สถาบันครอบครัวมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อวิกฤตชีวิตวัยรุ่นที่คาบเกี่ยวเส้นยาแดงผ่าแปดระหว่างการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากความเป็นเด็กสู่ความเป็นผู้ใหญ่ (Early, Middle, Late adulthood) จึงทำให้วัยรุ่นรู้สึกสับสนกับการเปลี่ยนแปลงที่มาเยือนอย่างรวดเร็ว

          บนถนนที่คลาคล่ำไปด้วยผู้คนมากหน้าหลายตา ต่างแสดงพฤติกรรมสารพันสารพัด บ้างก็ยืนโดดเดี่ยวอยู่ท่ามกลางฝูงชน บ้างก็เกาะกลุ่มคุยกัน บางกลุ่มก็นั่งเงียบสงบ บางกลุ่มพูดคุยกันด้วยความสนุกสนาน บางกลุ่มถึงขนาดเอะอะโวยวายตะคอกเสียงเข้าหากันด้วยความคึกคะนองแห่งวัยที่กำลังร้อนแรงด้วยอารมณ์  มองดูวิถีชีวิตที่วุ่นวายแห่งสังคมที่ถูกครอบงำด้วยความทันสมัยทางด้านวัตถุนิยม กระแสบริโภคอันโหยหาเกินกว่าจำเป็น และอีกสารพัดสารพันปัจจัย อันส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้านพฤติกรรมบางอย่างของวัยรุ่น (Adolescent) ลักษณะของการถอดแบบเลียนแบบตาม ๆ กันมา เพื่อให้ได้เข้ากลุ่มเดียวกันและเป็นที่ยอมรับของกลุ่ม สิ่งเหล่านี้ล้วนแล้วเป็นดาบสองคมที่ทำให้สังคมอ่อนแอลงทุกวัน ในขณะเดียวกันก็จะคอยเชือดเฉียดความแข็งแกร่งให้ขาดสะบั้นลง

          ชีวิตได้ผ่านช่วงวัยที่เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อมาไม่นานนัก กลิ่นไอของความคึกคะนอง อยากเก่ง อยากเด่น อยากดัง อยากรู้ อยากลอง อยากเห็น ยังแผ่ซ่านคลุกรุ่นอยู่ในกาย อารมณ์แห่งวัยที่รุนแรงยังแฝงเร้นอยู่ลึก ๆ หากแต่พยายามดับด้วยความมีสติ โดยใช้ปัญญาเข้าระงับ บวกกับประสบการณ์และกาลเวลาจนทำให้ก้าวผ่านวัยพายุบุแคมมาได้ตลอดรอดฝั่ง  ซึ่งเรา ๆ ท่าน ๆ คงทราบกันอยู่แล้วว่าวัยรุ่นเป็นวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และสังคม การประคับประคองให้วัยรุ่นผ่านช่วงวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงนี้ สถาบันครอบครัวมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อวิกฤตชีวิตวัยรุ่นที่คาบเกี่ยวเส้นยาแดงผ่าแปดระหว่างการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากความเป็นเด็กสู่ความเป็นผู้ใหญ่ (Early, Middle, Late adulthood) จึงทำให้วัยรุ่นรู้สึกสับสนกับการเปลี่ยนแปลงที่มาเยือนอย่างรวดเร็ว และมักจะแสดงพฤติกรรมแปลกประหลาดออกมาอย่างรู้ตัวบ้าง ไม่รู้ตัวบ้าง บ้างก็เรียกร้องความสนใจ โหยหาความอบอุ่น โหยหาสิ่งที่ขาดหายไปเพื่อมาเติมเต็มความสมบูรณ์แห่งวัย ดังนั้นจึงใคร่ขอหยิบยกประเด็นพัฒนาการด้านต่าง ๆ ของวัยรุ่น ซึ่งในที่นี้ขอกล่าวถึงพัฒนาการ 4 ด้านใหญ่ ๆ คือ

