ชีวิตที่พอเพียง : ๒๕๐๙. วิวัฒนาการของพฤกษศาสตร์


ภาพยนตร์สารคดี บีบีซี ชุด Botany. A Blooming History มี ๓ ตอน ให้ทั้งความสวยงามและความรู้ที่ไม่ใช่แค่ ด้านพฤกษศาสตร์ แต่ยังให้ความรู้ความตระหนักว่าในศตวรรษที่ ๑๘ และ ๑๙ นั้น วิทยาศาสตร์เกิดยาก เพราะศาสนาปิดกั้น

ตอนที่ ๑ เริ่มด้วย Classification of Plants ที่ตัวละครเอกคือ John Ray ผู้ร่วมสมัยกับ Isaac Newton ที่เคมบริดจ์ แต่โชคร้ายที่โดนพิษการเมืองต้องออกจากเคมบริดจ์ไปทำงานวิชาการแบบลับๆ

พระเอกคนที่สองเป็นนักวิทยาศาสตร์ชาวสวีเดน คือ Carl Linnaeusเราได้รับรู้ความคิดที่ถูกบ้างผิดบ้างของคน ที่ได้ชื่อว่าเป็นอัจฉริยะ และได้เรียนรู้ว่า ความคลั่งไคล้ในกายวิภาคของดอกไม้ ทำให้นักศึกษาแพทย์สร้างตัวเองเป็น นักอนุกรมวิธาน และกลายเป็นผู้เสนอวิธีตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตที่เรียกว่า binomial nomenclature ทำให้เรียกชื่อต้นไม้ง่ายขึ้นมาก จากเดิมที่ชื่อยาวมาก

ในตอนที่ ๒ เป็นเรื่องการค้นพบการสังเคราะห์แสง เพื่อการเติบโตของต้นไม้ ไม่ใช่ต้นไม้เติบโตจากการ “กิน” อาหารในดิน เขาเอาการทดลองในสมัยสองสามร้อยปีก่อนมาเล่าใหม่อย่างสนุกสนาน โดยศาสตราจารย์ด้านพฤกษศาสตร์ ของมหาวิทยาลัยอ็อกซเฟิร์ตเชียวนะครับ

ถ้อยคำในตอนกลางๆ ของตอนที่ ๒ ที่บอกว่า ต้นไม้กับมนุษย์ต้องพึ่งพาอาศัยกันในการดำรงชีพ คือเราและสัตว์อื่น ให้คาร์บอนไดอ็อกไซด์แก่ต้นไม้ และต้นไม้ให้อ็อกซิเจนแก่เราและสัตว์อื่น หากวงจรนี้ขาดสะบั้นลง ทั้งคนสัตว์และพืช ในโลกนี้จะตายหมด

เรื่องมาเข้มข้นขึ้นเมื่อเขาเล่าเรื่อง Benson กับ Calvin ที่ทำวิจัยเรื่อง photosynthesis ที่ UC Berkeley ในช่วงปี 1930 -1940 โดยที่ต่างก็ทำงานตามสมมติฐานของตน ซึ่งต่อมาพิสูจน์ได้ว่า สมมติฐานของ Benson ถูก ของ Calvin ผิด แล้ว Calvin ผู้เป็นนายก็ไล่ Benson ออก ตนเองเข้าสวมการวิจัยต่อแทน นำไปสู่รางวัลโนเบล

เข้มข้นที่สุดในตอนที่ ๓ ที่ผมเรียกว่า ตอนว่าด้วยการประยุกต์พฤกษศาสตร์ สู่การผสมพันธุ์พืช และนำไปสู่ การปฏิสัติเขียวจากการผสมพันธุ์ข้าวสาลี ชนิดต้นเตี้ย กับชนิดรวงใหญ่ ให้ผลเพิ่มผลิตภาพมหาศาล จนผู้วิจัยได้รับ รางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ

สุดท้าย เขาเล่าเรื่องการวิจัยที่กำลังทำกันอยู่ ในด้าน จีเอ็ม (Genetic Manipulation) ที่จะถ่ายระบบสังเคราะห์แสง ของข้าวสาลี ไปให้ต้นข้าว เพื่อสร้างข้าวพันธุ์ใหม่ที่ระบบสังเคราะห์แสงมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นหลายเท่า เพื่อเพิ่มผลิตภาพ ของต้นข้าว งานนี้กำลังทำอยู่ที่มหาวิทยาลัย อ็อกซเฟิร์ต น่าตื่นเต้นมาก ดูจากหนังแล้ว เป็นงานที่น่าเบื่อสุดๆ ตอนทำงาน มีแต่แรงบันดาลใจรุนแรงเท่านั้น ที่จะทำให้ทีมงานมุ่งมั่น

จากการชมภาพยนตร์ชุดนี้ ทำให้ผมปิ๊งแว้บว่า ที่ใดมีการสอนวิชาพฤกษศาสตร์ ที่นั่นต้องมีสวนพฤกษศาสตร์ ไว้ให้อาจารย์และนักศึกษาฝึกปฏิบัติเพื่อการเรียนรู้ และพฤกษศาสตร์พื้นฐาน ต้องร่วมกับพฤกษศาสตร์ประยุกต์

ขอขอบคุณ อ. หมอปรีดา มาลาสิทธิ์ ที่ให้ VDO ชุดนี้ ทำให้ผมได้รับความรื่นรมย์และความรู้มาก



วิจารณ์ พานิช

๓ ก.ย. ๕๘


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (0)