บุตรที่ดีที่สุด คือ บุตรที่เชื่อฟัง ..... นี่ขอพูดกับผู้ที่เป็นบุตรทั้งหลาย ในโลกนี้ ในปัจจุบันนี้ว่า บุตรที่ดีที่สุดนั้น พระพุทธเจ้าท่านตรัสว่า ... คือ บุตรที่เชื่อฟัง ไม่ใช่บุตรที่สวย ที่รวย ที่เรียนเก่ง, ที่อะไร ๆ เก่งกาจสามารถไปหมด เก่งกว่าบิดามารดา ; อย่างนี้ท่านก็ไม่เรียกว่าบุตรที่ดี, เพราะเขาไม่เชื่อฟังบิดามารดา , เขาจองหองพองขน เขาเนรคุณบิดามารดาเมื่อไรก็ได้ ; อย่างที่ปรากฎมากขึ้นทุกที ในหนังสือข่าวในปัจจุบันนี้ ในยุคนี้ ที่มีการศึกษาชนิดเป็นสุนัขหางด้วน ก็มีบุตรที่ฆ่าบิดามารดา ปรากฎออกมาให้เห็นมากขึ้นทุกที ๆ ดังที่เป็นข่าวนั้นมันถึงขนาดฆ่า ..... ทีนี้ ยังมีบุตรอีกประเภทหนึ่ง ที่ทำให้บิดามารดาร้อนใจ เหมือนกับจับใส่ลงไปในนรก นี้มีมากกว่ามาก, บุตรที่ถึงฆ่าบิดามารดาเลยนั้นมันยังน้อย, บุตรที่ทำให้บิดามารดาร้อนใจเหมือนกับหมกอยู่ในนรกนี้มันยังมีมาก กำลังมาก และมีมากในโลก นี้ก็ไม่ใช่บุตรไม่ตรงตามความหมายของคำว่า บุตร คือ ผู้ที่ยกบิดามารดาขึ้นมาเสียจากนรก คือความร้อนใจ ..... ฉะนั้น ขอให้เรามองให้เห็นว่า คำว่า บุตรดีที่สุดคือบุตรที่เชื่อฟัง ถ้าบิดามารดาเขามีความเห็นไม่เหมือนเรา เขาต้องการเป็นอย่างอื่น บุตรก็ควรจะเป็นฝ่ายยินยอม ให้เป็นไปตามความประสงค์ของบิดามารดา โดยถือเสียว่า...ชีวิตของเราทั้งหมดนี้ ได้มาจากบิดามารดา มันควรจะเป็นของบิดามารดา : ฉะนั้นก็ยอมให้บิดามารดาไปหมดเลย ..... ส่วนข้อที่ต้องการไม่เหมือนกันนั้น ค่อยพูดจากันได้ ปรับปรุงกันได้ ทำความเข้าใจกันได้ จนในที่สุดมันก็พอจะไปกันได้กับความประสงค์ของบิดามารดา, เพราะว่าบิดามารดานั้นรักลูกเหลือประมาณ ไม่มีใครจะรักเราเท่าบิดามารดา; ฉะนั้นจึงเป็นที่ไว้ใจได้ว่า ไม่มีความหวังร้าย ไมมีเจตนาร้าย ความต้องการของบิดามารดาล้วนแต่ต้องการความสุขสวัสดีแก่บุตรทั้งนั้นเลย ฉะนั้นเราแน่ใจที่จะยกมอบชีวิตนี้ ให้เป็นไปตามความประสงค์ของบิดามารดา จะทำมาหากินอย่างไร จะมีอะไรต่อไป มันก็เป็นเรื่องที่ปรึกษากันได้ ... นี่บุตรชนิดนี้แหละ เป็นวัตถุที่ตั้งที่อาศัยของมนุษย์ เป็นสิ่งที่มนุษย์ปรารถนา และหวังจะได้อยู่ จึงคิดว่า เป็นเรื่องที่ควรจะมอง ไม่ควรจะมองข้าม คือมันเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรจะพากันมองข้าม