          พัฒนาการทางด้านร่างกาย วัยนี้เป็นวัยที่เริ่มมีการเจริญเติบโตทางเพศ ส่วนสูง น้ำหนัก โครงสร้าง สัดส่วน และขนาดอย่างสมบูรณ์ ในช่วงแห่งการเปลี่ยนแปลงวัยรุ่นจะรู้สึกว่าเป็นความผิดปกติ จึงเกิดความกลัว เขินอาย และไม่กล้ายอมรับกับการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วเกินไป

          พัฒนาการด้านสติปัญญา เด็กวัยรุ่นในช่วงวัยนี้จะมีพัฒนาการทางสติปัญญาที่รวดเร็วมาก  มีความจำที่ดีแต่มักจะไม่ค่อยใช้ความจำของตัวเองให้เป็นประโยชน์ มีสมาธิดี โดยเฉพาะเรื่องที่ตนสนใจเป็นพิเศษ เขาจะพยายามแสวงหาความรู้ใหม่ๆ อยู่เสมอ มีจินตนาการสูงมาก มักชอบคิดฝัน สร้างวิมานในอากาศอยู่คนเดียวเป็นเวลานาน ๆ วัยรุ่นชอบฝันกลางวันเรื่องที่ฝันมักเกี่ยวกับเรื่องเพื่อนต่างเพศ ความรัก และเรื่องเกี่ยวกับการประสบความสำเร็จในอนาคต มีความเชื่อมั่นใจตนเองสูง

          พัฒนาการด้านอารมณ์  อารมณ์ของวัยรุ่นนั้นเป็นอารมณ์ที่รุนแรง เรียกว่าเป็นวัย "พายุบุแคม" อารมณ์จะขึ้น ๆ ลง ๆ อยู่ในสภาพที่สับสนเดี๋ยวดีเดี๋ยวร้ายเอาแน่เอานอนอะไรไม่ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ และสภาพแวดล้อมที่มากระทบทำให้เกิดพฤติกรรมประเภทก้าวร้าว รุนแรง จะแสดงอารมณ์ในลักษณะ โกรธ อิจฉา เกลียดชัง หากเป็นประเภทเก็บกด จะแสดงออกในลักษณะของความกลัว ความวิตกกังวล ความเศร้าใจ กระอักกระอ่วนใจ สลดหดหู่ ขยะแขยง เสียใจ อารมณ์ประเภทนี้ เป็นอันตรายต่อวัยรุ่นมากที่สุด และอีกประเภทคืออารมณ์สนุก จะสื่อมาในรูปของความรัก ความชอบ สุขสบาย พอใจ ตื่นเต้น

          พัฒนาการด้านสังคม เด็กวัยนี้ต้องการอิสระ และการเป็นตัวของตัวเอง ชอบแยกตัวอยู่ตามลำพัง มีห้องอยู่เป็นสัดส่วน ใช้ความคิดของตนเองอย่างอิสระ เด็กต้องการอิสระที่จะทำงานของตนเอง และการสังคมในกลุ่มเพื่อนก็จะกว้างขึ้น มักจะอยู่เป็นกลุ่ม เป็นวัยที่ชอบโชว์ ชอบอวด อยากเด่น อยากดัง เพื่อให้เป็นที่ยอมรับของเพื่อนในกลุ่ม ชอบแสดงความเป็นฮีโร่เพื่อโชว์สาว ๆ หรือเพศตรงกันข้าม เพื่ออะไรก็เพื่อเป็นไปตามธรรมชาติ แต่เป็นธรรมชาติที่ปทัสฐานทางสังคมไม่ยอมรับนักหากก้าวเร็วไปกว่าที่ควรจะเป็น เช่นเรื่องเพศสัมพันธ์
 
          ตอนต่อไปจะได้ว่าด้วย...พฤติกรรมยกพวกตีกันของวัยรุ่น ซึ่งยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ และเป็นปัญหาที่ทุกฝ่ายต้องหันมาให้ความสำคัญ ร่วมด้วยช่วยเพื่อป้องกัน และแก้ไขต่อไป