The Sorcerer and the White Snake : ตำนานเดชนางพญางูขาว
กำกับโดย : เฉิน เสี่ยวตง
ประเภท : ดราม่า fantacy
โปสเตอร์ตำนานเดชนางพญางูขาว
http://www.nangdee.com/title/mt_poster.php?movie_id=2753
นิทานปรัมปราพื้นบ้านหลาย ๆ เรื่อง ในหลาย ๆชาติถูกถ่ายทอดออกมาในรูปแบบแบบภาพยนตร์หลายต่อหลายครั้งหลายเรื่องประสบความสำเร็จมากถูกสร้างซ้ำแล้วซ้ำอีกความสนุกหรือเสน่ห์ของหนังประเภทนี้น่าจะเป็นการตีความตามตัวหนังสือหรือมุขปาฐะให้ออกมาเป็นภาพดังนั้นตัวละครที่มีลักษณะกึ่งมนุษย์ กึ่งเทพ กึ่งปีศาจจึงถูกแสดงออกมาในหลาย ๆ ภาพลักษณ์ตามแต่ผู้กำกับจะจินตนาการแม้จะเป็นเรื่องเดียวกัน แต่หากถูกสร้างใหม่ภาพลักษณ์ของตัวละครเหล่านั้นก็จะเปลี่ยนไปนี่ยังรวมถึงองค์ประกอบอื่น ๆ อีกด้วยเช่น บ้านเรือน เมืองเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย อาวุธ อภินิหาริย์ต่าง ๆเหล่านี้นี่เองจึงทำให้หนังที่สร้างจากปรัมปราจังได้รับความนิยมเสมอมาในฐานะของคนดูก็จะเพลิดเพลินเจริญใจไปกับจินตนาการของผู้กำกับคนดูสามารถเปรียบเทียบหนังในหลาย ๆ เวอร์ชั่น ว่าอันไหนดี ไม่ดีอันไหนตรงตามจินตนาการของตนเอง
ตำนานเดชนางพญางูขาวชองชนชาติจีนถูกสร้างเป็นภาพยนตร์มาแล้วหลายครั้ง ผมเองได้ดูมากกว่าสามเวอร์ชั่นสนุกทุกเวอร์ชั่น ล่าสุดคือเวอร์ชั่นของผู้กำกับ เฉิน เสี่ยวตงในเรื่อง The Sorcerer and the White Snake :ตำนานเดชนางพญางูขาว ที่ออกฉายในประเทศไทยปลายปี ๒๐๑๑
ตำนานเดชนางพญางูขาว ฉบับภาพยนตร์ทุกเวอร์ชั่นกล่าวถึงเรื่องความรักระหว่างชายธรรมดาที่มีจืตใจดีกับปีศาจงูขาวซึ่งสองก็รักกันดีไม่เป็นพิษเป็นภัยกับใครแต่ฝ่ายชายไม่รู้ว่าแฟนสาวของตนเป็นปีศาจจำแลงจนหลวงจีนฟาไห่พบเข้าจึงเข้าปราบ จนในที่สุดฝ่ายชายรู้ว่าแฟนสาวของตนเป็นปีศาจจำแลงจึงเกิดกลัวแล้วหนีไปแต่ภายหลังสำนึกถึงความรักอันบริสุทธิ์ของนางปีศาจได้จึงตามหาแฟนสาวของตนปีศาจงูขาวกับหลวงงจีนฟาไห่ต่อสู้กันด้วยอิทิฤทธิ์ปาฎิหาริย์มากมายสุดท้ายปีศาจงูขาวแพ้ ยอมบำเพ็ญเพียรภายใต้ศาสนาในปรำปราจีนบอกว่าปีศาจงูขาวถูกจองจำอยู่ในเจดีย์ เหลยเฟิงเพราะรับกรรมที่นางทำให้น้ำท่วมเมือง
