บทความ How Do We Learn To Learn? ในเว็บไซต์ Neurosciencenews สรุปข้อเรียนรู้จากรายงานการวิจัยที่ลงพิมพ์ในวารสาร Nature เรื่อง Cognitive control persistently enhanced hippocampal information processing จากหลักฐานผลการทดลองในหนู ว่าหากฝึกไม่สนใจสิ่งรบกวน จะทำให้สมองเรียนรู้ที่จะเรียนได้ดีขึ้น
นี่คือการฝึกให้ใจจดจ่ออยู่เฉพาะกับเรื่องสำคัญ ไม่โดนสิ่งเร้าภายนอกรบกวน พลังการทำงานของ สมองก็เพิ่มขึ้น ตรงกับประสบการณ์ตรงในชีวิตของผมเมื่อ พ. ศ. ๒๕๑๒ หลังแต่งงาน สถานการณ์บังคับให้ผมฝึกตัวเองให้อ่านวารสารวิชาการหรือเขียนรายงานการวิจัยบนโต๊ะที่มีทีวี (ที่เปิดอยู่) วางอยู่ข้างๆ ได้ ความสามารถทำใจจดจ่อที่ฝึกคราวนั้นยังคงให้คุณแก่ชีวิตของผมมาจนบัดนี้ แต่ผมรู้เพียงว่า เรื่องแบบนี้ฝึกได้ถ้าตั้งใจจริง ไม่รู้ว่าเมื่อฝึกแล้วเกิดอะไรขึ้นในสมอง รายงานนี้บอกว่าเกี่ยวข้องกับการทำงานของสมองส่วน hippocampus และ เอนไซม์ protein kinase M zeta ที่ช่วยสร้างความแข็งแรงของการเชื่อมต่อใยประสาท และการเก็บความจำระยะยาว
พลังของการเพ่งความสนใจ ไม่ถูกสิ่งเร้าภายนอกมารบกวน ช่วยการเรียนรู้ยิ่งยวด แต่นั่นยังเป็นเพียงกลไกระยะสั้น ยังมีกลไกระยะยาว ที่คนบางคนจิตใจจดจ่ออยู่กับเรื่องสำคัญได้ในระยะยาว ยาวเป็นปี หรือหลายๆ ปี ท่ามกลางความวุ่นวายในชีวิต แต่ก็ไม่ละความจดจ่อจิตใจอยู่กับเรื่องนั้น ที่ผมทำได้ไม่ดีนัก แต่มีคนที่ผมสนิทสนมหลายคนมีคุณสมบัตินี้อย่างดีเยี่ยม และทำให้ท่านผู้นั้นมีผลงานสร้างสรรค์ได้อย่างน่าทึ่ง
ผมเข้าใจว่า ท่านเหล่านั้นมี “วิมังสา” ในเรื่องนั้น อยู่เป็นระยะๆ ช่วยให้เกิดการเรียนรู้ระยะยาว เอาเหตุการณ์หลากหลายมาใคร่ครวญสะท้อนคิดด้สยโจทย์ของประเด็นที่ท่านจดจ่อ จึงเกิดการเรียนรู้สร้างสรรค์ยิ่งใหญ่
การศึกษาไทยต้องเอื้อให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะนี้
วิจารณ์ พานิช
๒๗ พ.ย. ๖๔
I have noted many young(er) ‘workers’ operating 3 or 4 things at the same time. For an example – an employment agent with a client sitting in front of the desk, she can listen to the client, entering details on the keyboard, while looking up the monitor for protocol information on a panel (1 of 4 panels being displayed), asking questions and switching to answering her phone – all very smoothly.
That’s is what modern young people can do –multi-tasking– and some can do that very well. Comparing to oldies like me who can do mostly 1 single thing at a time. And I need to to turn my focus on before I can do that 1 thing. The age of Dinosaurs is gone. ;-)