชการในพระองค์ ร่วมกับหน่วยราชการต่างๆ และประชาชนทุกหมู่เหล่าที่มีจิตอาสา บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ในพื้นที่ต่างๆเพื่อบรรเทาความเดือดร้อน และแก้ไขปัญหาให้แก่ประชาชนไม่ว่าจะเป็นปัญหาน้ำท่วมในเขตชุมชน ปัญหาการจราจร และอื่นๆ เพื่อสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิต ได้เปิดให้ประชาชนทั่วประเทศ สมัครเข้าร่วมโครงการจิตอาสา “เราทำความดี ด้วยหัวใจ”ปรากฏว่า มีประชาชนสมัครเข้าร่วมจำนวนมากจนเสื้อยืดคอโปโลสีดำ “ธ สถิตในดวงใจไทยนิรันดร์” ที่พระราชทานให้ประชาชนจำนวน 770,000 ตัว ถูกแจกจ่ายจนหมด ซึ่งหมายความว่า มีผู้เข้าร่วมโครงการไม่ต่ำกว่า 770,000 คน และอาจจะถึง 1 ล้านคน เพราะมีประชาชนอีกมากที่เข้าร่วมโครงการแม้จะไม่ได้รับเสื้อ ถือเป็นโครงการที่มีประชาชนเข้าร่วม และประสบความสำเร็จอย่างสูงยิ่ง
สำหรับ จิตอาสาตามพระราโชบาย แบ่งเป็น 3 ประเภท ดังนี้
1. จิตอาสาพัฒนา
ได้แก่ กิจกรรมจิตอาสาพระราชทานที่ทำเพื่อพัฒนาท้องถิ่น
ของแต่ละชุมชนให้มีคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมบำเพ็ญ สาธารณประโยชน์ การอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมการอำนวยความสะดวกและความปลอดภัยในการดำรงชีวิตประจำวันการประกอบอาชีพ รวมทั้งการสาธารณสุข ฯลฯ ซึ่งเป็นกิจกรรมที่กระทำได้ตลอดเวลา สามารถแบ่งตามภารกิจงานออกเป็น 8 กลุ่มงาน ดังนี้
1.1 จิตอาสาพัฒนาชุมชนเข้มแข็ง ประชามีสุข
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่เข้าร่วมกิจกรรม
สาธารณประโยชน์ อาทิ การขุดลอกคูคลอง การดูแลรักษา
ความสะอาดเรียบร้อยของศาสนสถาน หรือสถานที่สาธารณะ การจัดเก็บผักตบชวา การปลูกต้นไม้ รวมทั้งการพัฒนาโครงการต่าง ๆ ที่สร้างความเป็นอยู่ของ ชุมชนให้เข้มแข็ง ประชาชนมีความสุขอย่างยั่งยืน
1.2 -จิตอาสางานประดิษฐ์และเผยแพร่งานศิลปาชีพ
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่นำความรู้ทางด้าน
ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน/ภูมิ ปัญญาท้องถิ่น มาเผย แพร่ และถ่ายทอดเพื่อให้ประชาชนนำความรู้ที่ได้รับไปพัฒนาให้เป็นประโยชน์ต่อไป
1.3 จิตอาสาฝ่ายกิจกรรมการแสดงและนิทรรศการ
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่ปฏิบัติงานสนับสนุนใน
การจัดงานหรือกิจกรรมการแสดงและมีนิทรรศการ เฉลิมพระเกียรติ เพื่อเผยแพร่พระราชกรณียกิจและเผยแพร่กิจกรรมจิตอาสาฯ เช่น กิจกรรมการแสดงดนตรีบริเวณพระลานพระราชวังดุสิต การจัดงานอุ่นไอ รัก คลายความหนาว งานเถลิงศกสุขสันต์มหาสงกรานต์ตำนานไทย เป็นต้น
1.4-จิตอาสาฝ่ายแพทย์และสาธารณสุข
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่ปฏิบัติงานสนับสนุนและช่วยอำนวยความสะดวกแก่แพทย์ พยาบาล รวมถึงช่วยอำนวย ความสะดวกด้านการปฐมพยาบาลเบื้องต้น ตลอดจนส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพ
1.4 -จิตอาสาฝ่ายทะเบียนและข้อมูล
1.5 หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่ให้คำแนะนำและ
อำนวยความสะดวกประชาชนที่มาลงทะเบียนจิตอาสาฯ
1.6 -จิตอาสาฝ่ายส่งกำลังบำรุงและสนับสนุน
