นวัตกรรมคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

ชื่อเรื่อง  ก๊อก ก๊อก โสร่งมาแล้ว  

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

      มะเร็งเป็นปัญหาสาธารณสุขของประเทศต่างๆทั่วโรค ในประเทศที่พัฒนาแล้วอัตราการเป็นมะเร็งสูงกว่าประเทศกำลังพัฒนา  หรือด้อยพัฒนา  กล่าวคือในประเทศสหรัฐอเมริกาอัตราการเป็นมะเร็งในคนผิวขาว432ต่อประชากรแสนคนและคนผิวดำ  317.4 ต่อประชากรแสนคน  ในประเทศแคนนาดา พบอัตราเป็นมะเร็ง  311.6 ต่อประชากรแสนคน  และในประเทศญี่ปุ่น  พบอัตราเป็นโรคมะเร็ง  205.4 ต่อประชากรแสนคน  ในประเทศที่กำลังพัฒนา จะพบมีอัตราการเกิดโรคมะเร็งเพิ่มสูงตามไปด้วย  องค์การอนามัยโลกได้ประมาณ อัตราการเพิ่มขึ้นของโรคมะเร็งในอนาคตอีก 20 ปีข้างหน้าจะเพิ่มเป็น 2  เท่าของปัจจุบัน

            สถานการณ์ของโรคมะเร็งปากมดลูก เป็นปัญหาทางสาธารณสุขของโลก โดยเฉพาะในประเทศที่กำลังพัฒนา  ในประเทศไทยโรคมะเร็งปากมดลูกเป็นโรคมะเร็งที่พบเป็นอันดับหนึ่งในสตรีไทย มีผู้ป่วยรายใหม่ประมาณปีละ 6,300 ราย พบมากที่สุดระหว่าง 45-50 ปี

            จากเหตุผลเบื้องต้น สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้กำหนดการดำเนินงานควบคุมแล้ป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก เป็นงานหลักให้กับทุกสถานบริการเร่งรัดการดำเนินการคัดกรองกลุ่มเสี่ยงที่มีอายุ 35,40,45,50,55,60ในปี2553และ 30  - 60 ปี ในปี 2553 ซึ่งในปีที่ผ่านมา โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลุโบะบือซา ได้ดำเนินการตามนโยบาย และจากการดำเนินงานสามารถคัดกรองกลุ่มเป้าหมายได้ร้อยละ 20 และร้อบละ 21 ตามลำดับซึ่งบรรลุเป้าหมายร้อยละ 20 โดยใช้กลยุทธจ่ายค่านำส่งให้กับอสม.จำนวน 50 บาทต่อรายและแจกของชำร่วยเป็นแก้วให้กับกลุ่มเป้าหมายที่เข้ารับบริการคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ทำให้การดำเนินงานปีงบประมาณ2554 พบปัญหา คือกลุ่มเป้าหมายที่เหลือเป็นกลุ่มเป้าหมายที่อสม.ไม่สามารถนำส่งและไม่ยอมเข้าตรวจคัดกรองในปีก่อนๆ  

            ดังนั้นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลุโบะบือซาตระหนักถึงปัญหาและเล็งเห็นความสำคัญของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกเนื่องจากสามารถรักษาได้ หากตรวจพบในระยะเริ่มแรก จึงได้คิดนวัตกรรมเพื่อควบคุมและป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูก โดยเจ้าหน้าที่ใช้วิธีการลงเคาะประตูบ้าน และมอบของชำร่วยผ้าโสร่ง ก่อนรับบริการคัดกรองมะเร็งปากมอลูก โดยใช้หลักศาสนาอิสลามมาเป็นเครื่องมือ โดยมีหลักว่า รับสิ่งของผู้ใดและสัญญาว่าอย่างไรต้องปฎิบัติตามสัญญา เป็นการตกลงบริการ กลุ่มเป้าหมายตำบลลุโบะบือซานับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละร้อย ทางโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพจึงเห็นว่าน่าจะได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดี

 วัตถุประสงค์

    1.เพื่อค้นหาวิธีหรือรูปแบบใหม่ๆในการจูงใจให้สตรีกลุ่มเป้าหมายตามกลุ่มอายุ ถึง 60 ปี ในพื้นที่ตำบลลุโบะบือซาได้ตระหนักและเล็งเห็นความสำคัญของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูกและเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ไม่น้อยกว่าร้อยละ 20

 เป้าหมาย

            สตรีกลุ่มเป้าหมาย ที่มีอายุ 30 ปี ถึง 60 ปี ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลุโบะบือซา  ตำบลลุโบะบือซา จำนวน  473 คน ได้รับการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งปากมดลูกโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ไม่น้อยกว่าร้อยละ 20  ( 95 คน)

ขั้นตอนและวิธีการดำเนินการ

1.ขั้นเตรียมการ

            1.1ประชุมเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในเครือข่าย เพื่อค้นหาและเลือกวิธีการใหม่ๆในการชักชวนกลุ่มเป้าหมายเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและสำรวจกลุ่มเป้าหมายที่อาศัยอยู่จริงในพื้นที่รับผิดชอบและเกิดตั้งแต่ ปี พ.ศ.2523 ถึง พ.ศ.2493

1.2 กำหนดรูปแบบ การประชาสัมพันธ์ ขั้นตอนการให้บริการ กลุ่มเป้าหมาย มีความรู้ตระหนัก ใส่ใจ และเห็นความสำคัญของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

1.3 นำเสนอแผนเข้าคณะกรรมกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลลุโบะบือซา เพื่อของบประมาณ

