เศรษฐกิจพอเพียงกับการศึกษา
เศรษฐกิจพอเพียงกับการศึกษา
|
|
“เศรษฐกิจพอเพียง”
สมดุลแห่งชีวิต
ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
เป็นปรัชญาที่พระราชทานให้คนไทยใช้เป็นหลักคิดและหลัก
ปฏิบัติในการดำเนินชีวิตเพื่อให้เกิดสมดุลในชีวิต ในครอบครัว
ในโรงเรียน ในประเทศ โดยตั้งสมมุติ-ฐานที่ว่าทุกสิ่งอนิจจัง
ทุกสิ่งเปลี่ยนแปลง
ทั้งปัจจัยที่เปลี่ยนแปลงมาจากนอกประเทศกับในประเทศ
นอกโรงเรียนกับในโรงเรียน นอกครอบครัวกับในครอบครัว
แล้วทรงชี้ว่าเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงจะมีผลกระทบ 4
ด้านด้วยกัน คือด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม
และทางวัฒนธรรมผลกระทบทางวัตถุ
อาจจะหมายถึงทางเศรษฐกิจทางการเงินก็ได้ ส่วนผลกระทบ
ทางสังคมให้นึกถึงความเข้มแข็งของโรงเรียนของท่าน
ที่ไม่มีเด็กติดยาเสพติด เลยหมายถึงโรงเรียนที่มีคุณภาพ
สังคมของโรงเรียนเข้มแข็ง หรือพูดถึงครอบครัวครูที่ไม่มีหนี้เลย
ก็หมายถึงว่าสังคมครอบครัวเข้มแข็ง
ส่วนผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจนคือเรื่องความสะอาด ความมีวินัย
เช่น การรักษาต้นไม้ การปลูกต้นไม้ให้เด็กได้ร่มในโรงเรียน
ห้องส้วมสะอาด ขณะที่ผลกระทบทางวัฒนธรรม
คือวัฒนธรรมจากนอกประเทศที่จะเข้ามาทำลายวัฒนธรรมไทย
จึงต้องรักษาวัฒนธรรมของเราให้เข้มแข็ง
“คุณธรรม”
รากเศรษฐกิจพอเพียง
ภูมิคุ้มกันในตัวเราที่ดีก็คือ
empowerment คือ ทำให้เข้มแข็ง เข้มแข็งทางการเงิน
ก็คือว่าครอบครัวต้องมีเงินออมไม่ใช่มีหนี้
ถ้ามีหนี้ก็คือเป็นเรื่องของ ความอ่อนแอ
แต่ถ้ามีเงินออมมากก็เป็นเรื่องของความเข้มแข็งโดยมีเงื่อนไข
สำคัญคือเรื่องคุณธรรม
เพราะการที่คนขี้โกงเอาเงินไปใช้แล้วก็ประสบความสุข ความร่ำรวย
ซึ่งผิดกับหลักการดังกล่าวเพราะผิดเงื่อนไข คือ เรื่องคุณธรรม
โรงเรียนไหนจะเอาปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปใช้จะต้องไปสร้างคุณธรรมใน
โรงเรียนก่อน ตั้งแต่ผู้อำนวยการลงไปถึงภารโรง เด็กทุกคนครูทุกคน
ต้องมี
คุณธรรม
โรงเรียนต้องพร้อมทำงานหนัก
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
ทรงมีพระราชดำรัสว่าเศรษฐกิจพอเพียงเป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และ
ปฏิบัติตน ของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับครอบครัว
ระดับชุมชนถึงระดับรัฐทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง
โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัฒน์
แต่พระองค์ไม่ได้ทรงต้องการให้เราจนอยู่อย่างนั้นตลอดไป
ไม่ใช่ให้เราปิดประเทศ แต่มีคนเข้าใจผิดเยอะ
มากเพราะความจริงแล้วเป็นแนวทางปฏิบัติตนสำหรับประชาชนทุกระดับ
โดยยึดทางสายกลางให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัฒน์
ไม่ได้บอกว่าให้เราเอาปรัชญานี้ไปใช้แล้วก็ หงอย จ๋อย อยู่นั่น
ตรงกันข้ามต้องกระตือรือร้น ต้องทำงานหนัก ถ้าจะเอาปรัชญานี้ไปใช้
ต้องถามตัวเองก่อนว่า โรงเรียนของท่านพร้อมจะทำงานหนักหรือไม่
3
องค์ประกอบบันไดสู่เป้าหมาย
องค์ประกอบของความ พอเพียงมี 3 องค์ประกอบ คือ
1. ความพอประมาณไม่สุดโต่ง จะลง ทุน
จะซื้อของ ต้องพอประมาณ
2. ต้องมีเหตุผลอธิบายได้
3.
