หนังสือ How Emotions Are Made : The Secret Life of the Brain (1) เขียนโดยศาสตราจารย์ Lisa Feldman Barrett บอกว่า สมองเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่ประหยัดพลังงานของร่างกาย (body budgeting system)
อ่านหนังสือเล่มนี้ไปยังไม่ถึงครึ่งเล่ม รู้สึกว่าชีวิตมนุษย์นี้ซับซ้อนยิ่ง เรารับรู้ความซับซ้อนนี้เพียงส่วนเดียว ยังมีกลไกชีวิตที่มีความซับซ้อน ที่อยู่นอกการรับรู้ อีกมากมาย สิ่งหนึ่งคือ “ผัสสะภายใน” (interoception) ที่ทำงานอยู่ตลอดเวลา ทั้งเวลาตื่นและเวลาหลับ ทั้งเวลาที่เรารู้สึกตัว และไม่รู้สึกตัว
“ผัสสะภายใน” นี้ ไม่ได้พัฒนาขึ้นมาเพื่อประโยชน์ด้านความรู้สึก แต่พัฒนาขึ้นมาทำหน้าที่เป็นกลไกประหยัดพลังงาน
หากไม่มีกลไกนี้ ร่างกายมนุษย์จะต้องการพลังงานมากกว่าที่เป็นอยู่ มากมายหลายเท่าตัว
“ผัสสะภายใน” เป็นกลไกทำให้เกิด “การคาดคะเนล่วงหน้า” (anticipation) ซึ่งทำงานอยู่ตลอดเวลาที่เรามีชีวิตอยู่ ช่วยให้เราตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้เร็วทันการณ์ (หลายกรณีเป็นเรื่องความเป็นความตาย) และช่วยให้สมองไม่ต้องใหญ่มาก แต่ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง ที่สำคัญคือ ใช้พลังงานน้อย
นอกจากเป็นเครื่องประหยัดพลังงานในการดำรงชีวิตแล้ว “ผัสสะภายใน” ยังเป็นพื้นฐานการสร้างอารมณ์ของเราด้วย อารมณ์เป็นสิ่งที่เราสร้างขึ้นในบัดดล จากปฏิสัมพันธ์ระหว่างผัสสะภายใน และผัสสะภายนอก
วิจารณ์ พานิช
๒๗ มี.ค. ๖๒
Thank you for this summary.
We can look at mobile phones’ battery saver systems and understand an application of (human and animal and …) awareness (‘sati’ in Pāli; of ‘currency’ in ‘current environment’).
A question for innovative researchers/minds, do plants have awareness (systems) and how do they use their awareness?
น่าทึ่งนะคะ