คำนำ
หนังสือ ปรับปรุงการสอนเล็กน้อย ได้ผลยิ่งใหญ่
................
หนังสือ ปรับปรุงการสอนเล็กน้อย ได้ผลยิ่งใหญ่ นี้ ตีความจากหนังสือ Small Teaching : Everyday Lessons from the Science of Learning (2016) เขียนโดย James M. Lang ผู้เป็นศาสตราจารย์ด้านภาษาอังกฤษ และผู้อำนวยการ Center for Teaching Excellence ของ Assumption College เมือง Worcester รัฐ Massachusetts, สหรัฐอเมริกา
ต้นฉบับหนังสือภาคภาษาอังกฤษ เขียนจากการทบทวนทฤษฎี “the Science of Learning” และจากประสบการณ์การสอน และจากการสังเกตการณ์เรียนรู้ของลูกๆ ๕ คน ของผู้เขียน ส่วนหนังสือในภาคภาษาไทยที่ท่านถืออยู่นี้ เขียนจากการตีความของผม และในส่วนของ “เรื่องเล่าจากห้องเรียน” ตอนท้ายของแต่ละบท ได้จากการตีความข้อเขียนของผมโดยครูใหม่ (วิมลศรี ศุษิลวรณ์) และทีมงานนำไปตีความอีกชั้นหนึ่ง เพื่อทดลองใช้ในชั้นเรียนของนักเรียนชั้นประถมปลายของโรงเรียนเพลินพัฒนา นำผลที่ได้มาเล่าโดยมีชิ้นงานของนักเรียนประกอบ (บทที่ ๒ – ๕, ๗, ๑๐, ๑๑) ในชั้นเรียนของนักศึกษามหาวิทยาลัย (บทที่ ๖ และ บทที่ ๙) และในห้องเรียนครูจาก สพฐ. ที่ไปรับการอบรมที่โรงเรียนเพลินพัฒนา (บทที่ ๘)
หนังสือเล่มนี้จึงมีทั้งภาคที่เน้นทฤษฎี และภาครายงานผลการปฏิบัติในบริบทไทย โดยที่ในภาคทฤษฎีนั้น เขียนเน้นไปที่การศึกษาระดับมหาวิทยาลัย แต่ภาค “เรื่องเล่าจากห้องเรียน” มีบริบทที่หลากหลาย โดยที่ผมมีความเชื่อว่า เทคนิค “ปรับปรุงการสอนเล็กน้อย ได้ผลยิ่งใหญ่” นี้ สามารถใช้ได้ในการเรียนรู้ทุกระดับ รวมทั้งใช้ในการเรียนรู้ด้วยตนเองของผู้ใหญ่ได้ด้วย
หนังสือ ปรับปรุงการสอนเล็กน้อย ได้ผลยิ่งใหญ่ เล่มนี้ จึงมาจากการตีความเพื่อการสร้างสรรค์หลายชั้น สะท้อนภาพของการศึกษาหรือการเรียนรู้ที่มีความซับซ้อน ตีความหรือทำความเข้าใจได้หลายแง่หลายมุม คนในวงการศึกษาสามารถใช้ความสร้างสรรค์ของตนเพื่อยกระดับผลลัพธ์การเรียนรู้ของนักเรียนและนักศึกษาได้อย่างไร้ขีดจำกัด ดังจะเห็นความสร้างสรรค์ที่น่ายกย่องยิ่งนักของครูระดับประถม ใน “เรื่องเล่าจากห้องเรียน” ของแต่ละบท ที่สะท้อนการเรียนรู้พัฒนาตนเองของครู เพื่อยกระดับทักษะชั้นเรียนของตน โดยเฉพาะอย่างยิ่งทักษะการจัดการเรียนรู้อย่างเป็นองค์รวม (holistic learning) ให้แก่ศิษย์
สาระที่หนังสือเล่มนี้ต้องการสื่อ คือ ครูอาจารย์และผู้นำทางการศึกษา สามารถดำเนินการปรับปรุงวิธีการจัดการเรียนรู้ที่ตนรับผิดชอบ ที่ตนลงแรงเพียงเล็กน้อย แต่ก่อผลยิ่งใหญ่ต่อตัวนักเรียนได้ โดยที่ตัวอย่างในหนังสือเล่มนี้ เน้น “ผลยิ่งใหญ่” เชิงวิชาความรู้ ที่จริงยังมีผลยิ่งใหญ่ในเชิงการสร้างคุณลักษณะหรือบุคลิก และการสร้างทักษะ ให้แก่นักเรียนนักศึกษา ที่อาจยิ่งใหญ่กว่าผลการเรียนวิชา ที่ครูอาจารย์และผู้นำการศึกษาสามารถใช้ความริเริ่มสร้างสรรค์ของตน เอื้อ “ผลยิ่งใหญ่” ให้แก่ศิษย์ได้
ผมเชื่อว่า ในวงการศึกษาไทย มีครูอาจารย์และผู้นำการศึกษาจำนวนหนึ่งได้ดำเนินการตามปฏิปทานี้อยู่แล้ว ยังขาดผู้รวบรวมตีความ นำเสนออย่างเป็นระบบและอย่างเป็นวิชาการ จึงขอเสนอต่อนักวิชาการการศึกษาไทย ได้พิจารณารวบรวมผลงานสร้างสรรค์จากภาคปฏิบัติในชั้นเรียน ออกตีความเผยแพร่
หัวใจของการริเริ่มสร้างสรรค์ทางการศึกษาในบริบทไทยคือ “ผลยิ่งใหญ่” ต่อผู้เรียนทุกคน ย้ำว่าต้องคำนึงถึงผลต่อนักเรียนทุกคน ไม่ทอดทิ้งนักเรียนนักศึกษาที่เรียนอ่อน หรือมีข้อด้อยบางประการ
ผมขอขอบคุณครูใหม่ (วิมลศรี ศุษิลวรณ์) ที่ร่วมจัดทำหนังสือเล่มนี้ ขอบคุณคณะครูโรงเรียนเพลินพัฒนาแผนกประถม ที่ดำเนินการตีความข้อเขียนของผม นำไปทดลองประยุกต์ใช้ในชั้นเรียน นำเสนอเป็น “เรื่องเล่าจากห้องเรียน” ที่ทรงคุณค่ายิ่ง ช่วยให้ผู้อ่านได้มุมมองจากการประยุกต์ใช้ทฤษฎีจากการตีความของผม ขอขอบคุณคุณปิยาภรณ์ มัณฑะจิตร ผู้จัดการมูลนิธิสยามกัมมาจล และทีมเจ้าหน้าที่มูลนิธิฯ ที่จัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้ออกเผยแพร่ ขอทุกท่านได้รับความอิ่มเอิบใจ และมีความสุขโดยทั่วกัน ที่ได้ร่วมกันทำคุณประโยชน์แก่สังคมไทย
วิจารณ์ พานิช
๓ กันยายน ๒๕๖๑