เรื่อง The Sorcerer and the White Snake :ตำนานเดชนางพญางูขาว หลายอย่างถูกตีความใหม่ เช่นหลวงจีนฟาไห่ ไม่ได้เป็นคนแก่อย่างในเวอร์ก่อน ๆ แต่เป็นพระวัยกลางคน แต่งกายชุดขาวเป็นเจ้าอาวาทวัดที่เน้นการปราบปีศาจและการปฏิบัติ วัดอยู่บนภูเขาเป็นที่กักขังปีศาจ มีลูกศิษย์คนสนิทเป็นพระขี้เล่นตัวปีศาจงูขาว มีน้องเป็นงูเขียวลักษณะนิสัยของทั้งคู่ขี้เล่น จิตใจดี ไม่ดุร้ายทำร้ายคนมีรูปลักษณ์ที่ครึ่งบนเป็นมนุษย์ครึ่งล่างเป็นงูตัวพระเอกของเรื่องเป็นหมอชาวบ้าน เก็บสมุนไพรดำรงชีวิตชอบช่วยเหลือคน
การต่อสู้ระหว่างหลวงจีนฟาไห่กับนางพญางูขาว
http://www.nangdee.com/title/mt_picture.php?movie_id=2753&c_id=41102
เทคนิคตระกาลตาถึงจะไม่เนียนมากแต่ภาพก็ดูเหมือนว่าผู้กำกับจะตั้งใจให้ออกมาเป็นอย่างนั้นฉากต่อสู้ดูอลังการณ์ตามสไตน์หนังจีนกำลังภายใน เฉินเสี่ยวตงเคยฝากผลงานแอ๊คชันมาแล้วใน An Empress and the Warriors :จอมใจบัลลังก์เลือด เป็นเครื่องการันตีฉากต่อสู้ได้อย่างดีอีกทั้งยังมี ชุย ป๋อ ชู เป็นผู้อำนวยการสร้าง (จากCrouching Tiger Hidden Dragon และ Kung Fu Hustle)ก็ทำให้น่าสนใจมากขึ้น ไม่แพ้ในฉบับนางพญางูขาว ปี ๑๙๙๓ที่กำกับโดยฉีเคอะ เลย โดยเฉพาะหากท่านชอบพระเอกนักบู้อย่างเจทลี ด้วยแล้วเชื่อว่าไม่ผิดหวัง และแน่นอนได้ทีมพากษ์พันธมิตรด้วยแล้วคุณจะไม่ผิดหวังเลยการแซวกันในตลาดยังมีเหมอนเดิม นักแสดงหลักเล่นได้ดี ผมชอบหวง เซิ่ง อี ที่รับบทเป็นนางพญางูขาว สวยสดใสน่ารักขี้เล่น ไม่แพ้นางพญางูขางระดับตำนานรุ่นพี่อย่างเช่นหลิน ไต้, หลิน ชิง เสวีย และ หวัง จู่เสียน อีกคนก็คือ ชาร์ลีน ชอยรับบทเป็นน้องสาวคือนางพญางูเขียว ดูน่ารักขี้เล่น แสนซน
หวง เซิ่ง อี กับ ชาร์ลีนชอย
http://www.nangdee.com/title/mt_picture.php?movie_id=2753
ตำนานเดชนางพญางูขาวยังเต็มเปรี่ยมไปด้วยสัญลักษณ์แทนปรัชญาศาสนาพุทธที่ว่าด้วยการตัดกิเลส ทางสายกลาง ซึ่งถือเป็นหัวใจของศาสนา
หมอยากับปิศาจงูขาว
http://www.nangdee.com/title/mt_picture.php?movie_id=2753
วิเคราะห์ งู กับ อำนาจ กิเลศ ตันหาราคะและทาสรับใช้ในศาสนา
หลาย ๆ ครั้งงูถูกใช้ให้เป็นสัญลักษณ์ของกิเลศ ตันหา กามราคะนิทานพื้นบ้านในหลาย ๆ ภูมิภาคแสดงสัญลักษณ์ของงูออกมาเป็นเช่นนั้นจึงทำให้เกิดงานวรรณกรรมและหนังที่เกี่ยวกับงูมากมาย ในไทยนักเขียนที่ชอบเขียนให้งูเป็นตัวแทนของกามราคะเช่น วาณิชจรุงกิจอนันต์ เรื่องแม่เบี้ย, วิมล ไทรนิ่มนวลเรื่องงู, มาลา คำจันทร์เรื่องใต้หล้าฟ้าหลั่ง นางถ้ำเป็นต้น ในกัมพูชามีนิทานพื้นบ้านเรื่องงูเกงกองหนังอินเดียหลายเรื่องเล่าเรื่องงูกับตันหาราคะในจีนมีเรื่อง