Mirror Therapy(MT) or Mirror neuron therapy หมายถึง “เซลล์สมองกระจกเงา” ถูกใช้ครั้งแรกในปี ค.ศ.1996 ศึกษาโดยRamachandran และ Roger-Ramachandran เป็นวิธีการบำบัดด้วยการใช้กระจกเงาสะท้อน (Mirror Box) โดยหลักการของ“เซลล์สมองกระจกเงา” คือ เป็นเซลล์ที่ตอบสนองการเรียนรู้ต่างๆของมนุษย์ เช่น การตอบสนองต่อการรับรูป รส กลิ่น เสียง หรือการรับfeedbackการเคลื่อนไหวของตนเองจากภาพในกระจกเงา
ปัจจุบันการบำบัดฟื้นฟูการเคลื่อนไหวของมือด้วยเทคนิคMirror therapy กำลังในรับความนินมอย่างมากในการฝึกการเคลื่อนไหวของมือในผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง(Stroke) โดยเฉพาะผู้ป่วยที่อยู่ในระยะเฉียบพลัน(Acute stage) หรือเป็นมานานน้อยกว่า 6 เดือน เพราะวัดจากมีการเพิ่มของระดับ Brunnstrom motor stages และจากแบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน(FIM Score)
นอกจากนี้ยังมีการรายงานจากงานวิจัยของประเทศไทยและต่างชาติว่ามีการพัฒนาของ กำลังกล้ามเนื้อมือ(Muscle strength of hand) และการทำงานของมือ(Hand function) เพิ่มมากขึ้นภายหลังการฝึก
เนื่องจากดิฉันเคยมีประสบการณ์การฝึกปฏิบัติงานที่ศูนย์เวชศาสตร์ฟิ้นฟูสวางคนิวาศ จ.สมุทรปราการ ได้ฝึกผู้ป่วยหลอดเลือดสมอง(Stroke)ในระยะFlaccid stage โดยการใช้เทคนิค Mirror Therapy นี้ โดยเห็นความก้าวหน้าของผู้ป่วยในเรื่องกำลังกล้ามเนื้อพัฒนาเพิ่มมากขึ้นชัดเจน แม้ว่าจะยังไม่พัฒนาไปสู่การทำงานของมือก็ตาม(ฝึกในระยะเวลา 1 เดือน) ขออธิบายวิธีการ/กลวิธีการฝึกด้วยการใช้กระจกเงาสะท้อน(Mirror Box) จากประสบการณ์โดยตรง ดังต่อไปนี้คะ
- การออกกำลังกาย(Passive exercise)ในการทำ Functional exercise to Occupation เช่น การหยิบลูกเทนนิสใส่ตะกร้า การหยิบลูกปัดใส่แท่งสูง
- ขั้นตอนการฝึกกระจกเงาสะท้อน(Mirror Box)ในเวลา 30 นาทีโดย
- ผู้ป่วยนั่งบนเก้าอี้ มีโต๊ะทางด้านหน้า วางกล่องMirror Box ทางด้านหน้า
- วางกล่องMirror Box เอียงประมาณ 45 องศา ให้เห็นเฉพาะมือเฉพาะเงาในกระจกเท่านั้น
- เอามือด้านอ่อนแรงวางไว้หลังกระจก
- ให้มองมือของตัวเองในกระจกและจินตนาการว่ามือที่เห็นในกระจกเป็นมือข้างอ่อนแรงที่กำลังเคลื่อนไหวอยู่
- ใช้มือข้างดีทำงาน/ทำกิจกรรม 6 กิจกรรม(5 กิจกรรม)อย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ยังนำมาประยุกต์ฟื้นฟูในผู้ป่วยประเภทอื่นๆอีก ตัวอย่างเช่น :
บำบัดการปวดจากแขน-ขาหลอน(Phantom limb pain)
ภาวะปวดภายหลังจากการบาดเจ็บบริเวณมือ(hyperesthesia)
สมองได้รับบาดเจ็บ(Traumatic brain injury)
พังผืดกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือCarpal Tunnel Syndrome (CTS) เป็นต้น
เอกสารอ้างอิง : จาตุรนต บุญพิทักษ์, สยาม ทองประเสริฐ,และอภิชนา โฆวินทะ. การศึกษานำร่องผลการฝึกมือและแขนของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองเรื้อรังโดยการฝึกด้วยกระจก, Available from : http://www.rehabmed.or.th/royal/rc_thai/admin/newsletter/files/Vol20_No1_6.pdf
