หน้าที่ของสมาชิกสหกรณ์ กรรมการดำเนินการสหกรณ์ ผู่้จัดการสหกรณ์ และพนักงานของรัฐที่ส่งเสริมสหกรณ์การขาย
จากหนังสือ "การจัดการของสหกรณ์การขาย" โดย สงวน ทิมปาวัฒน์ กรมสหกรณ์พาณิชย์ กระทรวงสหกรณ์ มิถุนายน 2499
พิมพ์ที่ แผนกการพิมพ์ สหกรณ์ขายส่งแห่งประเทศไทย จำกัด จ.ส.ช.
97 ถนนราชดำริ ใกล้ราชประสงค์ พระนคร
นายเชื่อ เสวิกุล ผู้พิมพ์โฆษณา
18 มิถุนายน พ.ศ. 2499
หน้าที่ 3
>>>>>>>ในเบื้องต้น กล่าวอย่างกว้าง ๆ สมาชิกทั้งปวง มีสิทธิและหน้าที่ ดูแลครอบงำหรือควบคุมการจัดการของสหกรณ์. โดยที่สหกรณ์นั้นเป็นของสมาชิกทั้งปวง และดำเนินธุรกิจเพื่อคุณประโยชน์ของบรรดาสมาชิก ดังนั้นตามเหตุผล บรรดาสมาชิกจึงมีสิทธิควบคุมให้คณะกรรมการ และผู้จัดการดำเนินธุรกิจโดยชอบด้วยกฏหมาย และให้เป็นไปตามข้อบังคับ, มติของที่ประชุมใหญ่, นโยบายดำเนินงาน, และความมุ่งหมายของสหกรณ์. ฝ่ายคณะกรรมการและผู้จัดการก็ต้องรับฟังและปฏิบัติตามข้อแสดงความปรารถนาของสมาชิก ไม่ว่าจะเป็นในรูปข้อบังคับ, มิตของที่ประชุมใหญ่, นโยบายดำเนินงานซึ่งบรรดาสมาชิกได้ให้ความเห็นชอบไว้, หรือแม้การบอกกล่าวแสดงความประสงค์ของสมาชิก ทั้งนี้เพื่อที่สหกรณ์ จะรับใช้สมาชิกผู้อุดหนุนให้ได้รับความพอใจมากที่สุด.
อนึ่ง ในสถาบันประชาธิปไตยเช่นสหกรณ์ นั้น บรรดาสมาชิกพึงใช้สิทธิในการ ควบคุมสหกรณ์ ของตนด้วยดี และพึงหวงแหนอำนาจนี้อย่างที่สุด มิฉะนั้น ไม่ช้าจะถูกชิงอำนาจโดยคนหมูา่น้อย ซึ่งเข้าบงการกิจการของสหกรณ์ เพื่อประโยชน์เฉพาะตน และทำให้สหกรณ์กบลายเป็นอัปชนาธิปไตย (oligarcy) มิใช่ประชาธิปไตย (democracy) . จึงมีผลตามมาว่า บรรดาสมาชิกพึงมีหน้าที่ต้องสนใจในกิจการทั่วไปของสหกรณ์, ต้องเข้าประชุมใหญ่โดยสม่ำเสมอ เพื่อซักถาม และแสดงความคิดเห็น อันเป็ฯทางควบคุมการจัดการของสหกรณ์, ตลอดจนเพื่อร่วมพิจารณาและลงมติในข้อเสนอต่าง ๆ, ทั้งต้องให้ความร่วมมือกับคณะกรรมการ และผู้จัดการในการดำเนินงานให้เป็ฯไปตามความปรารถนาของสมาชิกส่วนรวม. สมาชิกภาพนั้นย่อมมี่พันธกรณีดังว่านี้ ซึ่งต้องปฏิบัติอย่างแน่วแน่ หาไม่จะปรากฏว่าการจัดการของสหกรณ์ จำกัดคัว ลงเหลือเพียงเพื่อคนหมู่น้อย และไม่เป็นคุณประโยชน์แก่สมาชิกทั่วไป
