พฤติกรรม ผู้สูงอายุฟันดี

ในการประกวด 10 ยอดฟันดีวัย 80 ปี ของกรมอนามัยในครั้งนี้ จัดขึ้นเมื่อวันที่ 10 และ 11 มกราคม 2555 ณ โรงแรมริชมอนด์ นนทบุรี คณะเราได้สัมภาษณ์ผู้สูงอายุทั้งหมด 28 ท่าน ได้บทเรียนการดูแลสุขภาพช่องปาก “ผู้สูงอายุฟันดี วัย 80/90 ปี” บอกให้เราได้ทราบกันว่า ผู้สูงอายุรุ่นนี้ ยังคงมีฟันดีกันเพราะอะไร

ผู้สูงอายุเข้าประกวดทั้งหมด 29 ท่าน มีอายุ 80-97 ปี มีฟันตั้งแต่ 24-32 ซี่ พฤติกรรมสุขภาพ สุขภาพช่องปากที่ส่งผลให้มีฟันดี ก็คือ

กินอาหารประเภทผัก กับน้ำพริก เช่น ผักบุ้ง ตำลึง บวบ มะเขือยาว ผักลวก แกงพื้นบ้าน เช่น แกงส้ม แกงเลียง แกงแค ผัดผัก ผัดถั่ว ไม่ชอบอาหารรสจัด รับประทานผลไม้ตามฤดูกาล เช่น กล้วยน้ำว้า มะละกอ ส้ม มะม่วง เงาะ
บางท่านยังแข็งแรง สามารถทำขนมขายเอง ดูแลบ้าน ทำงานบ้าน ปลูก รดน้ำต้นไม้ และมีวิธีการออกกำลังกาย โดยการเดิน เดินจงกรม เดินไปวัด สวดมนต์ นอนปั่นจักรยานในอากาศ ยืดเหยียด รำไม้พลอง ฤาษีดัดตน
ดูแลสุขภาพช่องปากด้วยการอมเกลือ และแปรงฟันด้วยยาสีฟันวันละ 2 ครั้ง เช้า และก่อนนอน ผู้สูงอายุบางท่านแปรงฟันหลังรับประทานอาหาร บางท่านอมน้ำบ้วนปาก สมัยที่ไม่มีแปรงสีฟันมีบางท่านใช้เปลือกมะพร้าวใส่ถ่านบดและเกลือบดนำมาถูฟัน บางท่านใช้ถ่านทำจากต้นฝรั่งผสมเกลือนำมาถูฟัน บางท่านใช้ใบข่อย หรือทรายในแม่น้ำมาถูฟัน บางท่านใช้เกลือนำมาอม และใช้นิ้วมือถูฟัน บางท่านใช้ขี้แรดทุบปลายให้แตก แล้วนำมาถูฟัน
การนำอุปกรณ์เสริมทำความสะอาดฟัน เช่น ไม้จิ้มฟัน ไม้ซูกี ไหมขัดฟัน
ไม่มีพฤติกรรมการสูบบุหรี่
พฤติกรรมที่ผู้สูงอายุทำเป็นนิสัย คือ การแปรงฟันทุกวัน แปรงฟันให้สะอาด ทั่วถึง กินอาหารให้เพียงพอ ไม่กินของแข็ง อมเกลือก่อนแล้วจึงแปรงฟัน ไม่กินของจุบจิบ ต้องมีอารมณ์ดี อย่าโกรธ อย่าโมโห เพราะว่า ถ้าอารมณ์ไม่ดี การดูแลจะไม่ดีไปด้วย

แล้วแต่ละท่านจะมีวิธีการดูแลสุขภาพกันมาอย่างไร

ผู้สูงอายุ 80 ปี ฟันดี มี 5 ท่าน ก็คือ

นายอาแว แวสาและ ... อายุ 85 ปี จากจังหวัดนราธิวาส มีฟัน 32 ซี่

คุณลุงชอบรับประทานผัก เนื้อสัตว์ ผลไม้ ไม่กินเหล้า ไม่สูบบุหรี่
ออกกำลังกาย โดยการปั่นจักรยาน ถากหญ้าตามสวน เดินตอนเช้าๆ
ไม่มีโรคประจำตัว
ดูแลสุขภาพช่องปาก โดยการทำความสะอาดฟันด้วยกากมะพร้าว ที่นำถ่านมาบด ผสมเกลือ ใส่ในกากมะพร้าว แล้วใช้ถูฟัน ตอนเช้ากับเย็น 2 ครั้ง เพราะว่าที่บ้านมะพร้าวหาได้ง่าย และตอนอายุ 30 กว่า มาใช้แปรงสีฟันเพิ่มขึ้น ร่วมกับใช้ไม้ซูกีทำความสะอาดฟันเพิ่มเติม
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ ขัดฟันทุกวัน เช้า เย็น

