การสอนแบบโครงงานวิทยาศาสตร์
ประเภทของโครงงาน
โครงงานต่างๆมีหลายลักษณะ เช่น โครงงานวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นโครงงานที่ทำการศึกษาค้นคว้าทดลอง เพื่อตรวจสอบสมมุติฐานหนึ่งที่ได้กำหนดไว้ โดยอาศัยวิธีการทางวิทยาศาสตร์ ทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ หรือเป็นโครงงานด้านอื่นๆ เช่นโครงงานวิชาชีพต่างๆ ซึ่งจะมีลักษณะเป็นเรื่องของการศึกษาค้นคว้า ทดลอง ตรวจสอบสมมุติฐาน โดยอาศัยการศึกษาวิเคราะห์ ใช้ทักษะกระบวนการ
โครงงานวิทยาศาสตร์ หมายถึง กิจกรรมทางวิทยาศาสตร์ที่นักเรียนคิด ลงมือปฏิบัติ เรียนรู้ตอบปัญหาที่สงสัย อยากรู้ โดยนำวิธีการวิทยาศาสตร์ ทักษะกระบวนการวิทยาศาสตร์ เจตคติทางวิทยาศาสตร์ มาใช้จนงานสำเร็จ
วิธีการทางวิทยาศาสตร์ ( Scientific method )
1. กำหนดปัญหา
2. ตั้งสมมติฐาน
3. ทดลอง
4. รวบรวมข้อมูล
5. สรุปผลการทดลอง
ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ หมายถึง เครื่องมือที่ใช้ค้นคว้าความจริงทางวิทยาศาสตร์
1. ทักษะการสังเกต
2. การจำแนกประเภท
3. การวัด
4. การคำนวณ
5. การหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปส
6. การจัดกระทำและสื่อความหมาย
7. การลงความคิดเห็นจากข้อมูล
8. การพยากรณ์
9. การตั้งสมมติฐาน
10. การกำหนดนิยามเชิงปฏิบัติการ
11. การกำหนดและกาควบคุมตัวแปร
12. การทดลอง
13. การตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป
เจตคติทางวิทยาศาสตร์
- ความมีเหตุผล ไม่หลงเชื่อ งมงาย
- ความซื่อสัตย์
- ความอดทน
- คิดรอบคอบก่อนตัดสินใจ
- ใจกว้าง ยอมรับฟัง เป็นต้น
- ความเพียรพยายาม
จุดมุ่งหมายของการทำโครงงานวิทยาศาสตร์
1. เพื่อให้นักเรียนใช้ความรู้และประสบการณ์เลือกทำโครงงานวิทยาศาสตร์ตามที่สนใจ
2. เพื่อให้นักเรียนได้ศึกษาค้นคว้าหาข้อมูลจากแหล่งความรู้ต่างๆด้วยตนเอง
3. เพื่อให้นักเรียนได้แสดงออกซึ่งความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
4. เพื่อให้นักเรียนมีเจตคติทางวิทยาศาสตร์และเห็นคุณค่าของการใช้กระบวนการวิทยาศาสตร์ในการแก้ปัญหา
5. เพื่อให้นักเรียนมองเห็นแนวทางในการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในแต่ละท้องถิ่น
6. เพื่อให้นักเรียนได้รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์
7. เพื่อให้นักเรียนได้รู้จักทำงานร่วมกับผู้อื่น
โครงงานวิทยาศาสตร์ แบ่งออกเป็น 4 ประเภท
1. โครงงานประเภททดลอง - เป็นโครงงานที่ออกแบบการทดลองเพื่อศึกษาผลของตัวแปรหนึ่งที่มีผลต่อตัวแปรหนึ่ง โดยควบคุมตัวแปรอื่นๆที่อาจมีผลต่อตัวแปรที่ต้องการศึกษา - ขั้นตอนการดำเนินงานของโครงงานนี้จะประกอบด้วย การกำหนดปัญหา ตั้งสมมุติฐาน การออกแบบการทดลอง การดำเนินการทดลอง การรวบรวมข้อมูล การแปลผล และสรุปผล
2. โครงงานประเภทสำรวจ - ไม่มีการจัดหรือกำหนดตัวแปรอิสระที่ต้องการศึกษาเหมือนโครงงานประเภททดลอง - ผู้ทำการสำรวจและรวบรวมข้อมูล แล้วนำข้อมูลเหล่านั้นมาจำแนกเป็นหมวดหมู่และนำเสนอในรูปแบบต่างๆ เพื่อให้เห็นลักษณะหรือความสัมพันธ์ในเรื่องที่ต้องการศึกษาได้ชัดเจนยิ่งขึ้น
3.โครงงานประเภทสิ่งประดิษฐ์ -เป็นโครงงานที่ประยุกต์ทฤษฎีหรือหลักการทางวิทยาศาสตร์มาประดิษฐ์เครื่องมือ เครื่องใช้ หรืออุปกรณ์เพื่อประโยชน์ใช้สอยต่างๆ
4. โครงงานประเภททฤษฎี - เป็นโครงงานที่เสนอทฤษฎีหลักการหรือแนวคิดใหม่ๆ ซึ่งอาจอยู่ในรูปของสูตร สมการ หรือคำอธิบาย อาจขัดแย้งกับทฤษฎีเดิม อาจเป็นของใหม่หรือยังไม่มีใครคิดมาก่อน - ต้องมีความรู้พื้นบานเรื่องนั้นเป็นอย่างดี - มักเป็นโครงงานคณิตศาสตร์หรือวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ เช่น โครงงานเรื่องการอธิบาย อวกาศแนวใหม่ โครงงานเรื่องทฤษฎีของจำนวนเฉพาะ เป็นต้น
การสอนแบบโครงงานวิทยาศาสตร์
ดร.จิต นวนแก้ว
คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช
**********************************************************
มาตรา 22 และ 23 ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้กำหนดแนวทางการจัดการศึกษาที่ให้ความสำคัญแก่ผู้เรียน การจัด การศึกษาต้องคำนึงถึงคุณภาพทั้งด้านความรู้ กระบวนการเรียนรู้ และการเชื่อมโยงความรู้ที่ผู้เรียนสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงได้ และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการคิดการปฏิบัติจริงเพื่อส่งเสริมและพัฒนาการคิดเป็น ทำเป็น และแก้ปัญหาได้อย่างฉลาดและพอเพียง ตามความสนใจ ความถนัด และความสามารถของผู้เรียน
การสอนแบบโครงงานเป็นการจัดการเรียนการสอนแบบหนึ่งที่สอดคล้องกับแนวทางการจัดการศึกษาตามมาตรา 22 และ มาตรา 23 และใช้พัฒนาวิธีการเรียนรู้ทางปัญญา (Intellectual strategy) เพื่อเอื้อหนุนผู้เรียนให้เข้าถึงตัวความรู้ (Body of Knowledge) และความชำนาญทางด้านทักษะในสิ่งที่เรียน (Body of Process) เพราะเป็นการสอนที่มุ่งให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ด้วยตนเอง สามารถคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล มีกระบวนการทำงานและทำงานร่วมกับผู้อื่นได้โดยมีครูเป็นที่ปรึกษาให้คำแนะนำ และกระตุ้นให้ผู้เรียนได้เรียนรู้เต็มศักยภาพ
โหว ครูเบิร์ดคะ แบบนี้ญาญ่าแอนด์ผองเพื่อนก้อตายอ่ะจิส์ งานแยะยังกะอีเว้นท์ณเดชน์แหนะ