เช้านี้เป็นเช้าวันที่สี่ของการเดินทางของคณะโรซ่าแซบ ที่ได้ตระเวนเยี่ยมยามกลุ่มโรงเรียนที่ยังเดินหน้าพาลูกศิษย์ตัวน้อยโลดแล่นไปบนฐานของการมีสุขภาพที่ดี ควบคู่ไปกับการเรียนที่ดีและการใช้ชีวิตวัยเด็กอย่างมีคุณภาพ และที่นี่..โรงเรียนบ้านกุดบง จังหวัดหนองคาย ดอกไม้ที่ครูและโรซ่าได้ร่วมกันเพาะเมล็ดไว้..กำลังจะผลิบาน
โรงเรียนแห่งนี้ เป็นโรงเรียนขนาดเล็ก กับครู ๕ คน และจำนวนนักเรียน ๗๐ กว่าคน เห็นชัดเจนนะครับว่าขนาดเล็กจริงๆ และแม้ว่าจะเป็นโรงเรียนเล็กๆ แต่ก็ใช่จะบอกว่าครูจะมีภารกิจน้อยลงตามไปด้วย ตามเอกสารโครงการที่โรงเรียนร่วมมือกับทางโรซ่า ครูก็ได้บอกกล่าวถึงข้อพึงระวังที่จะทำการเช่นนั้นไม่สำเร็จ ซึ่งสะท้อนภาพภาระอันมากล้นของครูไปด้วย คือ ครูมีภารกิจมาก อาจจะจัดกิจกรรมไม่ครบตามแผน แต่ก็มีข้อป้องกันแนบติดมาให้ได้โล่งใจว่าจะรับมือเรื่องภารกิจอันมากล้นของครู อันเป็นปัญหาที่แสนโรแมนติคและพบเห็นได้ทั่วไปได้อย่างไร ซึ่งข้อป้องกันที่ว่าคือ ครูที่ปรึกษาอาจมอบหมายให้นักเรียนโตดูแลรุ่นน้องในวันที่ครูติดราชการ
ตรงนี้โดยส่วนตัวของผู้เขียนชื่นชอบมากๆ กับข้อคิดข้อเขียนแบบเปิดเปลือยในการมองเห็นฐานทุนของโรงเรียนว่าเป็นอย่างไรได้อย่างดีมาก ชื่นชมครับ...ทำให้เห็นตนและจัดการได้ถูกทาง ซึ่งหลายโรงเรียนก็ประสบภาระเช่นนี้ไม่ต่างกันมากนัก
แต่โรงเรียนบ้านกุดบง ก็ยังมีดอกไม้งานอยู่ห้าดอก อย่าง น้องแอน กิ๊บ อิ๋ม บีม และแตน ที่คอยช่วยปลดล๊อคและแบ่งเบางานการของครู โดยเฉพาะเสริมส่งในเรื่องการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมให้เด็กๆ น้องๆ ได้มีพฤติกรรมและจิตสำนึกในการดูแลรักษาสุขภาพของตนเอง ซึ่งห้าสาวดอกไม้งาม เล่าให้คณะเยี่ยมเยือนจากโรซ่าฟังว่า ในโรงเรียนก็มีเด็กอ้วนเกินเหตุให้เห็น แต่ขณะเดียวกันก็มีเด็กผอมเกินไปให้เห็นเช่นเดียวกัน...สนุกนะครับตรงนี้ ทั้งอ้วนเกินเหตุและผอมเกินไป
“ก็มีบ้างนะค่ะ ที่เพือนๆ ไม่ฟัง และไม่ยอมเลิกกินขนมหรือกินให้น้อยลง เค้าบอกว่าก็อยากกิน หนูก็บอกว่าไม่เป็นไร แค่บอกให้รู้เฉยๆ ไม่ได้บังคับ ที่นี่เราจะไม่ใช้วิธีการบังคับกันค่ะ” ...ได้เห็นทั้งแนวคิด และวิธีการ และเรื่อยเลยไปถึงการเห็นหัวจิตหัวใจของเด็กสาวกลุ่มกัปตันสุขภาพได้อย่างชัดเจน
อาจไม่ใช่ปัญหาที่หนักใจมากนักสำหรับการไม่เชื่อฟังกันบ้าง เพราะเด็กก็ยังเป็นเด็กเสมอ ความอยากกินขนม น้ำหวาน น้ำอัดลม ในโรงเรียน ถูกลดทอนลงได้ ด้วยว่าไม่มีร้านค้าขายขนมน้ำอัดลมในโรงเรียนนี้เลย แต่ช่องโหว่นอกโรงเรียนหรือในบริบทชีวิตประจำวันนอกโรงเรียน ย่อมแวดล้อมไปด้วยของล่อใจอันมากมาย
