คาถานัยที่ ๑

 ปมนยสงฺคหิตาสงฺคหิตปทนิทฺเทโส

คาถาแสดงบทที่พระพุทธองค์ทรงแสดงในปฐมนยนิทเทส

 

ขนฺธาทิ  อินฺทฺริยนฺตานิ

เอกสฏฺติ  วุจฺจเร

 

อฏฺวีส  สมุปฺปาเท

โสฬเสว  ตโต  ปเร

 

พาหิรโต  ติกทุเก

ปกฺขิปิตฺวาน  โกสลา ฯ

พึงนับจำนวนบทที่แสดงในปฐมนยนิทเทสนี้ มี ๓๗๑ บท ดังนี้ คือ

ตั้งแต่ขันธ์ ๕ เป็นต้น  จนถึงอินทรีย์ ๒๒ เป็นที่สุดนั้น  มี ๖๑  บท

ในปฏิจจสมุปบาท                                              มี ๒๘  บท

ธรรมที่ต่อจากปฏิจจสมุปบาทไปนั้น                    มี ๑๖  บท

เมื่อเอาติกบท  ๖๖ บท  และทุกบท  ๒๐๐ บท  จากพาหิรมาติกา  เข้ารวมกับบทที่อยู่ในอัพภันตรมาติกาแล้ว  คงเป็นจำนวน ๓๗๑ บท ฯ

 

 

ปฐมนยนิทเทส มี ๒ อย่าง คือ

ปุจฉา มี ๓ อย่าง คือ

 

๑.

อัพภันตรมาติกานิทเทส

 

๑.  ปุจฉาที่เกี่ยวด้วยขันธ์

 

๒.

พาหิรมาติกานิทเทส

 

๒.  ปุจฉาที่เกี่ยวด้วยอายตนะ

 

 

๓.  ปุจฉาที่เกี่ยวด้วยธาตุ

ขันธนิทเทส มี ๒ อย่าง คือ

 

 

๑.

เภท

วิสัชนา มี ๓ อย่าง คือ

 

๒.

อเภท

 

๑.  วิสัชนาที่เกี่ยวด้วยขันธ์

 

 

๒.  วิสัชนาที่เกี่ยวด้วยอายตนะ

เภท มี ๒ อย่าง คือ

 

๓.  วิสัชนาที่เกี่ยวด้วยธาตุ

 

๑.

เภทสุทธ

 

 

๒.

เภทเอกมูลาทิ

เอกมูลาทิของขันธ์ มี ๔ อย่าง คือ

 

 

๑.  เอกมูล  (มีมูล ๑) 

เภทสุทธ มี ๒ อย่าง คือ

 

๒.  ทวิมูล  (มีมูล ๒)

 

๑.

สังคหิตะ

 

๓.  ติมูล  (มีมูล ๓)

 

๒.

อสังคหิตะ

 

๔.  จตุมูล  (มีมูล ๔)

 

 

 

สังคหิตะ มี ๒ อย่าง คือ

 

 

 

๑.

ปุจฉา

 

 

 

๒.

วิสัชนา