การอบรมบุตรสำคัญไม่ควรมองข้ามเดี๋ยวนี้มันก็เป็นสิ่งสำคัญที่พากันมองข้าม หรือไม่เห็นว่าเป็นสิ่งสำคัญ จึงพากันมองข้าม บิดามารดามักจะเห็นแต่ความสุขส่วนตัว ไ/ม่เอาใจใส่ต่อบุตรให้ดีที่สุด ไม่อบรมเขาให้ดีที่สุด ; โตขึ้นมาบุตรก็สนองคุณ โดยการที่ไม่รับรู้ความเป็นบิดามารดา เนรคุณบิดามารดา เรื่องมันก็เป็นเท่านั้นเอง ..... เราอย่าเห็นเป็นเรื่องเล็กน้อย บิดามารดาที่สมบูรณ์แบบ ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย ต้องมี ต้องทำ ต้องจัดขึ้นมาให้ได้ ปรับปรุงตัวเองให้เป็นพ่อแม่ที่มบูรณ์แบบ และ ถ้าเราเป็นลูก ก็พยายามที่จะเป็นลูกที่สมบูรณ์แบบ; เพราะว่าเราจะต้องเป็นลูกของบิดามารดาเรื่อย ๆ ไป จนกว่าจะเข้าโลง ไม่ใช่ว่าเป็นลูกของบิดามารดาเฉพาะเมื่อเล็ก ๆ อยู่ เราก็เป็นลูกของบิดามารดาเรื่อย ๆ ไป จนกว่าเราจะเข้าโลงตามบิดามารดาไป ก็เป็นลูกที่สมบูรณ์แบบ สมกับที่ว่า พ่อแม่ก็เป็นพ่อแม่ที่สมบูรณ์แบบ ,,,,, ถ้าในโลกนี้มีพ่อแม่สมบูรณ์แบบ และ มีลูกสมบูรณ์แบบแล้ว ก็หมดปัญหา ไม่มีปัญหาเลวร้าย หรือวิกฤติการณ์ต่าง ๆ นา ๆ อย่างที่กำลังเป็นอยู่ในบ้านเมืองเรา ในชาติประเทศของเรา หรือในโลกทั้งปวง..........

โลกไม่มีสันติสุข เพราะขาดหลักธรรม โลกทั้งปวงไม่มีสันติภาพ ไม่มีสันติสุข มันเนื่องมาจากมนุษย์ไม่เป็นมนุษย์ มนุษย์ไม่เป็นมนุษย์เพราะขาดความเป็นพ่อแม่สมบูรณ์แบบ และขาดความเป็นลูกที่สมบูรณ์แบบ; ฉะนั้นจะให้เรียนอะไรกันอย่างไร เก่งกล้าสามารถเท่าไรก็ไม่ทำให้โกลนี้มีสันติภาพได้ นี่ก็น่าเศร้าที่ว่า การึกษาแห่งยุคปัจจุบันนี้ เขาให้เรียนแต่หนังสือกับวิชาชีพ ไม่ให้เรียนหลักพระธรรม มันก็ขาดส่วนสำคัญไป ถ้าขืนเป็นอยู่อย่างนี้ไม่มีหวังที่ว่าโลกนี้จะเป็นของมนุษยืได้ เว้นไว้เสียแต่ว่า ผู้จัดการศึกษาในโลกนี้ เขาจัดการศึกษาให้สมบูรณ์แบบขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง คือ ให้เรียนหนังสือ ให้เรียนอาชีพ แล้วก็ให้เรียนหลักธรรมะ สำหรับความเป็นมนุษย์ที่ถูกต้อง ..... เมื่อเช้านี้อาตมาอ่านหนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่ง รู้สึกกยินดีมากที่รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ ท่านยอมรับว่า การศึกษาของประเทศไทยนั้น ยังเป็นสุนัขหางด้วน นี่ไปอ่านสยามรัฐฉบับวานนี้ดู มีเรื่องนี้ : การที่นักเรียนตีกันอะไรโกลาหลวุ่นวายในโรงเรียนนั้น เพราะว่าระบบการศึกษาของเรา ยังเป็นสุนัขหางด้วน ท่านรัฐมนตรีท่านยอมรับอย่างนี้ ที่ชื่นใจก็คือว่า มันมีหวังว่า .....ในอนาคตท่านจะจัดการศึกษาให้มันสมบูรณ์แบบ ไม่เป็นแบบสุนัขหางด้วน แล้วก็พอดีกับที่อาตมากำลังพูดเรื่องนี้อยู่ .........