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่สนับสนุน อำนวยความ
สะดวก ดูแลความเรียบร้อย จัดหาหรือบริการอาหาร น้ำดื่ม ให้กับประชาชนที่เข้าร่วมกิจกรรม/จิตอาสาที่เข้าร่วมปฏิบัติงาน
1.7 จิตอาสาฝ่ายประชาสัมพันธ์
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่ช่วยงานประชาสัมพันธ์
และให้บริการข้อมูลการจัดกิจกรรมจิตอาสาฯรวมถึงช่วยดูแลต้อนรับ ประชาชนที่มาเข้าร่วมกิจกรรม
1.8 จิตอาสาฝ่ายรักษาความปลอดภัยและจราจร
หมายถึง กลุ่มงานจิตอาสาที่สนับสนุนและช่วย
อำนวยความสะดวกในการสัญจรของประชาชนการแนะนำ เส้นทางการแจ้งอุบัติเหตุการจราจรให้เจ้าพนักงานทราบ
ตัวอย่างของโครงการที่ประสบความสำเร็จและเห็นเป็นรูปธรรมอย่างมาก เช่น โครงการจิตอาสาพัฒนาคลองเปรมประชากร,โครงการจิตอาสาพัฒนา คลองแม่ข่า จ.เชียงใหม่ และโครงการท่อลอด ถนนวิภาวดีรังสิต
2.จิตอาสาเฉพาะกิจ
ได้แก่ กิจกรรมจิตอาสาพระราชทานที่มีวัตถุประสงค์ให้ปฏิบัติในงานพระราชพิธี หรือการรับเสด็จ ในโอกาสต่างๆ เป็นการใช้กำลังพลจิตอาสาร่วมปฏิบัติกับ ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องในการช่วยเหลือหรืออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนที่มาร่วมงานรวมทั้งการเตรียมการ การเตรียมสถานที่และการฟื้นฟูสถานที่ภายหลัง การปฏิบัติในพระราชพิธี และการเสด็จฯ นั้นๆ ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย
ดังนั้น เพื่อทรงสนองตอบต่อความรัก และน้ำใจอันประเสริฐสุดของประชาชนทั้งหลาย สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงได้พระราชทานพระมหากรุณาธิคุณให้ประชาชนทุกภาคส่วน ได้มีส่วนร่วมถวายความอาลัยรัก น้อมส่งเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ในห้วงเดือนตุลาคม 2560 เพื่อเป็นการรวมพลังความรักอันมีค่า รวมพลังน้ำใจของปวงชนชาวไทยทุกหมู่เหล่าที่จะน้อมถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ก่อนเสด็จสู่สวรรคาลัย
ปรากฏว่า ระหว่างวันที่ 1-30 กันยายน ประชาชนไทยทั่วประเทศและที่พำนักอยู่ต่างประเทศ สมัครเป็นจิตอาสาเฉพาะกิจฯ เพื่อปฏิบัติงานตามความสามารถและความสมัครใจ โดยแบ่งงานเป็น 8 ประเภท ได้แก่ งานดอกไม้จันทน์, งานประชาสัมพันธ์,งานโยธา, งานขนส่งเพื่อความปลอดภัยของประชาชน, งานบริการประชาชน, งานแพทย์, งานรักษาความปลอดภัย และงานจราจร มียอดรวมผู้สมัครจิตอาสาเฉพาะกิจฯ ทุกประเภท นับตั้งแต่วันที่ 1-30 กันยายน 2560 รวมทั้งสิ้น 4,006,825 คน ที่ได้ร่วมปฏิบัติเป็นจิตอาสาเฉพาะกิจ ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ รัชกาลที่ 9 อย่างสมพระเกียรติงดงามตามราชประเพณี
3. จิตอาสาภัยพิบัติ
ได้แก่ กิจกรรมจิตอาสาพระราชทานที่มีวัตถุประสงค์เพื่อเฝ้า ตรวจ เตือน และเตรียมการรองรับภัยพิบัติทั้งที่เกิดจากธรรมชาติ และเกิดจากสาเหตุอื่นๆ ที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนในพื้นที่โดยรวมและการเข้าช่วยเหลือบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนจากภัยพิบัติ ดังกล่าว เช่น อุทกภัย วาตภัย อัคคีภัย เป็นต้น
โครงการจิตอาสาพระราชทาน ๙๐๔ วปร.
