ลงพื้นที่ครั้งที่ 10
วิจัยการทำขวัญข้าว ลงพื้นที่ครั้งที่ 10 ตำบลบางพระ อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม
วัน เสาร์ ที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2561
กลุ่มของข้าพเจ้าได้เดินทางออกจากมหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม เวลา 10:30 น. และได้ไปถึงยังบ้านของนางฉวี ชูชะเอม ตำบล บางพระ อำเภอนครชันศรี. เวลา 11:20 น. สอบถามเกี่ยวกับขั้นตอนและกระบวนการในการประกอบพิธีทำขวัญข้าว และคุณยายฉวีจึงเล่าถึงการทำพิธีทำขวัญข้าวดังนี้
1) เริ่มจากการเตรียมของเซ่นไหว้เจ้าที่พระภูมิ ได้แก่ ไข่ต้ม ข้าวปากหม้อ ผลไม้ทั่วไป จัดใส่ในใบตองหรือจาน ส่วนของเซ่นไหว้พระแม่โพสพ ได้แก่ กล้วยน้ำว้า ส้มเปลือกบาง มะม่วง อ้อย ไข่ต้ม ข้าวสวย ขนมจันทร์อับ ขนมถั่ว ขนมงา(ขนมที่ใช้ในขันหมาก) น้ำเปล่า พวงมาลัยแห้งหรือสด จัดใส่ถาดและแบ่งใส่กระจาดเล็กๆ ไว้ให้เรียบร้อย
2) นำต้นไผ่ที่มีใบติด มาประดับด้วยธงสีสันสดใสหรือใช้ผ้าสามสี แล้วปักไว้ที่มุมนาฝั่งทิศตะวันออก
3) นำสายสิญจน์มาผูกโยงของเซ่นไหว้ ของเจ้าที่พระภูมิและของพระแม่โพสพ กับต้นไผ่ที่ปักไว้
4) หมอทำขวัญผู้หญิงแต่งชุดสไบเฉียงสีขาว แล้วนำหวีไปหวีต้นข้าว นำน้ำอบหอมไปพรมให้ทั่วต้นไผ่ จากนั้นเริ่มท่องบททำขวัญข้าว ท่องจบก็เริ่มขอพรให้ต้นข้าวออกรวงให้เต็มท้องนา เป็นอันเสร็จพิธี
2 วัสดุ/อุปกรณ์/เครื่องเซ่น
1) ต้นไผ่ที่มีใบติด
2) ธงสีสันสดใส หรือผ้าสามสี
3) สายสิญจน์
4) ถาด หรือจาน
5) ธูป เทียน ไฟแช็ค
6) ผลไม้ (กล้วย อ้อย ส้ม มะม่วง)
7) ข้าวสวย
8) ไข่ต้ม
9) ขนมถั่ว ขนมงา
10) น้ำเปล่า
11) พวงมาลัย ดอกไม้กำ
12) ผ้าขาว
13) บายศรีปากชาม
3 ความเชื่อเรื่องวัน/เวลา
1) มีความเชื่อว่าควรทำพิธีขวัญข้าวในวันจันทร์และวันศุกร์
2) มีความเชื่อว่าควรทำพิธีขวัญข้าวในเวลาตั้งแต่ 07:00 – 09:00
3) ต้องใช้คำว่า”เสวย”แทนคำว่า”กิน” เพราะมีความเชื่อว่าแม่โพสพเป็นเทพเจ้า
