นับวัน..เราจะยิ่งรู้สึกว่าวัตถุ สิ่งของ และแนวคิด..ที่อยู่มานมนานนั้น จะกลับมามีคุณค่ามากยิ่งขึ้น บางอย่างอาจไม่ได้สูงค่าเป็นตัวเงิน แต่ก็มีมากมายหลายอย่าง ยิ่งนานวันก็ยิ่งมีค่าเป็นเงินมหาศาล
ในทางการศึกษา..มีรูปแบบ วิธีการ นวัตกรรมและหลักสูตรใหม่ๆเข้ามา ให้ผู้บริหารและครูอ้าแขนรับแล้วปรับใช้ จากนั้น..เราผู้เป็นบุคลากรทางการศึกษา จะเริ่มเข้าใจบางสิ่งบางอย่าง ประมาณว่า..มันไม่ใช่ และตั้งคำถามว่า..มันเยอะไปไหม?
จริงอยู่ ในระบบการศึกษา ยังมีครูผู้สูงวัยอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ถึงแม้จะไม่ใช่ครูรุ่นใหม่ ก็ไม่ควรที่ใครๆจะปฏิเสธแนวคิดเก่าๆ ที่อาจจะไม่ใช่หลักสูตรเก่าเพียงอย่างเดียว
เพียงแค่เชื่อว่า..การศึกษาขั้นพื้นฐาน ทักษะการเรียนรู้ที่สำคัญคือภาษาไทย ถ้าเด็กเรียนรู้อย่างเข้าใจและสามารถนำไปใช้ได้ จะเป็นเครื่องมือพัฒนาตนเองในทุกๆด้าน
เมื่อมีความพยายามที่จะละทิ้งรูปแบบการสอนเก่าๆ แล้วอบรมสัมมนานำพาสิ่งใหม่ๆเข้าในโรงเรียนทุกปี จนทำให้ครูหลายคนจับต้นชนปลายไม่ถูก แล้วในที่สุดภาพรวมของการอ่านการเขียน และผลการประเมินคุณภาพไม่เคยเป็นไปตามที่คาดหวัง
ดังนั้น..จึงไม่ควรปฏิเสธ “ของเก่า” ไม่ว่าจะเป็นเอกสาร หลักสูตรและสื่อการสอน ตลอดจนแนวคิดในการจัดการเรียนการสอน ซึ่งหากทำความเข้าใจจะรู้ว่าการบูรณาการเป็นเรื่องที่สำคัญที่สุด
การยอมรับการเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งดี แต่ก็อย่าลืมว่าวิธีการเดินไปสู่เป้าหมาย ไม่จำเป็นต้องเดินเหมือนกัน และจากอดีต..ที่มีการเรียนรู้กันมา ทำให้เรามีวันนี้ วันที่เรามีที่ยืนอย่างมั่นคงองอาจ ก็เพราะผลพวงจากรูปแบบวิธีการที่เป็น “ของเก่า”ทั้งสิ้น
ผมค้นของเก่าในโกดัง ซึ่งผมไม่เคยทิ้งเลย..นำมาจัดวางและแขวนคล้ายนิทรรศการ โดยมีนักเรียนชั้น ป.๕ เป็นผู้ช่วย ตั้งใจจะใช้ชื่อมุมนี้ว่า..ปฐมวัยใส่ใจสิ่งแวดล้อม..
ผมคิดว่า..ถ้าทิ้งลงถังขยะหรือนำไปขาย จุดหมายปลายทางจะไม่เกิดประโยชน์ต่อนักเรียนเลย ของบางอย่างนักเรียนไม่เคยเห็น ที่บ้านไม่เคยมี ถ้าเด็กได้รู้จักและสัมผัสจับต้องก็น่าจะสร้างแรงบันดาลใจให้อยากเรียนรู้ต่อไป
กลองเก่าๆ นาฬิกาเก่าๆ ภาพวาด และของเล่นที่ทิ้งแล้ว ผมนำมาจัดวาง จัดตกแต่งกระถางต้นไม้ให้บรรยากาศที่สดใส เพิ่มความน่าสนใจให้เดินชม ผมคิดว่าคงอีกสองวัน..ก็น่าจะเข้าที่เข้าทาง คือมีของเก่าที่มากพอสำหรับการจัดประสบการณ์ให้นักเรียนอนุบาล
ในทางปฏิบัติ ถ้าเป็นโรงเรียนดีศรีตำบลหรือโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล ของเก่าจะกลายเป็นของใหม่ทันที และด้วยวิธีปฏิบัติของภาครัฐแบบนี้ จึงทำให้โรงเรียนขนาดเล็กต้องพึ่งพาตนเองและนี่คือข้อดีที่ทำให้ผมต้องตระหนักในคุณค่าของสิ่งที่มีอยู่ และอนุรักษ์ของเก่าไว้เพื่อพัฒนาจิตใจและ พัฒนาตนเองควบคู่กัน
“ของเก่า”(เก็บ) ที่นำมาจัดวาง อาจเป็นกิจกรรมขั้นพื้นฐานที่นำไปสู่ความสำเร็จของหลักสูตรต้านทุจริตในโรงเรียน เป็นสื่อเชื่อมโยงความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการของเด็ก ตลอดจนเป็นสื่อช่วยสอนคุณธรรมจริยธรรมด้านความซื่อสัตย์ด้วย
อย่างน้อย..ผมเชื่อว่า..เด็กที่ดี..จะไม่นำของเก่ามาเป็นของตน เมื่อเติบโตขึ้นเด็กจะเชื่อมั่นและให้ความเคารพในความเป็น “ของเก่า” แม้ว่าจะเก่าในเชิงแนวคิดก็ตาม
ดูเป็นเรื่องที่น่าอายมากกว่า..ถ้านำของเก่ามาปัดฝุ่น แล้วบอกว่าเป็นแนวคิดหรือผลงานของตัวเอง..ถ้าเป็นแบบนี้ก็น่าจะปรับทัศนคติได้แล้ว...
ชยันต์ เพชรศรีจันทร์
๒ ตุลาคม ๒๕๖๒
