อีกครั้งหนึ่งกับคำถามที่ดียิ่งจากท่านอาจารย์จันทรรัตน์ ในบันทึก ธุรกิจไทยกับการตลาดเพื่อสังคม "จริง ๆ หรือ???" ซึ่งเป็นคำถามที่ผมและเพื่อนอีกหลาย ๆ คนเคยพูดคุยกันอย่างไม่เป็นทางการใน MSN บ้างและตามสถานที่ต่าง ๆ บ้างกับสภาพความเป็นมาและความที่จะเป็นไปของ Gotoknow กับสังคมอุดมปัญญาแห่งนี้ ว่าจะเดินทางไปอย่างไรและสำเร็จตามเป้าประสงค์สูงสุดของการมีชุมชนแห่งนี้หรือไม่

หลังจากที่ผมได้นั่งคิด นอนคิดและตีลังกาวิเคราะห์มาเกือบ 3 วัน ผมก็สรุปออกมาเป็น AAR (After Action Review) จาก Tacit Knowledge ในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมาได้ 2 เรื่องหลัก ๆ ก็คือ

  1. Blog Life Cycle (วงจรชีวิตของบล็อก Gotoknow) ประยุกต์มาจาก Product Life Cycle (วงจรชีวิตผลิตภัณฑ์)
  2. Blogger Behavior (พฤติกรรมผู้ใช้บล็อก) ประยุกต์มาจาก Customer Behavior (พฤติกรรมผู้บริโภค)

โดยเป็น AAR มุมมองจากด้านล่าง (ผู้ใช้) ขึ้นบน (ผู้บริหาร) ซึ่งผมคิดว่าทาง สคส. และผู้บริหาร Gotoknow เองน่าจะเปิดกว้างทางด้านความคิด (ซึ่งอาจจะผิด) ในการเปิดรับ AAR ซึ่งเกิดจากผู้ใช้ตัวเล็ก ๆ อย่างเรา ที่มีจุดมุ่งหมายที่บริสุทธิ์ โดยมุ่งหวังที่จะให้ชุมชนบนโลกไซเบอร์ (Cyber) แห่งนี้ เป็นชุมชนที่อุดมไปด้วยความรู้และปัญญา เพื่อที่จะทำให้ประโยชน์กับสังคมและประเทศไทยสืบต่อไป


Blog Life Cycle

จากการสืบค้นเริ่มตั้งแต่บันทึกแรกของท่าน ดร.จันทวรรณ น้อยวัน (กว่าจะเป็น GotoKnow.org) ซึ่งได้กล่าวถึงที่ไปที่มาของชุมชนแห่งนี้ไว้ในวันพุธที่ 25 พฤษภาคม 2548 ซึ่งท่านได้กล่าวไว้ว่า "ให้เป็นระบบหลักที่ใช้ให้บริการบล็อคของสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม (สคส.) ที่ให้ชื่อว่า GotoKnow.org (The Gateway of Thailand's Online Knowledge Management) โดยใช้ในวัตถุประสงค์เพื่อการจัดการความรู้ของไทย"

ก่อนหน้านั้นท่านก็ได้กล่าวถึงช่วงและขั้นตอนของการพัฒนา(Development) โดยมีท่าน ดร.ธวัชชัย ร่วมกันคิดและสร้าง Gotoknow  นี้ขึ้นมา "GoToKnow.org เป็นเสมือนเส้นทางที่นำเข้าสู่การจัดการความรู้ของประเทศไทย โดยเน้นที่การสร้างคลังความรู้ผ่านทางระบบบล็อคที่สร้างขึ้นเพื่อคนไทย โดยนักวิจัยคนไทย ภายใต้การสนับสนุนของหน่วยงานภาครัฐของไทย (สคส.) การเติบโตของคลังความรู้นี้ขึ้นอยู่กับการสนับสนุนจากสมาชิกผู้ใช้บริการ ที่ร่วมกันสร้าง แลกเปลี่ยน และเผยแพร่ความรู้ในบริบทต่างๆ ให้ทั่วถึงกันในทุกองค์กรทั้งภาครัฐและภาคเอกชน" (ดร.จันทวรรณ น้อยวัน กว่าจะเป็น GotoKnow.org) ดังนั้นเส้นของ Blog Life Cycle ในช่วง Introduction จึงเริ่มกำเนิดเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2548 ....

