ย่างเข้าหน้าฝน ยามแล้งเดินตางปิกบ้านฮัน พี่ป้าน้าอาวแบกคาดคันไถเดินฮู้กันเฮฮามีความสุข ฮู้ว่า “ฝนปีนี้นัก น้ำคงดี หยะนาคงได้หลาย ตะวันรอนแรมลงแสงสีแดงส่องเต็มฟ้าหลังจากฝนโปรยปรายเม็ดชุ่มฉ่ำเติมเต็มหัวใจของชาวนา หวนนึกถึงพิธีกรรมเกี่ยวกับการทำนาที่มีมากมาย แต่แรกฤดูหว่านไถ พิธีแฮกนา เป็นพิธีกรรมแรกที่กระทำกันสืบต่อกันมาแต่รุ่นปู่สู่รุ่นพ่อจนถึงรุ่นลูกก่อนที่จะทำการดำนาข้าว ชาวบ้านก็จะหาวันดีเพื่อทำการปลูกต้นข้าวจำนวน 9 ต้น เรียกว่า “พิธี

แฮกนา” หลังจากนั้นหากมีการเอาแรงกัน(ลงแขก) ก็จะทำการปลูกข้าววันไหนก็ได้ไม่จะเป็นวันดีหรือไม่ดี เพราะถือว่าได้แฮกปลูกวันดีไว้แล้วชาวบ้านหรือภูมิปัญญามีความเชื่อว่าในการที่แฮกปลูกไว้นั้นเพื่อฝากให้แม่ธรณีดูแลต้นข้าวไม่ให้แมงมารบกวนและให้ต้นข้าวเจริญงอกงามสมบูรณ์ดีได้ผลเต็มเม็ดเต็มที่ หากปลูกข้าววันไม่ดีเช่น วันไหม้ วันเสีย วันจ๋ม ก็จะได้ผลผลิตไม่เต็มที่ จึงเป็นที่มาของพิธีกรรมแฮกนา

เกษตรกรผูกพันอยู่กับธรรมชาติ พิธีแฮกนา หรือ แรกนา จึงเป็นการเอาขวัญกำลังในการลงมือเพาะปลูก โดยให้ความเคารพต่อพืชที่ลงมือปลูก สำหรับจังหวัดแพร่ชาวบ้านทุ่งศรี อำเภอร้องกวางจังหวัดแพร่ ยังคงอนุรักษ์และสืบต่อพิธีแฮกนาอยู่ โดยชาวบ้านและพระร่วมใจกันสืบค้นประวัติและพิธีที่ถูกต้องกระทำพิธี เพื่อเป็นมรดกทางวัฒนธรรมแก่ลูกหลานต่อไป