The International Organization for Standardization (ISO) เผยแพร่ ISO 30401 : 2018 – Knowledge management systems – Requirement (๑)  เมื่อปี ๒๕๖๑   เสนอมุมมอง และวิธีการเชิงระบบ ต่อการจัดการความรู้    และ เว็บไซต์ของ สวทช. เสนอภาพรวม หรือข้อสรุป เป็นภาษาไทย ที่ดีมาก ไว้ที่ https://www.nstda.or.th/th/nstda-knowledge/knowledge-management/12481-iso-30401

ในบันทึกชุด ใช้มาตรฐาน KM ISO 30401 เป็นลมส่ง นี้ ผมตีความ (และบางครั้งเพิ่มเติมความเห็นของผมเอง หรือเถียง ISO) นำมาเสนอเพื่อประโยชน์ของสังคมไทย    ในการประยุกต์ใช้เครื่องมือนี้ เพื่อการเรียนรู้ที่ทรงพลังจากการทำงาน    เกิดมาตรฐานการทำงานที่ได้ประโยชน์สามต่อ คือ (๑) ผลงานคุณภาพสูง มีนวัตกรรมเกิดขึ้นตลอดเวลา    (๒) การทำงานเป็นเครื่องมือพัฒนาคนที่ทรงพลังที่สุด  และ (๓) ประสบการณ์และความรู้ที่เกิดขึ้นในการทำงานเป็นตัวสร้างองค์กร ให้เป็นองค์กรเรียนรู้   

สาระหลักของ ISO 30401 เรียกว่า องค์ประกอบที่จำเป็น (requirement) ของการจัดการความรู้  มี ๑๐ องค์ประกอบ    ในบันทึกที่ ๕ นี้ จะกล่าวถึงองค์ประกอบที่ ๕ Leadership

  • ๑. ภาวะผู้นำ (leadership) และความเอาจริงเอาจัง (commitment)

ผู้นำระดับสูงพึงแสดงภาวะผู้นำและความเอาจริงเอาจังต่อระบบจัดการความรู้ โดย

  • สร้างระบบคุณค่าขององค์กรที่ส่งเสริมความไว้วางใจต่อกัน เป็นปัจจัยสำคัญต่อการจัดการความรู้
  • รับผิดชอบให้นโยบายการจัดการความรู้ และเป้าประสงค์ของการจัดการความรู้ประสานสอดคล้องกันกับทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ขององค์กร และสามารถประเมินผลได้
  • รับผิดชอบให้องค์ประกอบที่จำเป็นของการจัดการความรู้ บูรณาการกับกระบวนการทางธุรกิจ และกระบวนการของโครงการ
  • รับผิดชอบให้มีทรัพยากรที่จำเป็น สนับสนุนการจัดการความรู้
  • สื่อสารความสำคัญของการจัดการความรู้ที่ได้ผล   และความสำคัญในการจัดให้มีปัจจัยสำคัญต่อการจัดการความรู้ 
  • จัดการกระบวนการการเปลี่ยนแปลงสู่การดำเนินการและการประยุกต์ใช้ระบบจัดการความรู้    และสร้างวัฒนธรรมที่ให้คุณค่า สนับสนุน และทำให้การจัดการความรู้ประสบผล
  • รับผิดชอบให้ระบบจัดการความรู้ก่อผลลัพธ์ตามที่กำหนด
  • อำนวยการ  จูงใจ  สร้างแรงบันดาลใจ  เอื้ออำนาจ  และสนับสนุนบุคลากรให้แสดงบทบาทให้ระบบจัดการความรู้มีประสิทธิผล
  • ส่งเสริมให้มีการพัฒนาระบบจัดการความรู้อย่างต่อเนื่อง
  • สนับสนุนผู้บริหารอื่นๆ ได้แสดงภาวะผู้นำตามความรับผิดชอบของตน    

๒. นโยบาย (policy)

ผู้บริหารระดับสูงพึงกำหนดนโยบายการจัดการความรู้ที่

  • เหมาะสมต่อเป้าหมาย (purpose) ขององค์กร
  • กำหนดกรอบงาน และหลักการชี้นำ เพื่อกำหนด ทบทวน และบรรลุ เป้าประสงค์ของการจัดการความรู้
  • รับผิดชอบการจัดให้มีข้อบังคับ และเงื่อนไขอื่นๆ
  • กำหนดความคาดหวังต่อพนักงานทุกคน ในการเข้าร่วมใช้ระบบจัดการความรู้  และร่วมสร้างวัฒนธรรมที่ให้คุณค่าต่อความรู้ 
  • มีเป้าหมายพัฒนาระบบจัดการความรู้อย่างต่อเนื่อง
  • จัดการดุลยภาพระหว่างการแชร์ความรู้ และการปกป้องความรู้ (ไว้ในองค์กร) 

นโยบายจัดการความรู้พึง

  • มีอยู่ในสภาพของสารสนเทศในรูปของเอกสาร
  • ได้รับการสื่อสาร  ทำความเข้าใจ และใช้งานทั่วกัน ในองค์กร
  • มีให้แก่ฝ่ายต่างๆ ตามที่ควร

๓. บทบาท (roles),ความรับผิดชอบ (responsibilities)และอำนาจ (authorities)  

ผู้บริหารระดับสูงพึงกำหนดตัวผู้รับผิดชอบและมีอำนาจในบทบาทต่างๆ ในระบบจัดการความรู้ และประกาศให้รับรู้ทั่วกันภายในองค์กร  รวมทั้งต่อผู้มีส่วนได้เสียภายนอก

ผู้บริหารระดับสูงพึงกำหนดผู้รับผิดชอบและมีอำนาจในเรื่อง

  • ทำให้ระบบจัดการความรู้สอดคล้องกับองค์ประกอบจำเป็นตามที่ระบุในเอกสาร ISO 30401 : 2018
  • ทำให้พนักงานเข้าร่วม และมีการประยุกต์ใช้ระบบจัดการความรู้ภายในองค์กร
  • รายงานผลการดำเนินการของระบบจัดการความรู้ต่อผู้บริหารระดับสูง

วิจารณ์ พานิช

๙ กันยายน ๒๕๖๒