หน้าที่สำคัญอีกประการหนึ่ง ของ บรรดาสมาชิกเกี่ยวกับการจัดการของสหกรณ์ ก็คือ การเลือกตั้งคณะกรรมการดำเนินการ. ใครจะมีคุณลักษณะเป็นกรรมการที่ดีนั้น มักไม่ใครรู้กัน จนกว่าจะได้ทดลองเลือกตั้งครั้งแล้วครั้งแล่า โดยตัดกันคนที่เป็นกรรมการไม่ดีออก คงเหลือเอาแต่คนที่ได้พิศูจน์ตนแล้วว่า เป็นกรรมการที่ดี (trial-and-error process). ตามข้อบังคับของสหกรณ์ การขายโดยทั่วไปนั้น ผู้ผลิตแท้จริงคนใดซึ่งเป็นสมาชิกของสหกรณ์ ก็มีสิทธิรับเลือกตั้งเป็นกรรมการได้. แท้จริงนั้นมิใช่ว่าสมาชิกทั้งหลาย แม้คนที่มีฐานะดีก็ตาม จะม่คุณลักษณะอันจำเป็นสำหรับกรรมการดำเนินการเสมอไป หามิได้. การเลือกรรมการดำเนินการนั้น ในเบื้องต้นพึงเพ่งเล็งเอาสมาชิก ที่ซึ่อตรง, มีลักษณะเป็นผู้นำ, มีความสามารถ, มีความรอบรู้ทางธุรกิจ และเหนืออื่นใด พึ่งเป็นผู้มีศรัทธามั่นคงในสหกรณ์อีกด้วย. คุณลักษณะอันพึงประสงค์เหล่านี้ มักถูกมองข้ามบ่อย ๆ และมักเลือกเอาคนที่เป็นนักพูดหรือมีหน้ามีตา ยิ่งกว่าคนที่เอาการเอางาน<<<<<<<
หน้าที่ 5
>>>>>>>> ตามแบบข้อบังคับสหกรณ์ขายข้าว ที่ปรับปรุงใหม่ ข้อ 35 กำหนดว่า กรรมการดำเนินการคณะหนึ่งมีจำนวนอย่างน้อยหกคน อย่างมากสิบสองคน (มิใช่กำนดไว้เพียงหกคนตายตัว). ทั้งนี้เพราะสหกรณ์ขายข้าวสมาคมหนึ่ง ๆ ย่อมมีแดนดำเนินงานกว้างคลุมหลายตำบลและสมาชิกแต่ละหมู่ เช่นในตำบลหนึ่งหรือสองตำบลที่ติดต่อกันควรมีผู้แทนของตนในคณะกรรมการดำเนินการ. ดังนั้นที่ประชุมใหญ่จึงควรกำหนดจำนวนกรรมการตามที่เหมาะแก่จำนวนตำบล และเลือกตั้งกรรมการแทนแต่ละตำบลจากบุคคลซึ่งหมู่สมาชิกในตำบลนั้น ๆ เสนอขึ้นมา ทั้งนี้เพื่อบรรดาสมาชิกในตำบลต่าง ๆ จะได้มีผู้แทนในคณะกรรมการโดยทั่วกัน. <<<<<<<<<<<
หน้าที่ 11
>>>>>>>> ในสหกรณ์นั้น ผู้จัดการต้องเผชิญกับปัญหาใหญ่สองประเภทด้วยกัน ได้แก่
(1) ปัญหาเกี่ยวกับธุรกิจทางเทคนิค (technical bussiness policy) และ
(2) ปัญหาเกี่ยวกับสมาชิกภาพสัมพันธ์ (problem of membership relations)
(1) ปัญหา เกี่ยวกับธุรกิจทางเทคนิคนั้น ยังจำแนกออกได้อีกเป็นสองส่วนคือ.
(ก) นโยบายดำเนินงานภายนอก (external operating policies ) ได้แก่การรวบรวมผลิตภัณฑ์, การแยกตามคุณภาพ, การบรรจุภาชนะ, การเก็บรักษา, การแปรรูป, การขนส่ง, การโฆษณา, การสืบราคาตลาด, การกำหนดราคาฐ การขาย และอื่น ๆ ซึ่งเกี่ยวกับการจำหน่ายผลิตภัณฑ์โดยตรง.
(ข) ปัญหาการจัดการภายใน (internal management problems) ได้แก่การบัญชี, การเงิน, การบรรจุเจ้าหน้าที่, ปัญหาเกี่ยวกับคนงาน, การประกันภัย, และการร่วมประชุมในคณะกรรมการดำเนินการเป็นต้น.