ต้องสร้างระบบภูมิคุ้มกันที่ดีต่อการมีผลกระทบใดๆอันเกิดจากการเปลี่ยน
แปลงทั้งภายนอกภายใน
เรามีเงินงบประมาณอยู่ก้อนหนึ่ง เรา
ต้องการจะทำห้องแล็บ คอมพิวเตอร์จะลงทุนเท่าไหร่ดี คำถามแรกคือ
มีเหตุผล ไหมที่จะต้องทำคอมพิวเตอร์ใหม่
ถ้ามีก็โอเคแล้วเราจะใช้งบประมาณสักเท่าไหร่ ถึงจะพอประมาณ
และจะเหลืออีกเท่าไหร่ส่วนความพอประมาณ ก็คือความพอดี
พอเหมาะต่อความจำเป็น พอควรแก่อัตภาพพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เคยมี
พระราชดำรัสว่า “พอเพียงของฉันคือพอควรแก่อัตภาพถ้าเขาเป็นเศรษฐีแสน
ล้าน เขาจะซื้อกระเป๋าถือ 30,000 บาท เรื่องของเขาแต่เรามีเงิน 12,000
บาท แล้วเราจะไปซื้อกระเป๋า 3,000 บาท
อันนี้ไม่พอควรแก่อัตภาพแล้ว”
สร้างภูมิคุ้มกันให้โรงเรียน
ระบบภูมิคุ้มกันทางด้านวัตถุ
ด้านธุรกิจฐานะการเงิน ภูมิคุ้มกันด้านสังคมครอบครัวเข้มแข็ง
โรงเรียนเข้มแข็ง ชุมชนเข้มแข็งหมายความว่าภูมิคุ้มกันเราดี
ใครจะเอายาเสพติดมาขาย หน้า โรงเรียนนักเรียนเราก็ไม่รับ
เพราะว่าเราสร้างภูมิคุ้มกันสังคมตรงนี้ไว้ดีมาก
เราสร้างสำนึกไว้ดีมากให้แก่นักเรียนทุกคนตลอดเวลา
อันนี้คือภูมิคุ้มกันต่ออบายมุขทั้งหลาย
ภูมิคุ้มกันต่อเหตุร้ายทั้งหลาย
ไม่ตกเป็นเหยื่อของอบายมุขมีความรักสามัคคีกันในโรงเรียน เกื้อกูลกัน
ภูมิคุ้มกันด้านสิ่งแวดล้อมก็เหมือนกันคือ
มีความรู้วิชาการด้านสิ่งแวดล้อม โรงเรียนสตรีภูเก็ต
เป็นตัวอย่างของการนำเอาพฤกษศาสตร์เข้าไปในการพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียน
ซึ่งเป็นการสร้างภูมิ คุ้มกันหรือความเข้มแข็งทางด้านสิ่งแวดล้อม
แล้วนำมาถ่ายทอดทางด้านวิชาการ ได้
ผอ.โรงเรียนต้องดูแลตั้งแต่ห้องน้ำ
เรื่องสิ่งแวดล้อมโรงเรียน อยาก ฝากไว้ 2
เรื่องคือ
1. เรื่องความปลอดภัยในสิ่งแวดล้อม
โรงเรียนในอดีตเคยมีข่าวเรื่องกำแพงพังทับนักเรียนตาย
บางโรงเรียนเลี้ยงจระเข้ไว้แล้วผู้ปกครองไปฟ้องศาลก็มีมาแล้ว
เราต้องนึกถึงเรื่องความปลอดภัยในโรงเรียนก่อน
2.