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงห่วงใยและทรงคำนึงถึงความอยู่ดีมีสุขของประชาชนเป็นสำคัญ และพระองค์มีพระราชปณิธานแน่วแน่ที่จะทำให้ประเทศชาติมั่นคงและประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นด้วยมีพระราชประสงค์ที่จะสืบสาน รักษา และต่อยอดโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และแนวพระราชดำริต่าง ๆ ในบำบัดทุกข์และบำรุงสุขให้ประชาชนและพัฒนาประเทศให้เจริญก้าวหน้า
เนื่องในโอกาสเฉลิมพระชนมพรรษา ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๐ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ หน่วยราชการในพระองค์ร่วมกับหน่วยราชการต่าง ๆ และประชาชนทุกหมู่เหล่าที่มีจิตอาสา บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ในพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อบรรเทาความเดือดร้อน และแก้ไขปัญหาให้แก่ประชาชนไม่ว่าจะเป็นปัญหาน้ำท่วมในเขตชุมชน ปัญหาการจราจร และอื่น ๆ เพื่อสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรที่ทรงห่วงใยปัญหาน้ำท่วม และปัญหาการจราจรในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครและจังหวัดต่าง ๆ
ในการนี้ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้จัดโครงการจิตอาสา “เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ”
ระหว่างวันที่ ๒๘ กรกฎาคม – ๓ สิงหาคม –๒๕๖๐ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครก่อน เพื่อเป็นโครงการ ฯ ที่เป็นแบบอย่างในการพัฒนาสภาพแวดล้อม และความเป็นอยู่ในชุมชนให้มีสภาพที่ดีขึ้น
ทั้งนี้ จัดให้มีการลงทะเบียนจิตอาสาจากทุกจังหวัดทั่วประเทศ ณ อาคารรับรองพระราชวังดุสิต อาคาร ๖๐๖ สำนักพระราชวัง สนามเสือป่า
ระหว่างวันที่ ๒๓ – ๒๗ กรกฎาคม ๒๕๖๐ เวลา ๐๘.๐๐ – ๑๕.๐๐ น.
หลังจากดำเนินการโครงการจิตอาสา “เราทำความ ดี ด้วยหัวใจ” ในพื้นที่กรุงเทพมหานครเป็นช่วงแรกแล้ว
จะขยายผลโครงการดังกล่าว ในช่วงที่ ๒ ไปยังจังหวัดที่มีเขตพระราชฐาน และจะขยายผลการดำเนินการโครงการ ฯ ต่อไป ในช่วงที่ ๓ ทุกจังหวัดทั่วประเทศ โดยแบ่งห้วงเวลาการทำกิจกรรม
ดังนี้
.กิจกรรมจิตอาสา ร่วมกับหน่วยราชการในเขตพื้นที่ และประชาชนจิตอาสา
- ช่วงที่ ๑ ระหว่างวันที่ ๒๘ กรกฎาคม – ๕ ธันวาคม ๒๕๖๐ ดำเนินกิจกรรมในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และปริมณฑล : ซึ่งจะจัดสัปดาห์จิตอาสา ระหว่างวันที่ ๒๘ กรกฎาคม – ๓ สิงหาคม ๒๕๖๐
- ช่วงที่ ๒ ระหว่างวันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๖๐ – ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๑ ดำเนินกิจกรรมในจังหวัด ที่มีเขตพระราชฐาน
- ช่วงที่ ๓ ระหว่างวันที่ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๐ – ๕ ธันวาคม ๒๕๖๑ ดำเนินกิจกรรมในทุกจังหวัดทั่วประเทศ
ปัจจุบันคนไทยได้เห็นภาพของ จิตอาสา สวมหมวกสีฟ้า ผูกผ้าพันคอสีเหลืองพระราชทานกระจายอยู่ทั่วผืนแผ่นดินไทย ผ้าพันคอสีเหลืองเป็นสีประจำพระชนมวารของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ส่วนด้านหลังผ้าพันคอมีตราพระปรมาภิไธยย่อ “ว.ป.ร.” หมายถึง พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวและ หมวกจิตอาสาสีฟ้า เป็นสีประจำพระชนมวารของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งหน้าหมวกมีภาพวาดฝีพระหัตถ์ เราทำความดี ด้วยหัวใจ โครงการจิตอาสา “ทำความดีด้วยหัวใจ” ได้ขยายตัวออกไปทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง
สรุป
จิตอาสา (Volunteer Spirit) คือ จิตที่มุ่งทำความดีเพื่อให้ความดีงามทั้งหลาย ทั้งปวงเกิดแก่เพื่อนมนุษย์ โดยเต็มใจ สมัครใจเอง ทำงานด้วยความอิ่มใจ ซาบซึ้งใจ ปีติสุข ที่พร้อมจะเสียสละเวลา ทั้งแรงกาย แรงใจ และแรงสติปัญญา ความรู้ความสามารถที่เราพึงมี เพื่อสาธารณประโยชน์ ทำด้วยความสมัครใจไม่ได้ถูกบังคับแต่อย่างใดในหลวง รัชกาลที่ 10 พระองค์ได้พระราชทานโครงการ"จิตอาสาเราทำความดี ด้วยหัวใจ" เพื่อส่งเสริมให้คนไทยสมัครสมานสามัคคี สร้างสรรค์ความดีเพื่อประโยชน์แก่ประเทศชาติ ไม่หวังสิ่งตอบแทนนับว่าทรงเป็นพระมหากรุณาธิคุณแก่พสกนิกรอย่างใหญ่หลวง ทำดีด้วยจิตอาสา ชาวปาะชาจะมีสุขทุกเขตแคว้นนั้นเอง...
แหล่งข้อมูล
https://www.studentloan.or.th/th/news/1591521945
https://www.thansettakij.com/royal/442798
https://www.gotoknow.org/posts/688908