นางประเสริฐ งอกงาม ... อายุ 83 ปี จากจังหวัดสุโขทัย มีฟัน 28 ซี่

คุณป้าชอบรับประทานผักพื้นบ้าน ผักลวก ผักบุ้ง ผักตำลึง แกงส้ม ผัดผักคะน้า กะหล่ำ ผัดถั่ว ไม่ชอบอาหารรสจัด กินผลไม้พื้นบ้านตามฤดูกาล เช่น มะละกอ มะม่วง ขนมหวานไม่ได้กิน ไม่กินหมาก ไม่ดื่มเหล้า และไม่สูบบุหรี่
ออกกำลังกาย โดย สมัยก่อน ทำครัว ทำงานบ้าน ทำไร่ ทำนา เลี้ยงหมู ปั่นจักรยานไปสวนทุกวัน ปัจจุบันอยู่บ้าน เดินไปเดินมาในบ้าน รดน้ำต้นไม้ ปลูกผัก ปลูกต้นไม้ เดินไปวัด สวดมนต์ไหว้พระ ยกแขนขาบนที่นอนก่อนนอน
โรคประจำตัว เป็นโรคความดันโลหิตสูง (กินยาประจำ)
ดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อน ตื่นเช้ามาอมเกลือ 5 นาที เมื่อละลาย ใช้นิ้วมือถูไปมา แล้วบ้วนทิ้ง จากนั้นใช้ใบข่อยมาขัดถูฟันไปมา ขึ้นลงให้ครบทุกซี่ ปัจจุบันมีแปรงสีฟันแล้ว ตอนเช้าอมเกลือก่อน แล้วใช้แปรงสีฟัน ยาสีฟัน ถูไปมา ขึ้นลง แปรงตอนตื่นนอน ก่อนนอน และหลังอาหาร
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ รับประทานอาหารแล้วต้องบ้วนปากด้วยน้ำอุ่น หรือน้ำทุกครั้ง

นายวิทยา ชาตะรัชท์ ... อายุ 84 ปี จากจังหวัดสงขลา มีฟัน 32 ซี่

คุณลุงชอบรับประทานผัก กับน้ำพริกกะปิ ผักสด ผักต้ม เช่น ผักบุ้ง ผักกระเฉด ปลา เช่น แกงส้ม ผลไม้ตามฤดูกาล เช่น เงาะ ลองกอง มังคุด กล้วยน้ำว้า ไม่กินหมาก ไม่กินเหล้า ไม่สูบบุหรี่
ออกกำลังกาย ด้วยการวิ่ง ปัจจุบันตื่นตีสี่ เดินทุกวัน ช่วงเย็นเดินประมาณ 4-6 กิโลเมตร ยกเว้นวันที่ฝนตก
โรคประจำตัว เป็นโรคความดันโลหิตสูง (กินยาประจำ)
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อน อมเกลือเม็ดนานประมาณ 4-10 นาที ทุกวัน เช้า–ก่อนนอน และใช้ยาเส้นผสมเกลือ พิมเสนบด เอามาถูฟันวันละ 1 ครั้ง ปัจจุบันใช้แปรงสีฟันแปรงปัดขึ้นลง ทำวันละ 2 ครั้ง หลังอาหารเช้า–ก่อนเข้านอน รวมทั้งใช้อุปกรณ์เสริม ได้แก่ ไม้จิ้มฟัน ไหมขัดฟัน ใช้เขี่ยอาหารที่ติดฟัน
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ ไม่โกรธ ไม่โมโห ดูแลทำความสะอาดหลังอาหารทุกครั้ง ทุกเช้าตื่นนอน ดื่มน้ำก่อน 3-4 แก้ว

