ในปัจจุบัน กระแสและค่านิยมบีบคั้น บังคับให้เป็น “ผู้รับ” มรดกทางความคิดด้านต่าง ๆ โดยไม่ตั้งใจ สร้างความเคยชินให้ถลำเข้าไปติดล็อคของมายาคติแห่งการเป็นผู้รับที่ดี สร้างความภูมิใจในทำนองที่ว่า ถึงแม้จะก้าวเข้าไปเป็นนักคิดที่ดีไม่ได้ แต่ก็ขอพึงพอใจในการเป็นนักรับที่ดี
น่าเสียดายที่เรามีหลักคำสอนทางพุทธศาสนาว่าด้วย “หลักกาลามสูตร” ที่ถือเป็นปฐมฐานของการคิดในการเป็นนักรับที่ดี แต่ถ้าหากว่าเราไม่เคยที่จะหยิบยกขึ้นมาใช้ในกระบวนการทางความคิด แล้วอย่างนี้เรายังมีความปีติและภูมิใจในการ
“เป็นนักรับ (ทางความคิด) ที่ดี” อยู่อีกเหรอ !!!
“การมีสมองที่ดียังไม่เพียงพอ ประเด็นสำคัญคือ ต้องรู้จักใช้มันให้ดี”
“ถ้าหากว่าคุณต้องการเป็นผู้แสวงหาความจริง... สิ่งจำเป็นอย่างน้อยสักครั้งหนึ่งในชีวิตก็คือ
คุณจะต้องสงสัยในทุกสิ่ง ให้ไกลที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้”
เรอเน่ เดสคาร์ต (René Descartes : ค.ศ. ๑๕๙๖ – ๑๖๕๐)
นักปรัชญาและนักคณิตศาสตร์ชาวฝรั่งเศส
ในปัจจุบัน การบริโภคนั้นนอกเหนือไปจากสินค้าและบริการแล้ว การบริโภคข้อมูลข่าวสารหรือชุดความรู้ต่าง ๆ ที่มีให้เลือกสรรมากมายและหลากหลายช่องทางในซุปเปอร์มาร์เก็ตของตลาดแห่งการเรียนรู้ขนาดใหญ่ ถือได้ว่าเข้ามามีบทบาทและอิทธิพลต่อกระบวนการทางความคิดและการตัดสินใจของคนเราเป็นอย่างมาก ประการสำคัญเกี่ยวเนื่องจาก ความเชื่อมโยงของโลกที่ไร้พรมแดนในยุคโลกาภิวัตน์ที่เอื้อและเกื้อหนุนต่อการเลือกเสพข้อมูลข่าวสารสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้นโดยเฉพาะช่องทางอินเตอร์เน็ต ดังนั้น การเลือกเสพข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ในยุคปัจจุบัน สิ่งสำคัญต้องรู้เท่าทันด้วย “ปัญญา” และมี “สติ” กำกับอยู่ตลอดเวลา ซึ่งสิ่งเหล่นี้ในทางพระพุทธศาสนาสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ท่านทรงหยั่งรู้ด้วยปัญญาญาณมากว่า ๒๕ ศตวรรษ ถึงภยันตรายทางด้านความเชื่อจึงพึงมีหลักคำสอนที่เป็นวิทยาศาสตร์เรียกว่า “หลักกาลามสูตร”
“กาลามสูตร หรือ เกสปุตติยสูตร” ในพระพุทธศาสนา คือ ข้อมิให้เชื่อถือโดยอาการ ๑๐ ประการ อันประกอบไปด้วย
๑. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการได้ยินได้ฟังตามกันมา (Hearsay)
๒. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการที่ได้ปฏิบัติและนับถือตามถ้อยคำสืบ ๆ กันมา (Tradition)
๓. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการตื่นข่าวลือ (Mere Report)
๔. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการอ้างตำรา (Holy Scripture)
๕. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการคาดคะเนเพราะเหตุแห่งตรรกะ (Philosophical)
๖. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการอนุมานนึกเดาเอาเอง (Logical)
๗. อย่าเพิ่งเชื่อถือด้วยการคิดตรองอาการที่ปรากฏ (Common Sense)
๘. อย่าเพิ่งเชื่อถือเพราะเข้ากับความเห็นของตน (Meet One’ s own Idea)
๙. อย่าเพิ่งเชื่อถือเพราะผู้พูดมีรูปลักษณะน่าเชื่อถือ (Respectable Person)
๑๐. อย่าเพิ่งเชื่อถือเพราะเห็นว่าสมณะนี้หรือผู้นี้เป็นครูของเรา (My Teacher