Allen (1987) ได้จำแนกระดับความสามารถ (Function) และความบกพร่อง (Dysfunction) ของการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันที่สัมพันธ์กับระดับความรู้ความเข้าใจ(Cognitive Level) แบ่งออกเป็น 6 ระดับ
แต่ในที่นี้ กระผมจะขอนำเสนอระดับความรู้ความเข้าใจระดับที่ 1
ระดับที่ 1 ความรู้ความเข้าใจผ่านการกระทำโดยอัตโนมัติ (Automatic Action)
ภาวะความสามารถ (Function)
- ความสนใจต่อสิ่งเร้า (Attention) พฤติกรรมในระดับนี้เป็นระดับของจิตสำนึก และเป็นการตอบสนองโดยปฏิกิริยาสะท้อนกลับ โดยจะสนใจต่อวัตถุที่คุ้นเคย โดยผ่านการจ้องมองวัตถุ
- การเคลื่อนไหว (Motor action) ในระดับนี้จะมีการเคลื่อนไหวในลักษณะของการตอบสนองอัตโนมัติในลักษณะของความเคยชินของการกระทำ เช่น การรับประทานอาหาร การดื่ม การเดิน
- การรับความรู้สึก ( Conscious awareness) จะสามารถรับความรู้สึกตัวได้จากการกระตุ้นภายในทางสรีรวิทยาเพื่อการดำรงชีวิต เช่น ความหิว การกระหาย การกระตุ้นเร้าภายนอกจำเป็นต้องใช้สิ่งเร้าที่มีระดับความเข้มสูงๆ เช่นการโยกตัวแรงๆ
ภาวะความบกพร่อง (Dysfunction)
- ความสนใจต่อสิ่งเร้า (Attention) เป็นช่วงสั้นๆ ไม่กี่วินาทีต้องกระตุ้นซ้ำค่อนข้างมากและบ่อยครั้ง
- การเคลื่อนไหว (Motor action) เป็นการเคลื่อนไหวไร้จุดมุ่งหมาย ส่วนมากมีการเคลื่อนไหวในลักษณะของการอยู่นิ่งกับที่ เช่น นั่งอยู่กับที่ หรือนอนอยู่กับที่ หรือการจ้องมองอยู่ที่ใดที่หนึ่ง
- การรับความรู้สึก ( Conscious awareness) เป็นระดับที่ไม่สนใจเหตุการณ์หรือสิ่งแวดล้อมรอบตัว
นักกิจกรรมบำบัดมีส่วนในการออกแบบกิจกรรมเพื่อการรักษาแก่ผู้ป่วยที่มีความบกพร่องด้านความรู้ความเข้าใจนั้น นักกิจกรรมบำบัดจำเป็นต้องทราบพฤติกรรมความสามารถที่ผู้ป่วยทำได้ในแต่ละระดับเพื่อจุดเริ่มต้นจองการทำกิจกรรมให้สอดคล้องกับระดับความรู้ความเข้าใจของผู้ป่วย เพื่อที่จะเป็นแนวทางในการพัฒนาหรือส่งเสริมความสามารถของผู้ป่วยได้โดยต้องการวิเคราะห์กิจกรรมที่สอดคล้องกับระดับความรู้ความเข้าใจ รวมถึงกลยุทธ์ในการแนะนำผู้ป่วยหรือวัสดุต่างๆที่ใช้ในการทำกิจกรรม
ทั้งนี้รายละเอียดตัวอย่างดังต่อไปนี้เป็นเพียงแนวทางขององค์ประกอบที่จำเป็นและเหมาะสมสำหรับในแต่ละระดับของความรู้ความเข้าใจและง่ายต่อการเสนอกิจกรรมแก่ผู้ป่วย
|
ระดับที่ 1 ความรู้ความเข้าใจผ่านการกระทำโดยอัตโนมัติ (Automatic Action) |
|
|
การใช้คำพูดแนะนำ(Direction verbal) |
ใช้คำพูดที่เป็นพยางค์เดียว เช่น กิน เคี้ยว โดยเสียงต้องดังแทบจะตะโกน |
|
การสาธิตการทำกิจกรรม(Demonstration) |
ใช้การสัมผัสส่วนของร่างกาย เช่น การจับมือทำ การดัน/ผลัก หรือการออกแรงช่วยในการทำกิจกรรม |
|
ลักษณะของวัตถุที่เหมาะสมในการทำกิจกรรม(Physical properties of material objects) |
วัตถุต่างๆที่คุ้นเคยในชีวิตประจำวัน เช่น ช้อน แก้วน้ำ |
|
จำนวนท่าทางการเคลื่อนไหวในการทำกิจกรรม (Motor action number) |
1 ขั้นตอน(จำเป็นต้องจับมือทำและต้องกระตุ้นซ้ำๆ) |
|
ลักษณะการใช้เครื่องมือ(Tool use) |
ไม่ควรใช้เครื่องมือประกอบ (บางครั้งการทานอาหารอาจใช้มือหยิบอาหารเข้าปากแทนช้อน) |
|
สิ่งเร้าที่กระตุ้นเกิดการเคลื่อนไหวในการทำกิจกรรม (Stimulus for motor action) |
สิ่งเร้าที่ทำให้เกิดการตื่นตัว เช่นเสียงพูด การสัมผัสร่างกายแรงๆ |
