การเตะถ่วงของเสียงข้างน้อย (Filibuster)
      การขัดขวางการผ่านญัตติหรือมติในสภาเป็นวิธีการอันเก่าแก่สำหรับสมาชิกรัฐสภาที่เป็นคนส่วนน้อยและไม่มีเสียงพอสำหรับการสนับสนุนหรือผ่านญัตติอย่างที่คนจำนวนมากเห็นชอบได้
      โดยที่สมาชิกรัฐสภาต้องพูดจนกระทั่งเลยวันสุดท้ายสำหรับการพิจารณาข้อบังคับที่คนข้างมากเห็นว่าควรผ่านได้เป็นกฎหมายได้
บุคคลหรือสมาชิกรัฐสภาที่เป็นเสียงข้างน้อยจะต้องไม่นั่ง ไม่ทำอะไร ไม่เข้าห้องน้ำ ไม่กินและไม่ดื่มตลอดการอภิปราย แต่สมาชิกคนนั้นจะต้องพูดหรืออภิปรายเกี่ยวกับประเด็นที่ให้ไว้เท่านั้น แต่ถ้าหากว่าสมาชิกคนนั้นไม่ตามกฎที่ให้ไว้ สมาชิกคนอื่นอาจขอให้มีการคัดค้านในประเด็นที่ให้ไว้ได้ หลังจากที่มีการอภิปรายจนเสร็จ รัฐสภาอาจให้มีการโหวตในประเด็นดังกล่าว หากสำเร็จ สมาชิกเสียงข้างนั้นต้องหยุดพูดหรืออภิปรายต่อ
       Filibuster คือ กลยุทธ์ในการเตะถ่วงในชั้นอภิปรายพิจารณากฎหมาย เพื่อขวางไม่ให้เข้าสู่กระบวนการลงมติโดยใช้วิธีการต่างๆ โดยมากจะใช้การอภิปรายมาราธอน พูดไปเรื่อย ทั้งที่เกี่ยวและไม่เกี่ยวกับประเด็นอภิปราย เรียกว่าใช้การพูดฆ่าเวลาเพื่อฆ่ากฎหมาย เช่นการพูดหรืออภิปรายจะเริ่มตั้งแต่ความเห็นสำหรับตนที่จะไม่เห็นด้วยกับกฎหมายที่จะออก แล้วอาจเลยไปที่การทำอาหาร หรือวัฒนธรรมความเป็นอยู่ แต่ถึงแม้ว่าจะออกนอกเรื่อง แต่ทุกเรื่องต้องเกี่ยวพันกับเรื่องที่จะเสนอให้สภาพิจารณาว่าที่ตนไม่เห็นชอบ เป็นเพราะเรื่องที่ไม่เกี่ยวข้องเหล่านี้
      ประวัติการการเตะถ่วงของเสียงข้างน้อย
      เมื่อปี 1935 Mr. Huey Long ทำ Filibuster โดยเอาหนังสือ Shakespear คัมภีร์ไบเบิล สมุดโทรศัพท์ รวมไปถึงสูตรทำอาหารมาอ่าน รวมเวลาทั้งสิ้น 15 ชั่วโมง
      ส่วนสถิติ Filibuster ยาวนานที่สุด เป็นของ Mr.Strom Thurmond ที่อภิปรายเตะถ่วง Civil Rights Act ในปี 1957 โดยใช้เวลา 24 ชั่วโมง 18 นาที ว่ากันว่า Mr.Thurmond ต้องเข้าห้องอบไอน้ำ เพื่อ dehydrate ตัวเองก่อนทำ Filibuster เพื่อให้ตัวเองสามารถพูดไปดื่มไป โดยไม่ต้องเข้าห้องน้ำ
      กระบวนการทำ Filibuster ที่กินเวลายาวนานที่สุดเป็นของกลุ่มผู้คัดค้าน Civil Rights Act อีกฉบับหนึ่ง ที่ผลัดกันพูดถ่วงเวลาในปี 1964 จนทำให้กฎหมายล่าช้าออกไปถึง 87 วัน
     เมื่อปี 1992 Mr.Alfonse D"Amato แอบมีแก่ใจร้องเพลง Deep in the Heart of Dixie ในห้องประชุมตอนตีห้า ขณะทำ Filibuster
      แก่นของ Filibuster คือการเคารพความเห็นของเสียงส่วนน้อย เพื่อไม่ให้เกิดสภาพพวกลากมากไปในสภา ที่เสียงส่วนใหญ่ชนะทุกเรื่อง โดยที่ไม่ต้องใส่ใจเคารพความเห็นเสียงส่วนน้อยเลย
      การทำ Filibuster ทำให้สมาชิกวุฒิสภาเสียงข้างน้อย แม้เพียงเสียงเดียว สามารถขัดขวางกระบวน การออกกฎหมายหรือให้การรับรองผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญได้ การมี Filibuster เป็นคำขู่ที่น่าเชื่อถือ (credible threat) ของฝ่ายเสียงข้างน้อย ทำให้ฝ่ายเสียงข้างมากต้องประนีประนอมกับฝ่ายเสียงข้างน้อย เพื่อหลีกเลี่ยงการเกิด Filibuster ไม่ใช่ทำอะไรก็ได้โดยไม่เห็นหัวฝ่ายเสียงข้างน้อยเอาเสียเลย ไม่ใช่สอดไส้เสนอกฎหมายอะไรเข้าสภา หรือเอะอะไม่พอใจก็ยกมือขอปิดอภิปราย รวบรัดให้ลงคะแนน ซึ่งสุดท้ายตนก็ชนะทุกทีไป
      วัฒนธรรมทางการเมืองที่ดูแปลกประหลาดอย่าง Filibuster กลับเป็นเครื่องมือที่บังคับให้นักการเมืองทั้งสองฝ่ายต้องทำงาน "ร่วม" กัน ไม่สามารถหักหาญอีกฝ่ายหนึ่งอย่างไม่ต้องเห็นหัว แต่ต้องเข้าสู่กระบวนการประนีประนอม แม้ฝ่ายตนจะมีเสียงข้างมากก็ตาม
      ระบอบประชาธิปไตยมิใช่ระบอบของเสียงข้างมาก หากคือระบอบที่เสียงทุกเสียงควรได้รับการเคารพอย่างเท่าเทียมกัน การเคารพคุณค่าของเสียงข้างน้อยสำคัญไม่แพ้การยอมรับในคำตัดสินของเสียงข้างมาก
      นี่เป็นตัวอย่างของสังคมอเมริกัน แต่สังคมไทยกลับแตกต่างอย่างอเมริกาอย่างตรงกันข้าม
      นักออกแบบรัฐธรรมนูญของไทยจำนวนหนึ่งใฝ่ฝันอยากเห็นระบบพรรคการเมืองสองพรรค ทั้งที่หลงลืมไปว่า ในประเทศตะวันตกที่เราชอบอ้างเขาหนักหนานั้น พรรคการเมืองมีสองพรรคใหญ่จากพัฒนาการที่เป็นธรรมชาติ ไม่ใช่จากอคติของกฎหมายที่บั่นทอนพรรคเล็ก และทั้งสองพรรคก็มีความแตกต่างทางอุดมการณ์อย่างค่อนข้างชัดเจน จนยากที่คนพรรคหนึ่งจะย้ายไปอีกพรรคหนึ่งได้ โดยง่าย (ถ้าไม่เป็นเสรีนิยมกะเป็นอนุรักษ์นิยม)
       ทั้งที่หลงลืมไปว่า ในประเทศที่มีพรรคการเมืองสองพรรคใหญ่ ก็ยังเต็มไปด้วยพรรคเล็กพรรคน้อยจำนวนมากมาย (เช่นพรรคชาติไทยพัฒนา พรรครักประเทศไทย ฯลฯ) ที่มีกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งกินความมากไปกว่าเพียงการแข่งกันเพื่อชนะเลือกตั้ง อีกทั้งยังเปิดโอกาสให้ผู้สมัครเลือกตั้งลงสมัครอิสระ โดยไม่สังกัดพรรคได้ด้วย
       ทั้งที่หลงลืมไปว่า แม้ ส.ส.ที่สังกัดพรรคก็มีอิสระที่จะแสดงความเห็นและลงคะแนนตาม อุดมการณ์ความเชื่อของตน โดยไม่มีมติพรรคมาครอบงำเจตจำนงเสรี (แต่ความจริงไม่ใช่ สมาชิกรัฐสภาต้องฟังและทำตามมติพรรค ซึ่งมติพรรคย่อมมาจากหัวหน้าของพรรคในขณะนั้น)
       หากกติกาทางการเมืองขีดเส้นให้เกิดระบบพรรคใหญ่สองพรรคแต่พรรคการเมืองทั้งสองหาได้มีความแตกต่างเชิงอุดมการณ์แต่สมาชิกภายในพรรคไร้ซึ่งความเป็นอิสระ แต่อำนาจในพรรคถูกผูกขาดโดยผู้นำสูงสุดเพียงเท่านั้น แต่ไม่เปิดโอกาสให้ผู้ไม่อยากสังกัดพรรคดำเนินการทางการเมืองได้อย่างอิสระ
