ยุทธศาสตร์การพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีตามแนวคิดคลัสเตอร์เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน
รัฐบาลไทยได้เน้นความสำคัญของการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศโดยอาศัยแนวคิดการพัฒนาเครือข่ายวิสาหกิจ (Cluster) ซึ่งถือเป็นยุทธศาสตร์หลักในการพัฒนาอุตสาหกรรมตามนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศไทย โดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ซึ่งเป็นองค์กรวิจัยหลักด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศไทยได้มีการปรับระบบบริหารจัดการภายในตามแนวคิดการบริหารระบบนวัตกรรมแห่งชาติ (National System of Innovation: NSI) บทความนี้แสดงให้เห็นความพยายามของรัฐบาลไทยในการปรับเปลี่ยนเศรษฐกิจของประเทศไปสู่ระบบเศรษฐกิจฐานความรู้ (Knowledge-based economy) โดยวางแผนสนับสนุนให้ สวทช. เป็นผู้ริเริ่มการพัฒนาภาคอุตสาหกรรมโดยการจัดตั้งเครือข่ายวิสาหกิจ (Cluster) ซึ่งเป็นการพัฒนาความสามารถด้านการแข่งขันของประเทศไทยตามแนวทางที่ศาสตราจารย์ Michael E. Porter ได้ศึกษาเกี่ยวกับวาระแห่งชาติในการพัฒนาประเทศไทย (อ้างอิง Porter 1990, 1998, 2001) ในการปรับรูปแบบการดำเนินงานของ สวทช. ได้มีการศึกษาเกี่ยวกับกระบวนการกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จในการดำเนินงาน (Key Performance Indicator: KPI) และได้นำการบริหารโดยนำดัชนีวัดผลสำเร็จแบบสมดุล (Balanced Scored Card: BSC) มาใช้เป็นเครื่องมือในการวางยุทธศาสตร์ขององค์การ รวมทั้งการกำหนดรูปแบบการบริหารจัดการ (Operating Model) โดยมีวัตถุประสงค์ในการพัฒนาและจัดระบบบริหารงานวิจัยเพื่อสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ ตามแนวทาง “ระบบนวัตกรรมแห่งชาติ” สามารถนำผลการศึกษาการปรับระบบในรูปแบบเครือข่ายวิสาหกิจ ไปใช้เป็นประโยชน์ต่อองค์กรวิจัยอื่นๆในประเทศ ในการสร้างความร่วมมือด้านการวิจัยและพัฒนาระหว่างภาครัฐและภาคอุตสาหกรรม เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันทางเทคโนโลยีของประเทศ
