เนื่องจากการสร้างเสริมคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียนเป็นเรื่องของการกล่อมเกลาทางจิตใจให้เกิดเจตคติ เกิดความตระหนัก และซึมซับไปพร้อมกับการปฏิบัติจนเกิดเป็นนิสัย  จึงต้องทำอย่างต่อเนื่อง ภายใต้บรรยากาศและแบบอย่างที่ดี  จึงไม่ใช่เป็นการทำแบบโปรยหว่านหรือทำทิ้งๆขว้างๆไม่จริงจัง เพียงต้องการบอกให้คนอื่นรู้ว่าได้ทำแล้วเท่านั้น  ผมจึงขอนำเสนอแนวคิดแนวทางในการส่งเสริมพัฒนานักเรียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ เป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน พอสังเขป สัก 10 กิจกรรม ดังนี้
     1.  การวิจัยและพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมคุณธรรมจริยธรรมผู้เรียน    เป็นการบูรณาการระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา ( มาตรฐานที่ 1  ด้านคุณธรรมจริยธรรมของผู้เรียน ) กับหลักทฤษฎีการกระจ่างในค่านิยม ( V.C ) และการปรับพฤติกรรม ( BM ) โดยใช้ระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียนผ่านทางครูที่ปรึกษาและชั่วโมงโฮมรูม เป็นฐาน ( ผมกำลังทดลองที่โรงเรียนศรีบุณยานนท์ แต่ทำกับมาตรฐานด้านผู้เรียนทุกมาตรฐาน )   โดยมีเอกสารเป็นเครื่องมือดำเนินการเริ่มจาก
1.1    การกระตุ้น/เสริมแรงให้นักเรียนแต่ละคนตระหนักในพฤติกรรมที่เป็นปัญหาของตนเอง ( VC. )
1.2    การส่งเสริมให้นักเรียนแต่ละคนวางแผนแก้ปัญหา/พัฒนาพฤติกรรมที่ตนยืนยันว่ายังเป็นปัญหา  ( Self Control )
1.3    การติดตามการปฏิบัติตามแผนที่นักเรียนกำหนดเอง  โดยใช้หลักการเสริมแรงเป็นระยะๆจนนักเรียนมีพฤติกรรมที่ดีขึ้น       
        2.  การอบรมครูเพื่อสอนผู้เรียนให้เข้าถึงแก่นของหลักธรรม               
ได้แก่
       
2.1    อริยสัจ 4 ( ทุกข์  สมุทัย  นิโรธ  มรรค )
       
2.2    ปฏิจจสมุปบาท ( อิทัปปัจจยตา )
       
2.3    ไตรลักษณ์ ( อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา )
       
2.4    ไตรสิกขา ( ศีล สมาธิ ปัญญา )
       
2.5    โยนิโสมนสิการ ( การคิดอย่างแยบคาย )
       
2.6    กาลามสูตร ( ความมีวิจารณญาณ )
     
โดยหลักธรรมทั้ง 6 ประการนี้มีผู้ยืนยันหลายท่านว่าเป็นแก่นแท้ที่ควรปลูกฝังแก่ผู้เรียน เช่น ท่านพุทธทาส     พระธรรมปิฎก( ประยุทธ ปยุตโต )     ศ.ดร.สาโรช   บัวศรี      ดร.เอกวิทย์   ณ ถลาง   ดร.แสง   จันทร์งาม     ดร.พระมหาจรรยา   สุทธิญาโณ      รศ.เสถียรพงษ์    วรรณปก      อาจารย์พะนอม   แก้วกำเนิด   เป็นต้น               
      
วิธีการอบรมนั้นควรมีหลักสูตรอบรมที่เป็นระบบ   มีวิทยากรอบรมที่มีเทคนิควิธีการสอนให้เกิดความรู้ความเข้าใจและความตระหนักที่แท้จริง   โดยเริ่มอบรมที่ครูผู้สอนก่อน เพื่อนำไปอบรมนักเรียน  โดยมีแผนการติดตามประเมินผลหลักสูตรการอบรมตามรูปแบบของ
Kirk  Pattric  เป็น 4 ขั้นตอนคือ
     
1)      ประเมินปฏิกิริยาตอบสนอง ( Reaction )
     
2)      ประเมินความรู้ความเข้าใจ ( Learning )
     
3)      ประเมินพฤติกรรมที่นำความรู้ความเข้าใจไปสอนนักเรียน ( Behavior )
     
4)      ประเมินผลลัพธ์ที่เกิดแก่นักเรียน ( Results )
       โดยขั้นตอน 1) - 2)  ประเมินตอนอบรม  ส่วนขั้นตอน 3) 4) ประเมินผลหลังอบรมเป็นระยะ อย่างต่อเนื่อง

      ผมจะเล่าแนวคิดแนวทางการสร้างเสริมคุณธรรมจริยธรรมนักเรียนอีก 8 แนวทางในตอนต่อๆไปครับ...