เป็นงานเขียนใน"วิทยาจารย์"(คุรุสภา)นิตยสารที่ไม่ไ้ด้วางจำหน่ายในท้องตลาด ขอนำมาเผยแพร่ครับ อาจจะเป็นประโยชน์ทางการศึกษาบ้างไม่มากก็น้อย-(ขอสละสิทธิ์ในการรับรางวัลใดๆ ครับเพราะเป็นงานที่พิมพ์เผยแพร่แล้ว--ปณิธิ)
บันทึกถึงดวงดาว 15
กระท่อมดาริกา
น้องดาวที่รัก
บันทึกฉบับนี้ พี่ขอเล่าเรื่องการเรียนการสอน ที่พี่จัดตามความสนใจและความต้องการของนักเรียน มิใช่เรื่องแปลกใหม่อะไรเลย แต่พี่คิดว่าหากลองนำไปประยุกต์ใช้ ก็จะเป็นวิธีการหนึ่งที่ ช่วยให้น้องดาวจัดการเรียนการสอนที่ “เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ” ได้ รูปแบบการเรียนการสอนที่พี่จัดนี้พี่ขอตั้งชื่อให้เรียกง่าย ๆ ว่า “เรียนดีด้วย 4-สำ” ซึ่งพี่นำไปใช้สอนเกี่ยวกับการแต่งคำประพันธ์ ประกอบไปด้วยลำดับขั้นของการสอน ดังนี้
สำ - 1 คือสำรวจ หมายถึงการสังเกต การทดลองเพื่อค้นหาความสนใจ ความถนัดและความสามารถของนักเรียนเป็นรายบุคคล พูดง่าย ๆ ก็คือค้นหาพื้นฐานความรู้ของนักเรียนก่อนสอนนั่นเอง ในขั้นนี้ ผลการสำรวจและการสังเกตของพี่ ปรากฏว่านักเรียนสนใจการแต่งคำประพันธ์และวาดภาพประกอบ บางคนแต่งคำประพันธ์ได้ดี บางคนวาดรูปได้ บางคนทำไม่ได้แต่สนใจอยากเรียน อยากทำได้ เมื่อสรุปผลสำรวจแล้วพี่จึงนำนักเรียนเข้าสู่ ขั้นที่ 2 ต่อไป
สำ - 2 คือสำรอง หมายถึงการให้ความรู้และทักษะปฏิบัติเพื่อนำไปใช้พัฒนางานให้เหมาะสมตามความสนใจ ความถนัด ความสามารถและความต้องการของนักเรียน ตามผลที่พี่ “สำรวจ” มี 4 ขั้นย่อย ดังนี้
ขั้นที่ 1 ทักษะการแสวงหาความรู้ เป็นการสนับสนุนและเปิดโอกาสให้นักเรียนรู้จักสืบค้นและค้นคว้าหาความรู้เพื่อนำมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับเนื้อหารายวิชาที่เรียน โดยพี่กำหนดหัวข้อและแหล่งเรียนรู้ที่นักเรียนจะค้นหาได้แล้วนำมาส่ง ทั้งนี้พี่ต้องทราบว่าแหล่งเรียนรู้นั้นมีข้อมูลอยู่จริง
ขั้นที่ 2 ทักษะทางเทคโนโลยี เน้นเรื่องการใช้เทคโนโลยีที่ต่อเนื่องจากขั้นที่ 1 เช่น การใช้คอมพิวเตอร์ อินเทอร์เน็ตและการถ่ายภาพ พี่ให้นักเรียนได้ปฏิบัติเป็นรายบุคคล แต่หากโรงเรียนน้องดาว ยังมีสื่อเทคโนโลยีไม่พร้อมก็อาจให้ทำเป็นกลุ่มได้ งานที่ได้ไม่จำเป็นต้องมีเนื้อหาสัมพันธ์ กับเรื่องที่เรียนเท่านั้น เพราะขั้นนี้มีจุดมุ่งหมายคือ “นักเรียนใช้เทคโนโลยีได้และใช้เป็น”
ขั้นที่ 3 ทักษะการแต่งคำประพันธ์ ขั้นนี้ พี่กำหนดให้นักเรียนทุกคนปฏิบัติเพราะเป็น “หัวใจ” ของเนื้อหาวิชาที่สอดคล้องกับหลักสูตร นักเรียนทุกคนต้องได้ปฏิบัติและต้อง “ผ่าน” พี่ต้องเตรียมแบบฝึกที่ผ่านการทดลองใช้ ผ่านการปรึกษาและขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญในด้านเนื้อหาและวิธีการ นอกจากนี้ผลของการใช้ต้องยืนยันได้ว่าแบบฝึกทักษะนี้มีคุณภาพสามารถพัฒนาการแต่งคำประพันธ์ได้เป็นอย่างดี ข้อควรระวังประการหนึ่งในการใช้แบบฝึกที่น้องดาวควรรู้ก็คือ ไม่ควรให้นักเรียนฝึกด้วยกิจกรรมซ้ำ ๆ เช่น เมื่อถึงเวลาเรียนก็แจกแบบฝึก แล้วให้นักเรียนปฏิบัติเช่นนี้ติดต่อกันหลายคาบ เพราะย่อมสร้างความเบื่อหน่ายและจะทำให้นักเรียนไม่ใส่ใจที่จะฝึก ดังนั้นพี่จึงมีกิจกรรมแทรกระหว่างฝึกเป็นระยะ ๆ เช่น ให้นักเรียนแสดงผลการฝึกด้วยการอ่าน การนำผลงานมาติดแสดงหน้าห้อง การแลกเปลี่ยนผลงานที่ฝึกให้เพื่อนได้ชม หรือเลือกผลงานที่นักเรียนกำลังปฏิบัติมาชมเชย แนะนำเพิ่มเติม เป็นต้น
ขั้นที่ 4 ทักษะการวาดภาพระบายสี สำหรับขั้นนี้ พี่ฝึกทักษะพื้นฐานเกี่ยวกับการวาดภาพระบายสีเท่านั้นไม่เข้มข้นลึกซึ้ง เพราะจุดมุ่งหมายสำคัญอยู่ที่การแต่งคำประพันธ์มิใช่การวาดภาพในรายวิชาศิลปะปฏิบัติ ฝึกเพื่อพัฒนาการวาดภาพของนักเรียนให้สอดคล้องกับคำประพันธ์ของตนเอง
มาชื่นชมกระบวนการ 4 สำ ที่น่าทึ่งมากค่ะอาจารย์
ขอบคุณค่ะ ;)
การเรียนการสอนที่มีการเตรียมความพร้อมและมีการวางแผนก่อน
ประกอบกับเน้นเด็กในการเรียนรู้ ย่อมนำมาซึ่งผลสำเร็จในที่สุดค่ะ
...อาจนำมาประยุกต์เข้ากับคนทำงานได้นะครับ อาจารย์ ขอบคุณบันทึกดีดี