เรื่องความสะอาดและการพัฒนาสิ่งแวดล้อมคนเป็น
ผอ.โรงเรียน มีหน้าที่ต้องเดินดูโรงเรียนอย่างน้อยวันละ 2 รอบ
ดูห้องน้ำ ดูรั้วโรงเรียนตรงไหนมันหัก มันพัง มันผุ
ต้นไม้ต้นไหนจะหักมาทับนักเรียนหรือไม่ รวมถึงความปลอดภัยในส่วนของบ่อ
น้ำสระน้ำ เพราะเด็กไทยจมน้ำตายเป็นหนึ่งใน 3
ของสาเหตุการเสียชีวิตของเด็ก ไทยในทุกปีขณะที่ภูมิคุ้มกันทางวัฒนธรรม
ทุกโรงเรียนมีหน้าที่สำคัญต่อประเทศ
ชาติอย่างมากจะต้องทำให้เด็กทุกรุ่นศรัทธาและมั่นคงในวัฒนธรรมไทย
ในขณะเดียวกันต้องเข้าใจและเป็นมิตรต่อวัฒนธรรมอื่น เพื่อความเป็นไทย
และความเป็นคนไทยจะได้ยั่งยืน
3 เงื่อนไขหัวใจหลัก
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรง
มีพระราชดำรัสถึงแนวทางการนำหลักเศรษฐกิจพอเพียงให้ได้ผลดี
ว่ามี 3 เงื่อนไข คือ
1. หลักวิชาโดย
พระองค์ท่านจะทำอะไรทรงอาศัยหลักวิชาเสมอ ไม่ได้ทำตามอารมณ์ ไม่ได้ทำ
ตามกระแสไม่ได้ตัดสินใจตามผลประโยชน์ของใคร
แต่ใช้หลักวิชาเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทุกคน
การทำอะไรจะต้องทำวิจัยให้แน่ก่อน
ก่อนที่จะเผยแพร่ให้ราชการนำไปเผยแพร่ต่อ แต่ของประเทศเราไม่
จะทำอะไรทุกจังหวัดทำเหมือน กัน 40,000
โรงเรียนทำเหมือนกันซึ่งไม่ใช่
2.
เงื่อนไขคุณธรรมต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ
โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ และนักธุรกิจในทุกระดับ
ให้มีสำนึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต 3. เงื่อนไขในการดำเนินชีวิต
ต้องรอบรู้ ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน เรื่องความเพียร
“ยูเอ็น” แจกเศรษฐกิจพอเพียง 135
ประเทศ
ส่วนผลที่คาดว่าจะได้รับ จากแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง คือ 1.