(2) ส่วนปัญหาเกี่ยวกับสมาชิกสัมพันธ์นั้น หมายถึงว่า ทำอย่างไรจึงจะได้ผลิตภัณฑ์ของบรรดาสมาชิกที่ส่งมอบ ต่อสหกรณ์เป็นจำนวนมากที่สุด และรักษาลำธารแห่งผลิตภัณฑ์ที่หลั่งไหลจากสมาชิกมาสู่สหกรณ์นี้ไว้ได้ตลอดไป. สหกรณ์การขายนั้นตั้งขึ้นเพื่อขายผลิตภัณฑ์ของบรรดาสมาชิกให้ได้ราคาดี จึงต้องขวนขวายรวบรวมผลิตภัณฑ์จากสมาชิกชาวนาเป็นสำคัญ มิใช่เพียงแต่พอใจรับซื้อผลิตภัณฑ์ที่คนกลางรวบรวมจากชาวนามาขายอีกต่อหนึ่ง เหมือนอย่างองค์การขายของพ่อค้า. ดังนั้นการจัดการสหกรณ์จึงยากกว่าการจัดการธุรกิจเอกชน. การที่บรรดาสมาชิกจะให้ความร่วมมืออุดหนุนโดยส่งมอบผลิตภัณฑ์ของตนต่อสหกรณ์เป็นจำนวนมากนั้น นอกจากสหกรณ์จะอำนวยความสะดวกในเรื่องนี้แล้ว ยังจำเป็นที่สหกรณ์จะต้องให้ข้อความรู้แก่สมาชิกเป็นนิจ เพื่อสมาชิกตระหนักถึงข้อความเกี่ยวกับนโยบายการดำเนินงานและผลของการดำเนินงานอีกด้วย. ดังนั้น ผู้จัดการจะต้องปรากกฏตัวในการประชุมของบรรดาสมาชิกเสมอ และพยายามทำความรู้จักกับสมาชิกเป็นส่วนตัว ทั้งชี้แจงข้อความเกี่ยวกับการดำเนินงานของสหกรณ์แก่สมาชิกทุกโอกาสที่จะทำได้. สมาชิกนั้นย่อมต้องการที่จะรู้จักผู้จัดการสหกรณ์ของตนเป็นการส่วนตัว, ที่จะถามข้อข้องใจต่าง ๆ , และที่จะได้รับข้อความรู้โดยตรงจากผู้จัดการในเรื่อง ราคา, ภาวะการขายฐ ค่าใช้จ่ายดำเนินงาน, และเรื่องเบ็ดเสร็จอื่น ๆ , ผูู้จัดการซึ่งไม่แสดงตน หรือ "ขาย" ตัวเองแก่หมู่สมาชิกนั้น แม้จะมีประสิทธิภาพทางธุรกิจเพียงใด ก็จะถูกถ่วงอย่างหนักในการดำเนินงานของสหกรณ์. นอกจากนี้ ผู้จัดการจะต้องสนใจในปัญหาเกี่ยวกับการผลิต เพื่อสหกรณ์อำนวยข้อความรู้ทางเทคนิคเดี่ยวกับการผลิตแก่ชาวนา ทั้งช่วยเหลือให้การผลิตของชาวนาได้ผลดียิ่งขึ้น เช่น จัดซื้อปุ๋ยและพันธ์พืชที่ดีมาจำหน่ายแก่ชาวนา เป็นต้น.
ไม่ว่าประเทศนี้หรือในประเทศอื่น ผู้จัดการจำนวนมากมักมีความถนัดแต่เฉพาะปัญหาเกี่ยวกับธุรกิจทางเทคนิค หรือเรียกง่าย ๆ ว่าสามารถในเชิงการค้าด้านเดียว และรู้สึกลำบากหรือละเลยการแก้ปัหาเกี่ยกับสมาชิกภาพสัมพันธ์ หรือแนวทางปฏิบัติทางสหกรณ์นั้นเสียทีเดียว. อนึง ความยากของปัหาเกี่ยกับสมาชิกภาพสัมพันธ์นั้นยิ่งทวีขึ้นอีกในสหกรณ์ขนาดใหญ่ ซึ่งมีสมาชิกที่จะต้องเอาอกเอาใจเป็นจำนวนมาก. อย่างไรก็ตาม ทางแก้ในเรื่องนี้มีอยุ่ดังต่อไปนี้ ....... เชิญอ่านต่อเอาในหนังสือที่ scan ไว้ให้แล้วเถิด <<<<<<<<<<<
การกำหนดชื่อสหกรณ์ นั้น กำหนดจากกิจกรรมของสมาชิกที่สหกรณ์ให้บริการ
สหกรณ์การขาย คือ การให้บริการรวมกันขายแก่สมาชิก ....... การรวมกันขาย เพื่อให้เกิด economies of scale จากการรวมกันขายโดยสหกรณ์จัดการกิจกรรมดังกล่าว
พีระพงศ์ วาระเสน
6 พฤศจิกายน 2561
หนังสือฉบับเต็ม อยู่ใน file ด้านล่างนี้
อ่านแล้วได้ความรู้นำไปปรับใช้แล้วก็ได้โปรดอุทิศส่วนกุศลให้ผู้เขียนหนังสือ คือ ท่านสงวน ทิมปาวัฒน์ กรมสหกรณ์พาณิชย์ กระทรวงสหกรณ์ มิถุนายน 2499 ด้วยนะครับ