นางดอกไม้ เคียนทอง ... อายุ 82 ปี จากจังหวัดลพบุรี มีฟัน 30 ซี่

ชอบรับประทานแกงปลา แกงหนู แกงหอยที่ได้มาจากนา แกงขี้เหล็กที่ปลูกเอง แกงเลียง แกงผักปัง แกงยอดแคน้ำพริก ผักตามฤดูกาล ปลาร้าสับ ทอดปลาร้า ชอบกินรสจืด ไม่กินอาหารว่าง ไม่ชอบรสหวาน เลี้ยงไก่ เลี้ยงเป็ด เอาไข่มาทำอาหารกิน กินกล้วย มะละกอที่ปลูกเอง เป็นอาหารว่าง
การออกกำลังกาย สมัยก่อน ทำนา ทอผ้า ปลูกผัก สีข้าว ปัจจุบัน ช่วยลูกสาวหุงข้าว ใส่บาตร เลี้ยงเหลน ทำสวน เลี้ยงหมู ให้ข้าวไก่ นก รดน้ำต้นไม้ บางวันไปชมรมผู้สูงอายุ ออกกำลังกายแบบฤาษีดัดตนที่ชมรม และที่บ้านทุกเช้า
ไม่มีโรคประจำตัว
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อน เอาต้นฝรั่ง (ต้นมะโอ่ย) มาเผาไฟให้เป็นถ่าน ตำผสมเกลือ นิ้วมือจิ้ม ถูไปมาที่ฟัน แล้วบ้วนน้ำ ถูตอนเช้า และตอนเย็น ปัจจุบันใช้แปรงสีฟัน ยาสีฟัน ถูไปมา ทั้งข้างบนและข้างล่าง ขึ้น-ลง ถูข้างใน ถูลิ้น แปรง เช้า เที่ยง เย็น หลังอาหาร
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย ใช้ถ่าน อมเกลือ แปรงฟันทุกวัน

นางพยม นุ่นประสิทธิ์ ... อายุ 86 ปี จากจังหวัดชัยนาท มีฟัน 31 ซี่

ชอบรับประทานอาหาร แกงส้ม ผัดผัก ปลาตัวเล็ก ผลไม้ตามฤดูกาล
การออกกำลังกาย ทำงานบ้าน ปลูกผัก
โรคประจำตัว เป็นโรคความดันโลหิตสูง รักษาอย่างสม่ำเสมอที่โรงพยาบาล
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดยการแปรงฟัน ด้วยแปรงสีฟัน และยาสีฟัน แปรงฟันวันละ 1-2 ครั้ง
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ แปรงฟันทุกวัน

ผู้สูงอายุ 90 ปี ฟันดี มี 6 ท่าน ก็คือ

นางสาวบุญทอง ท้าวคำพันธุ์ ... อายุ 91 ปี จากจังหวัดลำปาง มีฟัน 32 ซี่

ชอบรับประทานอาหารพวกผัก แกงผักต่างๆ ไม่ชอบรับประทานเนื้อสัตว์ ผลไม้ และขนมไทยที่ไม่หวานมาก การออกกำลังกาย สมัยก่อนหาบของขาย เดินขายของ ปัจจุบันออกกำลังกายแบบยืดเหยียด เป็นสมาชิกชมรมผู้สูงอายุ และเป็นหมอนวดประจำชมรมฯ
โรคประจำตัว เป็นโรคความดันโลหิตสูง ข้อเข่าเสื่อม รักษากับหมอที่โรงพยาบาล
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อนตื่นเช้าอมเกลือบ้วนปาก และใช้แปรงสีฟันและยาสีฟันเมื่อเริ่มมีใช้ ปัจจุบันแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้า และก่อนนอน ถ้ารับประทานอาหารจะแปรงฟันทุกครั้ง
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ แปรงฟันเพื่อทำให้ฟันแข็งแรง

นางมณฑา ท้วมจุ้ย ... อายุ 90 ปี จากจังหวัดนครปฐม มีฟัน 28 ซี่

ชอบรับประทานปลา เช่น ปลาทอด ปลานึ่ง แกงส้ม ต้มจืด แกงป่า แกงเลียง แกงกะทิบางครั้ง ผัดผัก เช่น มะเขือยาว บวบ ถั่ว ผักบุ้ง แตงกวา น้ำพริกผักสด ผักต้ม ผลไว้ เช่น กล้วยน้ำว้า ส้ม ของหวานแล้วแต่โอกาส
การออกกำลังกาย สมัยก่อนวิ่งเบาๆ รอบบ้าน ปัจจุบัน เดินรอบบ้าน ยืดเหยียดกล้ามเนื้ออาทิตย์ละ 3 ครั้ง นอนปั่นจักรยานอากาศทุกวัน รำไม้พลองเดือนละครั้ง สวดมนต์เช้าเย็นทุกวัน
เป็นโรคความดันโลหิตสูง รักษาด้วยการทานยา
การดูแลสุขภาพช่องปาก สมัยก่อน อมเกลือก่อน และแปรงฟันด้วยยาสิฟันชนิดผง ต่อมาแปรงฟันด้วยยาสีฟันชนิดครีม แปรงวันละ 2 ครั้ง เช้า ก่อนนอน หลังอาหารกลางวันใช้วิธีบ้วนปาก
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ ใช้ถ่าน อมเกลือ แปรงฟันทุกวัน แปรงฟันเช้า เย็น รับประทานผลไม้

