แนวทางเสริมสร้างความปรองดองสมานฉันท์ของคนในชาติ
โดย...ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สุทธิชัย ปัญญโรจน์
ที่ปรึกษาด้านภาพลักษณ์และการสื่อสาร
ขออัญเชิญพระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จากพระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่พระราชทานแก่ประชาชนชาวไทย เนื่องในวันขึ้นปีใหม่ 2532 ถึงแม้จะผ่านมาหลายปีแต่กระผมเห็นว่ายังคงทันสมัยอยู่ อีกทั้งแสดงให้เห็นว่าความสามัคคีเป็นจริยธรรมที่มีความสำคัญในการสร้างความเป็นปึกแผ่นมั่นคงให้ประเทศชาติ พระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มีดังนี้
"...ความสามัคคีปรองดองเป็นอันหนึ่งอันเดียว กับความรักใคร่เผื่อแผ่ช่วยเหลือกันฉันญาติพี่น้องสอง ประการนี้ คือ คุณลักษณะสำคัญของไทย ที่ช่วยให้ชาติบ้านเมืองอยู่รอดเป็นอิสระ และเจริญมั่นคงมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน..."
พวกเราคงต้องยอมรับกันว่า สังคมไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เกิดการแตกแยกกันทางความคิดกันอย่างรุนแรง โดยเฉพาะเรื่องของการเมือง ดังจะเห็นได้ว่าสังคมไทยได้เกิดเสื้อสีต่างๆขึ้น เช่น คนเสื้อสีแดง คนเสื้อสีเหลือง คนเสื้อสีน้ำเงิน คนเสื้อสีดำ คนเสื้อสีเขียว เป็นต้น อีกทั้งความแตกแยกจากความไม่สงบที่เกิดจากปัญหาภายใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
จากการแตกความสามัคคีดังกล่าว ทำให้เกิดผลเสียและเกิดผลกระทบขึ้นอย่างมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ศาสนา ความรุนแรง ตลอดจนถึงความเป็นอยู่ของพี่น้องประชาชน ในทางกลับกัน ประเทศเพื่อนบ้านของเรากลับมีความเจริญรุ่งเรืองขึ้นอย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็น ประเทศเวียดนาม ประเทศเขมร ประเทศมาเลเซีย รวมถึงประเทศพม่าซึ่งกำลังจะมีการเปิดประเทศมากยิ่งขึ้น
การแตกแยกความคิดทางการเมืองดังกล่าวทำให้ เศรษฐกิจของประเทศ สังคม รวมทั้งบ้านเมืองถูกทำลาย ดังเช่นการชุมชนทางการเมืองในอดีตที่ผ่านมามีการเผา ทำลาย ตึก อาคาร สถานที่ราชการ ทำให้ประเทศไทยของเราถดถอย ในทางตรงกันข้าม ประเทศเพื่อนบ้านของเรากลับเจริญรุดหน้า ไม่ว่าจะเป็นเวียดนาม เขมร มาเลเซีย ฯลฯ
เนื่องจากประเทศเหล่านี้ไม่ได้เกิดการแตกแยกกันภายในประเทศ แต่ประเทศเหล่านี้กลับมีความสามัคคีกันของคนในชาติ จึงทำให้เกิดการรุดหน้าทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง
ในประวัติศาสตร์ชาติไทยของเรา ชาวบางระจัน ชนะศึกสงครามเพราะอะไร ในอดีตไทยเรา สมเด็จพระนเรศวร ทรงชนะศึกเพราะเหตุใด หรือ พระเจ้าตากสินมหาราชชนะศึกเพราะเหตุใด ไม่ใช่เพราะความสามัคคีของคนในชาติหรือ
ความสามัคคีมีความสำคัญมาก ความสามัคคีจะช่วยให้ชาติของเรา สามารถแข่งขันกับประเทศอื่นๆได้อย่างมั่นคงและถาวร ดังสัตว์ชนิดหนึ่งคือ ปลวก ปลวกเป็นสัตว์ตัวเล็กๆ แต่ปลวกสามารถสร้างจอมปลวกอันเข้มแข็งใหญ่โตเท่าภูเขาลูกเล็กๆขึ้นมาได้ ซึ่งจอมปลวกสามารถทนต่อลมฝน อีกทั้งพายุไม่สามารถจะทำลายลงได้ ทั้งนี้เพราะเหตุใด ก็เพราะปลวกเป็นสัตว์ตัวเล็กที่รู้จักช่วยเหลือกัน รู้จักความสามัคคี ทำงานกันเป็นทีม และมีความรู้สึกรับผิดชอบต่อหน้าที่ของมัน