อิ๋ม หนึ่งในห้าสาวกัปตันสุขภาพ เล่าว่า กลุ่มเด็กกัปตันสุขภาพก็จะมีการบอกเล่าเรื่องราวรักษาและส่งเสริมสุขภาพให้พ่อแม่ผู้ปกครองในชุมชนให้รู้เรื่องด้วย ซึ่งนั่นก็เท่ากับการได้เผยแพร่และเชิญชวนร่วมแรงกันเป็นวงที่กว้างขึ้น ซึ่งก่อนหน้านี้ก็มีกิจกรรมที่แม่บ้านจิตอาสาจากชุมชนที่ผลัดเปลี่ยนกันมาช่วยทำอาหารให้เด็กๆ มาร่วมแรงเสริมหนุนกับเด็กๆ อยู่ก่อนแล้ว
นี่เป็นการเปิดโอกาสทางความคิดและพื้นที่การร่วมทำกิจกรรมในเส้นทางส่งเสริมสุขภาพ ที่คนทำงานเชิงคุณภาพอยากได้ยินได้เห็นกัน เพราะผลลัพธ์ของกิจกรรม ไม่เทียบได้กับผลผลิงามที่เกิดขึ้นระหว่างทาง ซึ่งก็คือการคิดได้และทำร่วมของเด็กๆ บนภาวการณ์ของครูที่มากล้นไปด้วยภารกิจนานับเรื่องที่ “อะไรๆ ก็ครู”...อาจเป็นโอกาสที่ทำให้บทบาทของเด็กสาวทั้งห้า ได้แสดงศักยภาพตามแบบฉบับเด็กๆ ได้อย่างเต็มที่..
วันนี้บนโต๊ะพูดคุย ห้าสาวได้รู้จักพี่เอก และหมอแมว จาก รพสต.กุดบง มากขึ้นจนพอที่ได้รู้ว่าหมอแมวและพี่เอก จะเป็นอีกหนึ่งช่องทางที่พวกเธอจะพึ่งพาได้เป็นอย่างดีสำหรับแหล่งข้อมูลและทักษะในการส่งเสริมสุขภาพ ซึ่งจะเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมที่เด็กๆ เริ่มคิดที่จะสร้างสรรค์อะไรบางอย่างในอนาคตอันใกล้นี้ รวมถึงถึงการสร้างเพาะเมล็ดพันธุ์ไม้งามอย่างพวกเธอไว้สำหรับรุ่นต่อๆ ไป ในยามที่พวกเธอต้องแยกย้ายเพื่อก้าวเดินต่อไปในเส้นทางการศึกษา
แม้วันคืนที่ผ่านไป ลีลาการเคลื่อนตัวในเส้นทางสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพในระดับเพชรของโรงเรียนบ้านกุดบง อาจยังไม่ได้ขยับตัวมากนักด้วยข้อปัจจัยต่างๆ แต่ด้วยลักษณะของโรงเรียนที่มีขนาดเล็ก ดูแลได้ทั่วถึง และมีห้าสาวดอกไม้งามคอยช่วยเหลือแบ่งเบากันอย่างนี้..
ดอกไม้ที่นี่จะผลิบานและเบ่งบานได้งดงามเพียงใดยังไม่รู้ ไม่ทราบชัด แต่ที่เห็นแล้ว และคอยเอาใจช่วยลุ้นช่วยเชียร์ คือดอกไม้งามกำลังจะผลิบานที่โรงเรียนบ้านกุดบง แน่นอนครับ..ฟันธง!!
ธนะภูมิ ชาญประไพ
อุดรธานี / ๑ ก.ย. ๒๕๕๔
การเข้าเยี่ยมครั้งที่ ๑ ตามโครงการ "โฮมฮักลูกหลานโภชนาการดี" สนับสนุนสู่โรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ ปี ๒๕๕๔" ระหว่างวันที่ ๒๘ ส.ค.๕๔ - ๒ ก.ย.๕๔
สนับสนุนโดย บริษัทไฮคิว อุตสาหกรรม จำกัด ร่วมกับ สำนักโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
