ประวัติสำคัญของการก่อตั้งวัดมะองค์นก
ประวัติวัดมะองค์นก(ดงป่าลัน)
ตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่
*********************************
วัดมะองค์นก ตั้งอยู่เลขที่ ๖๔บ้านดงป่าลัน หมู่ที่ ๓ ตำบลขี้เหล็ก อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นวัดร้างที่สร้างก่อนพุทธศักราช ๒๔๘๔ ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า
“ บ้านดงป่าลัน” สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ได้รับตั้งวัดยกวัดร้างให้มีพระสงฆ์เมื่อวันที่ ๒๐ เดือน ตุลาคม พ .ศ. ๒๕๓๐ และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ ๙ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๒ ที่ดินเฉพาะบริเวณที่ตั้งวัด มีเนื้อที่ประมาณ ๕ ไร่ ๓ งาน ๓๔ ตารางวา โดยมีหนังสือแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดินเป็นโฉนด เลขที่ ๒๘๓๑๖ , ๒๘๓๑๗ , ๒๘๓๑๘ , ๒๘๓๑๙ และเลขที่ ๒๘๓๑๕ เป็นที่ของเอกชนซึ่งทางวัดได้ซื้อเพิ่มเติมทีหลัง
อาณาเขต ทิศเหนือ จดที่บ้านของนายสอน ดงประหลาด ทิศใต้ จดที่ของห้างหุ้นส่วนจำกัด ก้องการค้า ทิศตะวันออก จดถนนโชตนา (เชียงใหม่ – ฝาง) กรมทางหลวง ทิศตะวันตก ติดลำเหมืองสาธารณะ คำว่า " มะองนก " ได้มาจากต้นไม้ชนิดหนึ่ง ซึ่งทางภาคเหนือเรียกว่า " ต้นไม้มะองนก " ทางภาคกลางหรือทางภาคอีสานเรียกว่า " ต้นประคำ " และด้วยเหตุที่มีพระพุทธรูปเก่าแก่ปางต่าง ๆ ต่อมาปลัดอำเภอได้นำชาวบ้านเข้าไปแผ้วถาง พร้อมเก็บพระพุทธรูปนำไปรวมกันไว้ ใต้ต้นไม้มะองนกเป็นจำนวนมากทั้งที่มีราคาประเมินมิได้ ซึ่งมีต้นไม้มะองนก อยู่ที่มุมของกำแพง ด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือปัจจุบันนี้ ผู้อาวุโสหลายคน ในหมู่บ้านจึงมีความเห็นพ้องกันว่าสมควรที่จะเพิ่มตัวอักษรขึ้นมาอีกสองตัวคือ ตัว “ ค ” ควาย และตัว ไม้การันต์ ก็คือ “ ค์ ”จึงกลายมาเป็นวัด " มะองค์นก "ปัจจุบันใช้อยู่เพราะเหตุว่าได้มีพระพุทธรูปล้ำค่าอยู่หลายองค์ตั้งอยู่ใต้ต้นมะองนก ใครจะเก็บเอาไปไว้ที่บ้านก็กลัวเกิดเหตุอาเพศภัยต่าง ๆ นานาจึงไม่มีใครกล้านำไปเก็บรักษาไว้ที่บ้าน เมื่อความเจริญได้ผ่านเข้ามา กรมทางหลวงได้มีการพัฒนาถนนโชตนา (เชียงใหม่ – ฝาง) อยู่มาไม่นานพระพุทธรูปก็ได้อันตราธานไปหมด เพราะว่าอยู่ติดทางหลวง ง่ายและสะดวกสำหรับผู้คนที่เดินทางสัญจรผ่านไปมา
ปัจจุบันเหลือแต่ซากของอิฐที่ฝังอยู่ใต้พื้นดินมีความลึกประมาณ ๓ เมตร เป็นอิฐที่มีขนาดเก่าแก่จำนวนมากเรียงรายระเกะระกะอยู่เป็นจำนวนมาก และมีขนาดความกว้างประมาณ ๔นิ้ว ยาวประมาณ ๑๐นิ้ว ( ๔ x ๑๐ ) อยู่ด้านหน้าวิหารหลังปัจจุบันนี้ เดิมเป็นวัดร้างมากี่ร้อยปีก็ไม่มีใครทราบ เพราะสอบถามผู้อาวุโสทั้งหลายเกิดก็มาเห็นเป็นวัดร้างอย่างนี้มาก่อนแล้ว
ต่อมา เมื่อวันเสาร์ที่ ๙ เดือน มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๒๒ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๙ เหนือนายแสน วุฒิ อดีตผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ ๓ ได้นำราษฎรบ้านดงป่าลันเข้ามาพัฒนาให้เป็นวัดครั้งแรกของการก่อตั้งวัดมะองค์นก โดยได้รื้อศาลาประจำหมู่บ้านมาสร้างศาลาบาตร และได้ไปกราบอาราธนาหลวงปู่ครูบาธรรมชัย แห่งวัดทุ่งหลวง ตำบลแม่แตง อำเภอแม่แตง มาเป็นประธานรับพระพุทธรูปของคุณโยมแม่กาญจนา อุปโยคิน ซึ่งพระพุทธดังกล่าวจัดได้สร้างขึ้นที่ วัดแสนฝาง อำเภอเมือง เชียงใหม่ เพื่อถวายวัดต่าง ๆ ที่ยังไม่มีพระประธานและทางคณะกรรมการวัดนำโดย นายแสน วุฒิ ได้ขอมาประดิษฐานไว้ที่ศาลาบาตรดังกล่าว
หลังจากนั้นเมื่อวันที่ ๙ เดือน พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๔๒ นายชื่น เทพวงษ์ ก็ได้รับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้าน ได้ช่วยกันพัฒนาวัดมะองค์นก ต่อจากอดีตพ่อหลวงแสน วุฒิ และพ่อหลวงไชยยงค์ วุฒิ ปัจจุบันผู้ใหญ่บ้าน พ่อหลวงอนันต์ สิริภาคย์โภคิน นับแต่นั้นเป็นต้นมาจนถึงเดี๋ยวนี้
รายนามเจ้าอาวาสมีดังนี้
พ.ศ. ๒๕๒๒ – ๒๕๒๓ พระกองแก้ว สุธฺมโม
มาจากวัดหัวฝาย อำเภอ เมือง เชียงใหม่
พ.ศ. ๒๕๒๓ - ๒๕๒๔ พระสมบูรณ์ ธมฺมวโร มาจากวัดสันป่าสัก อำเภอแม่แตง เชียงใหม่
พ.ศ. ๒๕๒๕ - ปัจจุบัน พระครูพิศาลวิริยกิจ
มาจากวัดหัวฝาย อำเภอเมือง เชียงใหม่ เมื่อวันที่
๗ มกราคม ๒๕๒๕