นางเป็น แสงมาศ ... อายุ 94 ปี จากจังหวัดศรีสะเกษ มีฟัน 32 ซี่

ชอบรับประทานปลา เช่น ปลาแกงลาว ปลาปิ้ง ขนมจีน แกงจืด พะโล้ ขนมทำกินเอง เช่น บัวลอย ข้าวต้มมัด ขนมเทียน ขนมไข่ และผลไม้ เช่น ส้ม กล้วย
ไม่กินหมาก บุหรี่ไม่สูบ
การออกกำลังกาย สมัยก่อน ทำนา เลี้ยงควาย ปัจจุบันออกกำลังกายโดยการเดิน
โรคประจำตัว ไม่มี
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อนใช้นิ้วจิ้มเกลือเม็ดเล็กๆ ถูไปถูมา วันละ 1 ครั้ง ในตอนเช้า และเปลี่ยนมาใช้แปรงสีฟัน แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้า และก่อนนอน
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ ใช้เกลือถูฟันทุกวันตอนเช้า

นายสมควร ศรีบุรินทร์ ... อายุ 94 ปี จากจังหวัดเลย มีฟัน 31 ซี่

รับประทานอาหารพวกผัก และปลา เช่น แกงส้มผัก ไม่ชอบรับประทานเนื้อสัตว์ใหญ่ ไม่ชอบขนมหวาน ชอบผลไม้ มะละกอสุก กล้วยหอม
การออกกำลังกาย เดินจงกรมเป็นประจำ
ไม่มีโรคประจำตัว
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยที่ยังไม่มีแปรงสีฟัน ยาสีฟันใช้ จะบ้วนปาก และใช้นิ้วมือถูฟัน ปัจจุบันใช้แปรงสีฟัน และยาสีฟัน แปรงฟันวันละ 2 ครั้ง เช้าและเย็น
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ แปรงฟันทุกวัน

นางสี สมสี ... อายุ 97 ปี จากจังหวัดสระบุรี มีฟัน 24 ซี่

ชอบกินข้าว ไข่ ไก่ ปลาทอด ปลานึ่ง แกงส้ม ต้มจืด แกงเลียง ผัดผัก เช่น มะเขือยาว บวบ ผักบุ้ง น้ำพริก ผักต้ม ไม่กินเผ็ด ผลไม้ตามฤดูกาล ของหวานอาทิตย์ละประมาณ 2 -3 ครั้ง แล้วแต่โอกาส ผลไม้ตามฤดูกาลที่มี
การออกกำลังกาย สมัยก่อน ทำไร่ข้าวโพด ปัจจุบันออกกำลังกายโดยยกแขน 5–10 ครั้งต่อวัน
ไม่มีโรคประจำตัว
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อนใช้นิ้วจิ้มทรายถูฟันแปรงฟันวันละ 1 ครั้ง ตอนเช้า ต่อมาก็แปรงฟันด้วยยาสีฟันวันละ 2 ครั้ง เช้าและก่อนนอน หลังอาหารกลางวันใช้วิธีบ้วนปากเอา
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ ใช้เกลือถูฟันทุกวันตอนเช้า แปรงฟันเช้า เย็น

นางเช้า ยรรยงค์ จังหวัดพิจิตร ... อายุ 90 ปี จากจังหวัดพิจิตร มีฟัน 29 ซี่

ชอบกินน้ำพริกผักต้ม แกง กินผลไม้ เช่น ฝรั่ง ขนมหวาน ทำกินเอง เช่น ขนมกล้วย ใส่ไส้ ขนมแตง ขนมฟัก
การออกกำลังกาย สมัยก่อนทำไร่ ทำนา ขายขนม เช่น ขนมกล้วย ใส่ไส้ ขนมแตง ขนมฝัก ผักดอง น้ำพริก สมัยนี้ยังทำขนมขาย ถูบ้าน ดูแลความสะอาดบ้านเอง
โรคประจำตัว เป็นโรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง
การดูแลสุขภาพช่องปาก โดย สมัยก่อนลงแม่น้ำยม เอาทรายขัด ทำให้ฟันขาวเป็นเงา ใช้ใบข่อยขัด ทำมาเรื่อยๆ เดี๋ยวนี้ก็ยังใช้ บ้วนปากเป็นประจำ
พฤติกรรมที่ทำเป็นนิสัย คือ กินผักกับน้ำพริก บ้วนปากหลังรับประทานอาหาร