The International Organization for Standardization (ISO) เผยแพร่ ISO 30401 : 2018 – Knowledge management systems – Requirement (๑)  เมื่อปี ๒๕๖๑   เสนอมุมมอง และวิธีการเชิงระบบ ต่อการจัดการความรู้    และ เว็บไซต์ของ สวทช. เสนอภาพรวม หรือข้อสรุป เป็นภาษาไทย ที่ดีมาก ไว้ที่ https://www.nstda.or.th/th/nstda-knowledge/knowledge-management/12481-iso-30401

ในบันทึกชุด ใช้มาตรฐาน KM ISO 30401 เป็นลมส่ง นี้ ผมตีความ (และบางครั้งเพิ่มเติมความเห็นของผมเอง หรือเถียง ISO) นำมาเสนอเพื่อประโยชน์ของสังคมไทย    ในการประยุกต์ใช้เครื่องมือนี้ เพื่อการเรียนรู้ที่ทรงพลังจากการทำงาน    เกิดมาตรฐานการทำงานที่ได้ประโยชน์สามต่อ คือ (๑) ผลงานคุณภาพสูง มีนวัตกรรมเกิดขึ้นตลอดเวลา    (๒) การทำงานเป็นเครื่องมือพัฒนาคนที่ทรงพลังที่สุด  และ (๓) ประสบการณ์และความรู้ที่เกิดขึ้นในการทำงานเป็นตัวสร้างองค์กร ให้เป็นองค์กรเรียนรู้   

สาระหลักของ ISO 30401 เรียกว่า องค์ประกอบที่จำเป็น (requirement) ของการจัดการความรู้  มี ๑๐ องค์ประกอบ    ในบันทึกที่ ๕ นี้ จะกล่าวถึงองค์ประกอบที่ ๖  Planning

๑. การดำเนินการเพื่อดูแลความเสี่ยงและโอกาส

ในการวางแผนระบบจัดการความรู้ ต้องคำนึงถึงบริบทขององค์กร (บันทึกที่ ๓ ตอนที่ ๑)  และความต้องการรวมทั้งความคาดหวังของผู้มีส่วนได้เสีย (บันทึกที่ ๓ ตอนที่ ๒)    สำหรับนำมากำหนดความเสี่ยงและโอกาสสำหรับวางแผนดำเนินการจัดการความรู้   เพื่อ

  • ให้มั่นใจว่าระบบจัดการความรู้จะส่งผลได้ตามที่ต้องการ
  • ป้องกัน หรือลด ผลที่ไม่ต้องการ
  • เกิดการพัฒนาต่อเนื่อง

องค์กรพึงวางแผน

  • (ก) กิจกรรมเพื่อป้องกันและลดความเสี่ยง  และใช้โอกาส
  • (ข) วิธีการ
  • - บูรณาการและดำเนินการกิจกรรมดังกล่าวเข้ากับระบบจัดการความรู้
  • - ประเมินประสิทธิผลของกิจกรรมดังกล่าว

 ๒. เป้าประสงค์และแผนของการจัดการความรู้เพื่อป้องกันความเสี่ยงและใช้โอกาส

องค์กรพึงกำหนดเป้าประสงค์ของการจัดการความรู้ในกลุ่มภารกิจ (function)  และในระดับ (level)  ที่สมควรใช้การจัดการความรู้   

เป้าประสงค์ดังกล่าวพึง

  • สนองความต้องการเชิงธุรกิจ และสอดคล้องกับเป้าประสงค์ของธุรกิจ
  • ตรงตามความต้องการของฝ่ายต่างๆ ที่มีส่วนได้เสีย
  • สอดคล้องกับนโยบายการจัดการความรู้
  • คำนึงถึงองค์ประกอบจำเป็นที่ตรงกับหน่วยงาน
  • วัดผลประโยชน์ หรือผลกระทบได้
  • มีการติดตามผล
  • ได้รับการสื่อสาร
  • มีการปรับปรุงตามสมควร

องค์กรพึงมีสารสนเทศในรูปของเอกสารว่าด้วยเป้าประสงค์ของการจัดการความรู้

เป้าประสงค์ดังกล่าวอาจระบุเชิงปริมาณหรือเชิงคุณภาพ    และเกี่ยวข้องกับประเด็นต่อไปนี้  ความปลอดภัย  เวลา  ความเสี่ยง  คุณภาพ  ค่าใช้จ่าย  ส่วนแบ่งการตลาด  ความพึงพอใจของลูกค้า   เป็นต้น

เป้าประสงค์อาจมีได้หลายด้าน เช่น  ผลด้านธุรกิจ  ผลด้านพัฒนาองค์กร  ผลด้านลูกค้า  และผลด้านสังคมและสภาพแวดล้อม       

ในการวางแผนเพื่อบรรลุเป้าประสงค์ของการจัดการความรู้  พึงตอบคำถามเหล่านี้

  • จะทำอะไร  ใครทำ
  • ใครเป็นผู้รับผิดรับชอบ
  • ต้องการทรัพยากรอะไรบ้าง
  • ใครเป็นผู้รับผิดชอบเรื่องทรัพยากร
  • เมื่อไรจะบรรลุผล และจบสิ้น
  • ประเมินผลลัพธ์อย่างไร

วิจารณ์ พานิช

 ๙ กันยายน ๒๕๖๒