ตำนานนางพญางูขาว นิทานพื้นบ้านเมืองหางโจวมาจากวรรณกรรม จองจำงูขาวชั่วนิรันดร์ในเจดีย์เหลยเฟิง ในบันทึกจิ่งซื่อตงเอี๋ยน ของเฝิง เมิ่ง หลงถูกค้นพบในระหว่างยุคราชวงศ์หมิง ในศาสนาคริสต์งูคือจุดเริ่มต้นแห่งบาป งูบอกให้อีฟกินผมไม้ต้องห้ามทำให้เกิดบาปแรก หากวิเคราะห์ดูจะเห็นว่าการที่นำงูมาเป็นภาพแทนแห่งราคะนั้นน่าจะนำมาจากพฤติกรรมของงูในการสืบพันธุ์ที่บางสายพันธุ์มีการสืบพันธุ์ในลักษณะเซ็กซ์หมู่ก็เป็นได้มนุษย์มักจะเรียนรู้จากธรรมชาติเสมอ
เจดีย์เหลยเฟิงที่จองจำนางพญางูขาว อยู่ทางทิศใต้ของทะเลสาบซีหู
เมืองหังโจว
http://th.wikipedia.org/wiki/ตำนานนางพญางูขาว
ในปรัมปรา ปีศาจงูมักมีฤทธิ์มากเพราะการบำเพ็ญเพียรมานานแสนนานบางชนิดนานก่อนจะมีศาสนาเสียอีก งู หรือนาคคือชื่อที่คนที่เจริญกว่าเรียกชนพื้นเมืองตั่งเดิมของท้องถิ่นนั้น ๆ อำนาจของพวกนาคคืออำนาจในการครอบครองแผ่นดินเดิมมีเผ่าพันธุ์สืบต่อกันมานาน การจะปราบนาคเป็นเรื่องยากต้องใช้กำลังคนและอาวุธมากมายเมื่อปราบได้แล้วก็ยังต้องปลูกฝังความเชื่อใหม่ให้กับนาคเพื่อง่ายแก่การปกครอง เช่นความเชื่อเรื่องศาสนา
ศาสนาพุทธเป็นของใหม่ที่เกิดขึ้นจากชนชั้นสูงของยุคอินเดียโบราณพระพุทธเจ้าโปรดบุคคลทั่วไป โดยเฉพาะชาวพื้นเมืองซึ่งโดยมากที่ไม่พอใจการปกครองของเจ้าเมืองต่าง ๆไม่พอใจหลักศาสนาพราหมณ์ ก็หันมานับถือศาสนาพุทธกันเยอะนาคหรืองูจึงกลายเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของศาสนาพุทธไปด้วยงูรับใช้พุทธศาสนา งานประติมากรรม สถาปัตยกรรมในอินเดีย ชวา จีนกัมพูชา ลาว ไทย ก็ล้วนแต่มีงูเป็นส่วนประกอบ
ในตำนานเดชนางพญางูขาวเป็นปีศาจที่บำเพ็ญเพียรมามากกว่าหนึ่งพันปีอาจจะเกิดก่อนคนจีนจะรู้จักพุทธศาสนาตัวนางพญางูขาวจึงไม่ได้อยู่ใต้ร่มศาสนาเพราะตนสั่งสมบารมีมานานกว่าไม่สนใจหวงจีนฟาไห่ และไม่เข้าใจบาปอันเกิดจากความรักที่ผิดธรรมชาติไม่เข้าใจคำว่ากิเลส ตัน หา ราคะ ไม่เข้าใจถึงผลที่ตามมา ก็คือไม่เข้าใจหลังอริยสัจสี่นั่นเอง แต่ท้ายที่สุดเพราะความรักของเธอต่อสามีมนุษย์เธอจึงเลือกที่จะนับถือศาสนาเพื่อแลกกับการพบหน้าสามี เธอจึงเอ่ยประโยคที่เป็นหัวใจพุทธศาสนามหายานว่า “อามิตตาพุทธ”เป็นสัญลักษณ์ของการน้อมรับเอาพระพุทธศาสนามาเป็นที่พึ่งนี่คือภาพสะท้อนของการยอมรับนับถือศาสนาของมนุษย์ที่ต้องมีเงื่อนไขประกอบ