       แต่ขาดระบบการตรวจสอบถ่วงดุลอำนาจระหว่างฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติที่เข้มแข็งและจริงจัง แต่รัฐมักบั่นทอนความเข้มแข็งของการเมืองภาคประชาชน (วัันไหนผมค่อยเขียนเืรื่องภาคประชาสังคมในบันทึก) ย่อมเป็นไปไม่ได้ที่ภาพฝันของการเมืองในอุดมคติจักเกิดขึ้นในโลกแห่งความจริง มิหนำซ้ำ การณ์อาจเลวร้ายลงกว่าเดิม
     ระบบสองพรรค เช่นถ้าไม่ใช่เพื่อไทยก็ต้องประชาธิปัตย์ แวดล้อมอยู่ด้วยพรรคเล็กๆหลายพรรค ภายใต้เงื่อนไขอัปลักษณ์เช่นนี้ อาจกลายร่างเป็นปิศาจร้ายที่ทำลายประชาธิปไตยได้ไม่ยาก อาจก่อให้เกิดทรราชของเสียงข้าง (Tyranny of majority)มากขึ้นกว่าเดิมก็ได้
     แม้เรื่องเสียงข้างน้อยนี้ก็เคยเกิดในสมัยพุทธกาล ในสมัยพุทธกาลนั้น พระพุทธเจ้าก็เป็นบุคคลหนึ่งในบุคคลหลายกลุ่มที่แสวงหาความหลุดพ้น (ศาสนาเชนก็เป็นส่วนหนึ่งของในการแสวงหานี้) หากท่านลองคิดดูว่าถ้าพระพุทธเจ้าซึ่งเป็นเสียงข้างน้อยในสังคมในสังคม เพราะในยุคนั้นมีแต่คนที่นับถือศาสนาพราหมณ์หรือไม่ก็ฮินดูกันทั้งสิ้น (ยกเว้นศาสนาพุทธและเชน) คนส่วนใหญ่ก็วนเวียนอยู่แต่การบูชายัญ และไม่ก็เพลิดเพลินอยู่แต่ในฌานหรือสมาธิ ลองคิดดูว่าทำไมพระพุทธเจ้าจึงสามารถประกาศพระศาสนาได้ในยุคที่คนยังวนเวียนอยู่แต่ในศาสนาพราหมณ์ พระพุทธเจ้าอาจโชคดีที่คนในยุคโน้นต่างพากันแสวงหาความหลุดพ้นด้วยกัน ใครมีอาจารย์ดีก็มักจะมีการบอกต่อการประกาศศาสนาพุทธจึงมีขึ้นได้ โดยนัยนี้ก็แสดงให้เห็นแล้วว่าเสียงข้างน้อยนี้มีคุณประโยชน์ แม้ว่าจะเป็นเสียงแค่เพียงเสียงหนึ่งก็ตาม
     หากถามว่าว่าการเตะถ่วงของเสียงข้างน้อยเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับการทำอารยะขัดขืน (โปรดดูเรื่องนี้ในบันทึกของผม http://www.gotoknow.org/posts/539101, http://www.gotoknow.org/posts/539226, http://www.gotoknow.org/posts/539341, ฯลฯ)หรือการประท้วงการเดินขบวนโดยสงบ (โปรดดูเรื่องนี้ในบันทึกของผม http://www.gotoknow.org/posts/544485, http://www.gotoknow.org/posts/544821, http://www.gotoknow.org/posts/544986, ฯลฯ )ใช่หรือไม่ ผมว่ามันจะเป็นอันเดียวกัน เพียงแต่การเตะถ่วงใช้ในรัฐสภาเท่านั้น แต่การทำอารยะขัดขืนและการประท้วงโดยสงบนั้นเป็นการเมืองในท้องถนนเท่านั้น

หนังสืออ้างอิง
ปกป้อง จันวิทย์. Filibuster.
http://www.nidambe11.net/ekonomiz/2005q2/article2005june16p3.htm
Sen. David. The rules of the filibuster game. http://blog.chron.com/texaspolitics/2013/06/the-rules-of-the-filibuster-game/