1.4. แจ้งแผนแก่กลุ่ม อสม.และแกนนำครอบครัวกลุ่มเป้าหมาย โดยเจ้าหน้าที่พร้อ อสม. ออกติดตามเชิงรุกเคาะประตูบ้านกลุ่มเป้าหมายเพื่อให้ความรู้และให้เห็นความสำคัญของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก พร้อมนำของชำร่วย คือ ผ้าโสร่ง ให้กับกลุ่มเป้าหมายโดยทำขอตกลงบริการ พร้อมนัดวันเข้ารับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านม ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลุโบะบือซา

1.5 แบ่งพื้นที่กลุ่มเป้าหมายในพื้นที่แก่ อสม ผู้รับผิดชอบครัวเรือนเพื่อนำพาเจ้าหน้าที่ลงเคาะประตูบ้านกลุ่มเป้าหมาย

1.6 จัดซื้อผ้าโสร่ง

            1.7 ประชาสัมพันธ์โครงการ

2.ขั้นดำเนินการ

            2.2.ติดตามเชิงรุกเคาะประตูบ้าน กลุ่มเป้าหมายเพื่อให้ความรู้และให้เห็นความสำคัญของการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก พร้อมนำของชำร่วย คือ ผ้าโสร่ง ให้กับกลุ่มเป้าหมายโดยทำขอตกลงบริการ พร้อมนัดวันเข้ารับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านม ณ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลลุโบะบือซา

            2.1.ให้บริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านม

2.3.ส่งแผ่น slide พร้อมใบ LAB ให้สำนักงานสาธารณสุขอำเภอยี่งอเพื่อส่งรพ.นราธิวาส            ราชนคริทร์

            2.4.รับผลการตรวจโรงพยาบาลนราธิวาสราชนครินทร์

            2.5.ส่งต่อในรายที่ผลการตรวจผิดปกติ

            2.6.ติดตามผลการรักษาภายหลังการส่งต่อในรายที่ผลการตรวจผิดปกติ

            2.7.บันทึกผลการทำใน program pap  สำหรับกลุ่มเป้าหมาย  30 – 60  ปี

3.หลังดำเนิน

3.1สรุป โครงการทุกเดือน รวมทั้ง อสม . เพื่อสรุปปัญหาของโครงการและหาแนวทางแก้ไข

 3.2. สรุปและประเมิน

 

 เครือข่ายที่ร่วมขับเคลื่อน.

  กลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน                                                                                                                                           

  กองทุนประกันสุขภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตำบลลุโบะบือซา

 

งบประมาณ

            1.ค่าของชำร่วย ผ้าโสร่งผื่นละ 100 บาท

 

ระยะเวลาในการดำเนินงาน

            1 ตุลาคม  2553- 30  กันยายน  2554 

การประเมินผล

 ผลสำเร็จที่เกิดขึ้น ต่อ ประชาชน / ชุมชน

       1. สตรีกลุ่มเป้าหมายได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี Pap smea

    2. สตรีอายุ 35 – 60 ปีได้รับความรู้และได้รับบริการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก

       3. ลดอัตราการเกิดโรคมะเร็งปากมดลูกและอัตราการตายโดยสาเหตุจากโรคมะเร็งปากมดลูก

       4. กลุ่มเป้าหมาย สามารถถ่ายทอดความรู้และทักษะการตรวจมะเร็งปากมดลูก ให้กับผู้อื่นได้

ผลสำเร็จต่องานในหน้าที่

1. การดำเนินกิจกรรมการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านมในกลุ่มเป้าหมายอายุ 30-60 ปี  ได้รับการ ตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูก สิ้นเดือนมิถุนายน 2554 คิดเป็นร้อยละ20  และผลการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมคิดเป็นร้อยละ 88 % ไม่พบผู้ป่วยที่เป็นมะเร็ง     2. กลุ่มเป้าหมาย ในปีถัดมาที่อายุเข้าเกณฑ์การตรวจ จะเรียกร้องหรือมาสอบถามให้มีการตรวจ  มะเร็งปากมดลูก

 ผลที่คาดว่าจะได้รับจากนวัตกรรม

1. สามารถคัดกรองกลุ่มเป้าหมายได้ร้อยละ25

2. เจ้าหน้าที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับกลุ่มเป้าหมายมากขึ้น

3. เครือข่ายมีส่วนรวม

 

 

ปัญหาอุปสรรค์ 

1. มีข้อจำกัดในการลงพื้นที่ต้องเป็นช่วงบ่าย เพราะส่วนใหญ่กลุ่มเป้าหมายจะประกอบอาชีพกรีดยางในช่วงเช้า ทำให้พบกลุ่มเป้าหมายได้จำนวนน้อย

2.  เจ้าหน้าที่รับผิดชอบหลักติดภารกิจไม่สามารถตรวจคัดกรองตามวันนัดได้

3. การเบิกเงินงบประมาณดำเนินการล้าช้า

ข้อเสนอแนะ

1. อสม.สำรวจอาชีพกลุ่มเป้าหมายและนัดล่วงหน้า เพื่อทำแผนลงเชิงรุกให้เหมาะสมกับกลุ่มอาชีพ

2. จัดตั้งเจ้าหน้าที่รับผิดชอบรองเพื่อรับบริการแทนเจ้าหน้าที่หลัก ในกรณีเจ้าที่รับผิดชอบไม่อยู่

3. จัดตั้งแผนล่วงหน้าและ จัดหางบประมาณสำรองทดลองจ่าย

 

ผู้รับผิดชอบโครงการ

นางสุณิสา ซูมา พยาบาลวิชาชีพ ชำนาญการ