ทัศนะที่ยอมรับนรกและสวรรค์ทั้งที่เป็นภาวะทางจิตใจและเป็นสถานที่
ในบันทึกนี้ต่อจากตอนที่แล้ว เป็นการวิเคราะห์ปัญหากรรมตามมุมมองของนานาทัศนะพร้อมกับแสดงปัญหาความคลาดเคลื่อนที่เข้าใจกรรมในคัมภีร์พุทธ
จากการวิเคราะห์สรุปผลว่า มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนจริงในปัญหาเหล่านี้คือ
1 . เรื่องความหมาย การกระทำของคนอื่น
2 . เรื่องเข้าใจผิดในเรื่องทัศนพคติ
3 . เรื่องเป้าหมายที่พระพุทธเจ้าสอนเรื่องกรรมเพื่ออะไร
4 . เรื่องการศึกษาพระคัมภีร์
5 . เรื่องวิถีทางปฏิบัติธรรมพร้อมได้เสนอวิธีแก้ไขเพื่อความเข้าใจถูกต้องในปัญหาเหล่านั้น
ลำดับต่อไปเป็นการวิเคราะห์นรกและสวรรค์ตามทัศนะต่าง ๆ โดยเฉพาะมุมคิดใหม่ในทัศนะขณิกวาท ได้อธิบายถึงโลกคืออะไร โลกของนรก สัตว์ที่อาศัยอยู่ในนรก โลกของสวรรค์และสัตว์ที่อาศัยอยู่ในสวรรค์ รวมความได้ว่ามีทัศนะใหญ่ ๆ 2 ทัศนะคือ
1 . ทัศนะที่ยอมรับนรกและสวรรค์ในฐานะเป็นภาวะทางจิตใจ ( นามธรรม ) แต่มีท่าทีคล้ายจะไม่ยอมรับนรกและสวรรค์ที่เป็นสถานที่ ( รูปธรรม )
2 . ทัศนะที่ยอมรับนรกและสวรรค์ทั้งที่เป็นภาวะทางจิตใจและเป็นสถานที่
ด้วยหลักพุทธธรรมล้วนเต็มไปด้วยเหตุผลทนต่อการพิสูจน์ แม้แต่เรื่องกรรม นรก และสวรรค์ถึงเป็นเรื่องเร้นลับ เป็นเรื่องที่ไม่ควรพิจารณา ( อจินไตย ) แต่พระคัมภีร์พุทธก็ได้ชี้แจงเอาไว้ให้เราได้ศึกษา
เพื่อการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องดีงาม ด้วยการสร้างกรรมอย่างไรไปนรก สร้างกรรมอย่างไรไปสวรรค์ได้ และแนวทางสร้างเสริมความสุขที่เกิดจากการทำกรรมที่ส่งผลให้จิตใจ สะอาด สว่าง สงบ พบความสุขนิรันดร์นั้นแล.