ให้เกิดความสมดุล รองรับการเปลี่ยน แปลงอย่างรวดเร็ว
และกว้างขวางทั้งด้านวัตถุสังคมและสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม
จากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี นายโคฟี่ อันนันเลขาธิการองค์การสหประชา
ชาติ (ยูเอ็น)เห็นประโยชน์แนวทางเศรษฐกิจพอเพียงอย่างมหาศาล
ซึ่งองค์การสหประชาชาติจะนำไปเผยแพร่ทั่วโลก ผ่านองค์กร ยูเอ็นดีพี
เอเชียแปซิฟิก สำหรับปี 2550
จะมีการนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาอธิบายให้ต่างประเทศให้
เข้าใจให้ได้พร้อมทั้งมีการพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษ
ภาษาไทยเผยแพร่ในประเทศ ไทยให้พวกเราที่ยังไม่เข้าใจได้เข้าใจ
ส่วนภาษาอังกฤษ จะนำไปเผยแพร่ใน 135
ประเทศเพื่อใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ไปลดผลกระทบอย่างรุนแรง
ของกระแสโลกาภิวัตน์ที่ทำลายอะไรต่ออะไรทั่วโลกอยู่ในขณะนี้
สร้างเด็กเน้นดี-เก่ง
สำหรับผลข้อ 2. การระเบิดจาก ข้างใน คือเวลาจะไปพัฒนาท้องถิ่นไหน
ต้องทำให้ประชาชนที่นั่นเก่ง ไม่ใช่เอาความเจริญจากข้างนอกไปพอก
ในโรงเรียนก็เช่นกัน สิ่งที่เราจะทำให้เปิดจากภาย ใน
คือทำให้นักเรียนทุกคนเป็นเทวดาให้ได้ คือทำให้เป็นคนดี คนเก่ง
การจะไป พัฒนาโรงเรียนแต่เด็กจน ไม่มีอาหารกลางวันกิน
เด็กจะเรียนได้อย่างไร ถามว่า เด็กที่หิวมากๆจะเรียนรู้ เรื่องหรือ
เพราะฉะนั้นถ้าจะพัฒนาโรงเรียนต้องถามก่อนว่าเด็กสุขภาพเป็นอย่างไร
การกิน การอยู่ พอไหม มีความทุกข์หรือเปล่า
การจะพัฒนาอะไรต้องเริ่มต้นจากสิ่งจำเป็นที่สุดของประชาชนเข้ามาก่อน
ได้แก่ สุขภาพสาธารณสุข จากนั้นจึงเป็นสาธารณูปโภคพื้นฐาน
สิ่งจำเป็นในการประกอบอาชีพตามมา
รู้-รัก-สามัคคี
วิธีทรงงานของพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว
คือทำให้ง่าย
อย่าทำให้ซับซ้อนมีนักบริหารบางคนทำเรื่องเล็กให้เป็นเรื่องใหญ่แต่มีนักบริหารหลายคนทำเรื่องใหญ่ให้เป็นเรื่องเล็กคนบางคนมองทุกปัญหามีทางออกแต่ก็มีบางคนมองทุกทางออกมีปัญหาไม่ติดตำรา
ใช้อธรรม ปราบอธรรมปลูกป่าในใจคนก่อน
และต้องมุ่งประโยชน์ของคนส่วนใหญ่เป็นหลัก
การมีส่วนร่วมขาดทุนคือกำไร
การบริหารรวมที่จุดเดียว
ทรงมีพระราชดำริให้บริหารเป็นการบริการด้วยและบริหารที่จุดเดียว
บริการที่จุดเดียว บริหารแบบเบ็ดเสร็จ ทั้ง 2 ระดับทั้งระดับบริหาร
และระดับบริการ สุดท้ายคือ รู้รักสามัคคี
ส่วนมากเราจะพิมพ์ติดกัน 3 ตัว แต่ความจริงความหมายมันแยกกัน คือ
รู้-
การที่เราจะลงมือทำสิ่งใดนั้น เราต้องรู้เสียก่อน รู้ถึงปัญหา
และรู้ถึงวิธีแก้ปัญหา
รัก-เมื่อเรารู้ครบถ้วนกระบวนความแล้ว
จะต้องมีความรัก
การพิจารณาที่จะเข้าไปแก้ไขปัญหานั้นๆ
ต้องเกิดฉันทะในนั้น พอรู้หมดรู้วิธีแก้ปัญหาแล้วท้อ ฝืนทำก็ไม่ได้งาน
แต่เมื่อรู้ปัญหาแล้ว ต้องสร้าง ฉันทะสามัคคี-หลังจากนั้น
แล้วพอจะลงมือทำ
การลงมือปฏิบัตินั้น ควรคำนึงเสมอว่า
เราจะทำคนเดียวไม่ได้เราต้องทำร่วมกันเป็นองค์กร เป็นหมู่คณะ
จึงจะมีพลัง จะแก้ปัญหาให้ลุล่วงไปได้ด้วยดี.
ที่มา : ฐานเศรษฐกิจทางการศึกษา เรื่อง
เศรษฐกิจพอเพียงกับการศึกษา ฉบับพิเศษ ปี 2553
ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
|