ต้องช่วยกันให้กากรศึกษาทางศาสนา ฉะนั้นจึงขอให้พ่อ่แม่ทั้งหลายนี้ ช่วยสนใจเป็นพิเศษอบรมลูกหลานของเราเอง ให้ได้รับการศึกษาส่วนที่ยังขาดอยู่ หมายความว่าถ้ารัฐบาลหรือกระทรวงศึกษาธิการเขายังจัดให้ไม่ทัน ก็เรานี่แหละ พ่อแม่นี่แหละช่วยกันจัดให้ลูก ๆ ให้สนใจมากเป็นพิเศษ ลูกของเราได้รับการศึกษามา ๒ ชนิด จากโรงเรียน แล้วได้รับอีกชนิดหนึ่งที่บ้านโดยเรา แล้วลูกของเราก็มีการศึกษาสมบูรณ์แบบ ไม่เป็นสุนัขหางด้วน มันก็จะรอดตัวไปได้ พระเจ้าพระสงฆ์ก็่เหมือนกัน จะช่วยให้การอบรมศึกษาสั่งสอนในส่วนนี้ให้เต็มขึ้นมาเร็ว ๆ สอนหลักธรรมะสำหรับความเป็นมนุษย์นี้ให้มันเต็มขึ้นมาเร็ว ๆ ชดเชยกับที่ว่า รัฐบาลหรือกระทรวงศึกษาธิการเขายังทำไม่ทัน เรื่องมันมาก อย่าไปโทษเขาเลย ทั้งโลกมันเป็นอย่างนั้นแหละ เอามาเป็นภาระหน้าที่ของบิดามารดา ครูบาอาจารย์ พระเจ้าพระสงฆ์ ทำเป็นส่วนตัว ให้ลูกเด็ก ๆ ของเรามีความรู้เรื่องพระธรรมสำหรับความเป็นมนุษย์ที่ถูกต้อง ,,,,,,,,, นี้ก็เป็นเรื่องให้กำเนิดในทางวิญญาณ ด้วยเหมือนกัน ให้การเกิดทางิญญาณ ให้มีขึ้นมา ให้เจริญเติบโต จนเขาเป็นมนุษย์ที่เจริญสูงสุด ทั้งฝ่ายร่างกายและฝ่ายวิญญาณ นับว่าเป็นสิ่งสำคัญที่ไมควรพากันมองข้าม พูดสั้น ๆ ก็พูดว่า มาช่วยกันเร็ว ๆ ช่วยทำความสว่างไสวแจ่มแจ้งให้แก่ลูกเด็ก ๆ ในส่วนการศึกษาที่ ๓ คือ หลักพระธรรมของพระศาสนา ทีทำให้เขามีความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ เราก็จะได้มีมนุษย์อยู่กันในโลกอย่างโลกของมนุษย์ มันไม่เดือดร้อน ไม่ยุ่งยาก ไม่ลำบาก ไม่ระส่ำระสาย มิฉะนั้นแล้วก็จะเหมือนกับว่าอยู่ในนรก โลกนี้จะกลายเป็นนรก เมื่อมีคนมีความเห็นแก่ตัว ร่ำรวยมาจากความเห็นแก่ตัว คอยจ้องแต่จะเอาประโยชน์ จะกอบโกย ไม่มีธรรมะ มันก็จะเป็นโลกนรก ต้องทนอยู่ในนรก โลกนี้ก็เป็นโลกที่ไม่น่าอยู่อาศัยยิ่งขึ้น แต่ก็ต้องจำใจทนอาศัยอยู่ โลกที่ไม่น่าอยู่เพราะการศึกษาไม่มบูรณ์ดังที่กล่าวมาแล้ว.....อาตมาเห็นว่า การบรรยายในวันนี้สมควรแก่เวลา จึงขอร้องให้ท่านผู้ฟังทั้งหลาย สรุปเอาใจความ ไปพินิจพิจารณาเพื่อความเป็นพ่อแม่ที่สมบูรณ์ เป็นบุตรที่สมบูรณ์ ในฐานะเป็นสิ่งไม่พากันมองข้ามเป็นอันขาด แล้วก้ได้รับประโยชน์โดยสมควรแก่ฐานะ สถานะ ของตน จงทุก ๆ คนเถิด.....

บันทึกจากเอกสารการบรรยายของท่านพุทธทาสภิกกขุ แห่งสวนโมกขพลาราม ก็ได้จบไปอีกตอนหนึ่ง ในตอนต่อไปก็จะเป็นเรื่องราวของบุตรที่ประเสริฐที่สุด แล้วพบกันใหม่ในตอนต่อไปนะครับ ขอสัจจธรรมจงตั้งมั่นในดวงจิตของท่านกัลยาณมิตรและรัตนธรรมที่อีตาลุงเหมยได้ให้ความเคารพนับถือ  จงมีแด่ทุก ๆ ท่านและทุก ๆ คนเทอญ.....สาธุ