เรื่องอำนาจของปีศาจงูที่ดูว่าจะมีมากวะเหลือเกิน ด้วยความที่นาค(ชาวพื้นเมืองเดิม) อยู่มานาน บำเพ็ญเพียร หรือสร้างอำนาจมานานจำทำให้มีฤทธิ์มากกว่าปีศาจทั้งหลายอย่างที่กล่าวไว้ในตอนต้นในหนังหลวงจีนฟาไห่แทบจะสู้ไม่ได้อีกทั้งนางพญางูยังเสกให้น้ำท่วมวัดพุทธเสียอีก ดร. เอเดรียนสนอดกราส ผู้เขียนตำรา สัญลักษณ์แห่งพระสถูปอธิบายความสำคัญของ นาค งูไว้ว่า
“ทั้งมังกรและนาคหมายถึงห้วงน้ำต่าง ๆโดยปกติในนิยายปรัมปราของชาวอินเดียนาคกับน้ำมีความเกี่ยวข้องกัน...พญาอนันตนาคราชแห่งจักรวาลเปรียบได้กับห้วงน้ำทั้งมวลในจักรวาล พวกนาคอาศัยอยู่ในสวรรค์ใต้น้ำ ตามแม่น้ำ ทะเลสาบ และทะเลต่าง ๆ นาคเป็นผู้รักษาพลังแห่งชีวิต ซึ่งอยู่ในมหาสมุทรทั้งปวง...นาคยังเป็นผู้พิทักษ์คัมภีร์ปรัชญาปรมิตาสูตรจนกว่าท่านนาครชุนจะเดินทางไปยังปราสาทในนาคพิภพใต้มหาสมุทรเพื่อนำคำภีร์นั้นกลับมา”
ดังนั้นนางพญางูขาวจึงสามารถบันดาให้น้ำท่วมวัดพุทธได้หากมองลึกลงไปอีกระดับน้ำที่ท่วมวัดเปรียบเสมือนกับกิเลศที่ท่วมจิตใจมนุษย์นั่นเอง
ปรัชญาสูงสุดของ ตำนานเดชนางพญางูขาว
ปรัชญาสูงสุดของหนังเปรียบได้กับปรัชญาสูงสุดของศาสนาพุทธคือเรื่องทางสายกลาง
ชายเก็บสมุนไพร หมายถึง อวิชาความไม่รู้ทั้งปวง ชักจูงได้ง่าย
นางพญางูขาว หมายถึงกามสุขัลลิกานุโยค การหย่อนยาน การลุ่มหลงมัวเมาในกามสุข รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ธรรมารมณ์ทั้งหลาย
หลวงจีนฟาไห่ หมายถึงอัตตกิลมถานุโยค ความสุดโต่งการบำเพ็ญเพียรทรมานตนโดยคิดว่าเป็นไปเพื่อความหลุดพ้น
ปีศาจค้างคาว หมายถึงมัชฌิมาปฏิปทา ทางสายกลาง
การที่นางงูขาวช่วยเหลือสามีปรุงยาช่วยคน ยอมรับกฎธรรมชาติการที่หลวงจีนฟาไห่ไว้ชีวิตนางงูขาวการที่หลวงจีนฟาไห่ไม่ปราบปีศาจค้างคาวที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นลูกศิษย์ หมายถึง การค้นพบทางสายกลาง นั่นก็คืออริยสัจสี่
สุดท้ายแล้วหนังก็แสดงถึงทางสายกลาง ความพอดี ความผ่อนหนักผ่อนเบาโดยผ่านฉากจบทั้งหมด ซึ่งผมมองว่าค่อนข้างลงตัว สอนได้ตรงจุดและไม่อยากเกินกว่าจะตีความ
ตำนานเดชนางพญางูขาวไม่ใช้จะให้แค่ความเพลิดเพลินเจริญใจเพียงอย่างเดียวแต่ได้ให้ความรู้ความเข้าใจในคติชนนิทานปรัมปรา ปรัชญาพุทธศาสนาและการเข้าใจความหมายของคำว่ารักจึงเป็นภาพยนตร์ชั้นดีอีกหนึ่งเรื่องที่ผมแนะนำให้ดูครับ
วาทิน ศานติ์ สันติ
๑ พฤษภาคม ๒๕๕๕