ช่วงแรกของชีวิตโดยทั่ว ๆ ไปไม่ว่าจะเป็นสินค้าหรือบริการ จะเป็นช่วงที่สำคัญที่สุดแห่งวงจรชีวิต

เป็นห้วงเวลาตุ๊ม ๆ ต่อม ๆ ว่า "เราจะอยู่หรือไป"

การชักชวน เชิญชวน การทำ Integrated Marketing เป็นสิ่งที่สำคัญอย่างยิ่ง ทั้งการพัฒนาระบบ การสร้างสมาชิก และการบริหารงานภายใน เป็นสิ่งที่ต้องคิด วางแผน พัฒนาและปรับปรุงอยู่ตลอดเวลา

แต่ด้วยจุดแข็งซึ่งขอยกความดีให้กับผู้พัฒนาระบบที่สร้างชุมชนแห่งนี้ให้ "ง่าย" ต่อการสร้างและการเข้าถึง ไม่ว่าจะเป็นผู้ใช้ที่มีความ "เชี่ยว" หรือ "ชาญ" ทางด้านคอมพิวเตอร์และ Internet มากหรือน้อย ก็สามารถเข้าถึงและใช้ได้

รวมทั้งการดำเนินตามเป้าประสงค์หลักของ สคส. นั่นก็คือ "การจัดการความรู้" การเปิดรับความคิดเห็น การสร้างเวทีพูดคุย แลกเปลี่ยนข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) ระหว่างผู้ใช้และผู้พัฒนาระบบแบบฉับพลันทันใด ทำให้ Gotoknow สามารถพัฒนาจาก Version 1 มาเป็น Version 2 จนปัจจุบันเข้าสู่ยุค Generation ที่ 3 จาก USA กลับมาอยู่ที่เมืองไทย จนทำให้ G2K เดินผ่านช่วงแนะนำตัว (Introduction) มาได้อย่างงดงาม เพราะใช้เวลาเพียงแค่ 3 เดือนเท่านั้น (พฤษภาคม - ต้นเดือนสิงหาคม)

เมื่อเข้าสู่เดือนที่ 4 Gotoknow ก็เข้าสู่ขั้นชีวิตของการเจริญเติบโต (Growth) อย่างเต็มสูบเต็มกำลัง นับตั้งแต่วันนั้น (ต้นเดือนสิงหาคม) มาจนถึงวันนี้ (ประมาณ 1 ปีครึ่ง)  ความรู้สึกลึก ๆ ที่เราในฐานะผู้ใช้ทั้งสมาชิกเก่า สมาชิกกลาง และสมาชิกใหม่หลาย ๆ ท่าน เริ่มหวั่นวิตกจนทำให้เกิดประเด็นในการพูดคุยในเรื่องอนาคตของ Gotoknow ว่าจะเป็นอย่างไร ทั้งในเรื่องของคุณภาพที่เดินไม่ทันความเจริญเติบโตทางด้านปริมาณ

รวมถึงร้อยละของบันทึกที่เกิดขึ้นจาก Tacit Knowledge เมื่อทำการเปรียบเทียบ (Benchmarking) กับ Blog จากหลาย ๆ ประเทศที่สามารถรวบรวมองค์ความรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม

ด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น จึงทำให้เราหลาย ๆ คนเริ่มพูดคุยและเริ่มห่วงใยถึงความเป็นไปที่จะเกิดขึ้นกับสังคมดี ๆ แห่งนี้ครับ

 

ปภังกร วงศ์ชิดวรรณ

8 พฤศจิกายน 2549