หากพวกเรามีความสามัคคีกัน กระผมเชื่อว่า หากสังคมไทย ต้องการมีความสงบสุข มีความเจริญก้าวหน้า มีความอบอุ่นและน่าอยู่มากกว่าทุกวันนี้ เราคงหนีไม่พ้นในเรื่องของความสามัคคีกัน เพราะความสามัคคีจะก่อให้เกิด การเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันอย่างสันติ เกิดการเรียนรู้ในเรื่องการเข้าอกเข้าใจซึ่งกันและกัน ยอมรับในความแตกต่างซึ่งกันและกัน ช่วยเหลือกัน ให้กำลังใจซึ่งกันและกัน และรู้จักการให้อภัยกัน
ดังนั้น หากเรา มาร่วมมือกันพัฒนาสังคมของเราให้มีความอบอุ่นและน่าอยู่ การเสริมสร้างความสามัคคีเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันให้เกิดขึ้นในสังคมไทยของ เรา แล้วเราจะได้พบกับสันติภาพและความอบอุ่นที่เราแต่ละคนต่างก็ปรารถนาและใฝ่ฝันหาตลอดมา
ดังบทเพลงที่มีความหมายชื่อเพลง “รักกันไว้เถิด” ที่แต่งเนื้อร้องโดยครูนคร ถนอมทรัพย์
“รักกันไว้เถิด เราเกิดร่วมแดนไทย จะเกิดภาคไหนก็ไทยด้วยกัน เชื้อสายประเพณีไม่มีกัดกั้น เกิดใต้ธงไทยนั้นปวงชนทุกคนคือไทย…"
สำหรับความคิดเห็นของกระผมเราสามารถหาทางรอดให้กับสังคมไทยได้โดยการ
1.มอบความรัก เราต้องเริ่มต้นจากการรักภายในตนเองก่อน พึ่งพาตนเองให้มากขึ้น ช่วยเหลือตนเอง รักษาสุขภาพของตนเอง เมื่อมีความรักในตนเองแล้ว เราก็ควรมอบความรักให้แก่ผู้อื่นเช่น ความรักแก่สามี ภรรยา ลูก พี่น้อง พ่อแม่ ตลอดถึงให้ความรักแก่เครือญาติ แล้วจึงขยายไปยังเพื่อนบ้าน เพื่อนร่วมงาน ตลอดจนคนในสังคม รวมถึงความรักในชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
2.ความสามัคคี ความจริงแล้วสังคมไทยมีคุณลักษณะ เอื้ออาทรกัน ให้ความช่วยเหลือกัน ดังจะเห็นจากตัวอย่างหลายตัวอย่าง เช่น น้ำท่วมที่กรุงเทพฯ คนไทยจากต่างจังหวัดก็ได้บริจาคเงิน สิ่งของ เพื่อให้การช่วยเหลือ หรือ เกิดเหตุภัยพิบัติต่างๆที่จังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง หลายจังหวัดในประเทศไทยก็จะส่งกำลังใจ ส่งสิ่งของ เพื่อให้การช่วยเหลือ ทั้งนี้รวมถึงคนไทยได้ให้ความช่วยเหลือกับประเทศต่างๆทั่วโลกด้วย เช่น ซินามิ ที่ประเทศญี่ปุ่น เป็นต้น
3.การให้อภัย การให้อภัยเป็นสิ่งที่พูดง่ายแต่ในทางปฏิบัติค่อนข้างยาก ในทางศาสนาได้ให้ความสำคัญกับเรื่องการให้อภัยเป็นอันมาก เช่น พุทธศาสนาเคยมีคำสอนต่างๆ “ อภัยทานเป็นธรรมทานอย่างหนึ่ง” , “เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร” หรือ ศาสนาคริสต์เคยมีคำสอนในไบเบิลว่า “ ถ้าผู้ใดตบแก้มข้างขวาของท่าน ก็จงหันแก้มข้างซ้ายให้เขาตบด้วย” การให้อภัยจึงเป็นสิ่งที่สมควรกระทำ ดังเหตุการณ์ความไม่สงบในอดีต นักศึกษา ประชาชนได้หนีเข้าไปในป่าเพื่อเป็นคอมมิวนิสต์ และมีการฆ่าฟันกันอย่างรุนแรง รัฐบาลตอนนั้นจึงใช้หลักการให้อภัย โดยการประกาศนโยบาย 66/23 คือการให้อภัยคนที่เป็นคอมมิวนิสต์ให้กลับเข้ามาร่วมเป็นผู้พัฒนาชาติไทยโดยไม่ต้องรับผิดใดๆเลย จึงทำให้เกิดความสงบ
4.การกระจายผลประโยชน์ต้องเป็นธรรม ไม่ใช่เมื่อตนเองหรือฝ่ายของตนเอง มีอำนาจในการบริหารแล้ว ก็จัดสรรงบประมาณให้แก่ หัวคะแนน หรือคนในพื้นที่ของตนเองก่อน จนทำให้อีกหลายๆพื้นที่ต้องเดือดร้อน หรือ ให้ผลประโยชน์ของฝ่ายตนเองมากจนเกินไปและฝ่ายตรงกันข้ามไม่ให้หรือให้น้อยเกินไปก็จะเกิดปัญหาได้
5.ถอยบ้างและยอมแพ้บ้าง การอยู่ร่วมกันตั้งแต่ 2 ขึ้นคนไปย่อมมีการกระทบกระทั่งกันเป็นเรื่องธรรมดา เช่น สามีภรรยา หากว่าฝ่ายหนึ่งชวนทะเลาะอีกฝ่ายหนึ่งก็ไม่ยอมถอยแล้วจึงใช้อารมณ์ในการทะเลาะกัน เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็มักจะเกิดการแตกหักได้ง่าย แต่ถ้าหากว่ามีฝายหนึ่งคือ สามี ภรรยา ยอมแพ้ ยอมถอยบ้าง สามีภรรยาคู่นั้น ก็จะอยู่ด้วยกันได้อย่างยาวนาน ฝ่ายต่างๆหรือกลุ่มต่างๆในสังคมไทยก็เช่นกัน ควรที่จะนิ่งบ้าง ถอยบ้าง ยอมแพ้บ้าง
สำหรับการแก้ไขปัญหา ชายแดนภาคใต้ กระผมชอบแนวความคิดของท่านหลวงพ่อพุทธทาส ซึ่งท่านได้รับการยกย่องให้เป็นบุคคลสำคัญของโลกในปี 2539 จากยูเนสโก ท่านได้อาศัยหลักในการพูดคุยกัน แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน และทำอย่างสม่ำเสมอ โดยท่านมีหลักอยู่ 3 ข้อ คือ
1.ขอให้สาธุชนแต่ละศาสนา ทำความเข้าใจหรือให้เข้าถึงหัวใจของศาสนาของตนเอง โดยท่านไม่ได้เรียกร้องให้เปลี่ยนมานับถือศาสนาพุทธเลย
2.ให้ทำความเข้าใจระหว่างศาสนา โดยการมีการพูดคุยกัน มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็น รวมไปถึงองค์ความรู้ต่างๆ กันอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งในสมัยที่ท่านยังมีชีวิตอยู่ ท่านจะเชิญผู้นำศาสนาต่างๆ ไปที่สวนโมกข์ หรือ ท่านจะเดินทางไปยังประเทศต่างๆที่นับถือศาสนาอื่นๆ โดยท่านจะทำการพูดคุยเรียนรู้ซึ่งกันและกัน อย่างสม่ำเสมอ
3.นำโลกออกจากวัตถุนิยม โดยท่านเห็นว่า วัตถุนิยมจะนำมาซึ่งปัญหาต่างๆ เช่น การโกง การคอรัปชั่น การขายบริการทางเพศและปัญหาอื่นๆ
ดังนั้นความ สามัคคีของคนในชาติเป็นสิ่งที่ต้องทำก่อนสิ่งอื่นๆ เพราะถ้าหากเราเลือกที่จะพัฒนาหรือแก้ไขปัญหาอื่นก่อน เช่น การพัฒนาเศรษฐกิจ การสร้างชื่อเสียงให้แก่ประเทศ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการท่องเที่ยว วัฒนธรรม ประเพณี โรงแรมต่างๆ แต่ถ้าคนในประเทศขาดความสามัคคี เกิดการฆ่ากัน ประท้วงใช้ความรุนแรงต่างๆ ถามว่า คนต่างชาติอยากที่จะเข้ามาใช้จ่าย ท่องเที่ยวในประเทศหรือไม่
แต่ถ้าความสามัคคีเกิดขึ้นในชาติ ชาติไทยเราเกิดความสงบ เรียบร้อย คนชนชาติต่างๆก็อยากจะเข้ามาเที่ยว เข้ามาใช้จ่าย ภายในประเทศไทยมากยิ่งขึ้น หลังจากนั้น เงินทอง ชื่อเสียงก็จะหลั่งไหล เข้ามาเอง
สุดท้ายนี้ ขออัญเชิญพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในงานพิธีพระราชทานธงประจำรุ่นลูกเสือชาวบ้าน จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2522 ดังนี้
“ ...ในจิตใจของคนไทยทุกคนมีเชื้อของความดี ที่ได้นำพวกเราทั้งหลายมาอยู่ในฐานะที่มั่นคง ที่ก้าวหน้า ที่เจริญ จนทุกวันนี้ ถ้าเราไม่มีความดีอยู่ในตัว ก็เข้าใจว่าประเทศไทยคงไม่ได้มีอายุยืนนานเช่นนี้”
