|
ระบบต่อมไร้ท่อ โดย นายแพทย์วิเชียร ดิลกสัมพันธ์ และนายแพทย์ชูศักดิ์ เวชแพศย์ ต่อมไร้ท่อ หมายถึงต่อมไม่มีท่อ สิ่งที่หลั่งจากต่อมเหล่านี้เข้าสู่กระแสเลือดไหลเวียนโดยตรง ไม่ต้องผ่านท่อ ดังนั้นเซลล์ของต่อมไร้ท่อจะสัมผัสกับหลอดเลือดฝอยภายในต่อมอย่างใกล้ชิด ต่อมเดียวกันอาจมีทั้งต่อมไร้ท่อและต่อมมีท่ออยู่ด้วยกันเช่น ตับอ่อน อัณฑะ และรังไข่ ตับอ่อนหลั่งน้ำย่อยผ่านท่อไปสู่ดูโอดีนัม และขณะเดียวกันกลุ่มเซลล์ของตับอ่อน (islets oflangerhans) |
|
หัวข้อ
- ต่อมหมวกไต
- ต่อมไทรอยด์
- ต่อมพาราไทรอยด์
- ต่อมไทมัส
- ต่อมใต้สมองหรือต่อมพิทูอิทารี
- ต่อมไพนีลหรือต่อมเหนือสมอง
|
ต่อมหมวกไต มี ๒ ต่อม รูปร่างคล้ายรูปสามเหลี่ยม หรือรูปพระจันทร์เสี้ยว อยู่สองข้างของสันหลังและสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับปลายบนของไต ขนาดของต่อมหมวกไตสูง ๓-๕ เซนติเมตร กว้าง ๒.๕-๓ เซนติเมตร และหนาประมาณ ๑ เซนติเมตร หนัก ๗-๑๐ กรัม ต่อมนี้ประกอบด้วย ๒ ส่วน คือ ส่วนเปลือก (cortex)ค่อนข้างหนาสีเหลืองและส่วนใน (medulla) สีแดงคล้ำ ส่วนในมีประมาณ ๑ ใน ๑๐ ของต่อมทั้งหมด ส่วนเปลือก มีบทบาทมากในร่างกาย ถ้าหน้าที่ของต่อมนี้เสียไปจะมีผลต่อคาร์โบไฮเดรตเมแทบอลิซึม (carbohydrate metabolism) และอิเล็กโทรไลต์ (electrolytes) และน้ำของร่างกายส่วนนี้หลั่งฮอร์โมนซึ่งสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับฮอร์โมนเพศ และสารพวกสเตอรอยด์ (steroids)ซึ่งค้นพบแล้วมีอย่างน้อย ๒๘ ชนิดจากส่วนเปลือก ส่วนใน สร้างฮอร์โมนแอดรีนาลิน (adrenalin)และ นอร์แอดรีนาลิน (noradrenalin)ทำให้หลอดเลือดทั่วไปหดตัวและทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้น แอดรีนาลินทำให้เกิดคาร์โบไฮเดรตเมแทบอลิซึม แม้จะทำให้หลอดเลือดที่ผิวหนังหดตัว แต่ก็ทำให้หลอดเลือดที่กล้ามเนื้อขยายตัวด้วย [กลับหัวข้อหลัก] |
|
|
ต่อมไทรอยด์ อยู่ที่ส่วนล่างด้านหน้าของคอติดแน่นกับหลอดลมและกล่องเสียง ขนาดของต่อมไทรอยด์แตกต่างกันไปตามอายุเพศ และภาวะโภชนาการ ขนาดค่อนข้างโตในคนวัยรุ่น หนุ่มสาวและในคนที่ได้รับอาหารอย่างสมบูรณ์ ในหญิงยังโตขึ้นชั่วคราวในขณะมีเลือดประจำเดือนและตั้งครรภ์ ต่อมมีสีแดงแกมเหลืองและนุ่ม ขนาดเฉลี่ย สูง ๕ เซนติเมตร กว้าง ๖ เซนติเมตร หนา ๑-๒ เซนติเมตร หนัก ๑๘-๒๕ กรัม ประกอบด้วย ๒ กลีบ ซึ่งมีรูปร่างคล้ายรูปกรวย และต่อกันในแนวกลางด้วยเนื้อต่อมแคบๆ ต่อมนี้หลั่งฮอร์โมนเรียกว่า ไทร็อกซิน (thyroxin) ซึ่งมีความสำคัญที่สุดสำหรับการเจริญเติบโตของร่างกายอย่างเหมาะสมและสำหรับหน้าที่ของเนื้อเยื่อในร่างกายเกือบทั้งหมด [กลับหัวข้อหลัก] |
|
|
ต่อมพาราไทรอยด์ มี ๒ คู่ เป็นต่อมขนาดเล็กอยู่ชิดกับด้านหลังของต่อมไทรอยด์ ต่อมนี้สร้างฮอร์โมนชนิดหนึ่ง ซึ่งมีบทบาทส่วนหนึ่งเกี่ยวกับการรักษาสมดุลของแคลเซียมในเลือด และในกระดูก ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ถ้าตัดต่อมนี้ออกหมดทั้ง ๔ ต่อม สัตว์นั้นจะตายภายใน ๒-๓ วัน ต่อมพาราไทรอยด์เหล่านี้ขนาดแตกต่างกันมาก โดยทั่วไปยาว ๓-๖ มิลลิเมตร กว้าง ๒-๔ มิลลิเมตร หนา ๐.๕-๒ มิลลิเมตร ทั้งหมดหนัก ๐.๑๐-๐.๑๔ กรัม [กลับหัวข้อหลัก] |
|
|
ต่อมไทมัส อยู่ในทรวงอกส่วนบน ระหว่างกระดูกอกกับหลอดเลือดใหญ่ อาจยื่นต่ำลงไปอยู่หน้าเยื่อหุ้มหัว ในเด็กเกิดใหม่มีขนาดโตกว่าในผู้ใหญ่มาก ต่อมไทมัสเป็นอวัยวะสำคัญอย่างหนึ่ง ของระยะการเติบโตของชีวิต ๒-๓ ปีหลังเกิดอัตราการเจริญเติบโตลดลงอย่างรวดเร็ว แต่ก็ยังเจริญต่อไปจนถึงระยะวัยรุ่น ต่อจากนั้นไปก็จะค่อยๆ ฝ่อเล็กลง ในช่วงการเจริญเติบโต ต่อมไทมัสมีสีชมพู ประกอบด้วย ๒ กลีบ รูปคล้ายพีระมิดแบนทางข้าง และขนาดอาจไม่เท่ากันกลีบทั้งสองของต่อมยึดกันไว้ด้วยพังผืดหลวมๆ [กลับหัวข้อหลัก] |
|
|
ต่อมใต้สมองหรือต่อมพิทูอิทารี เป็นต่อมเล็กๆ ขนาดกว้าง ๑๔ มิลลิเมตร สูง ๖ มิลลิเมตรและยาวจากหน้าไปหลัง ๙ มิลลิเมตร หนักประมาณ ๑๒ กรัม สร้างฮอร์โมนควบคุมการทำงานของต่อมไทรอยด์ พาราไทรอยด์ ส่วนเปลือกของต่อมหมวกไต อัณฑะ และรังไข่ และสร้างฮอร์โมน ที่ทำให้ความดันเลือดสูงขึ้น ทำให้การปัสสาวะเป็นปกติ และทำให้กล้ามเนื้อมดลูกหดตัว นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มเซลล์ของตับอ่อนสร้างฮอร์โมนอินซูลิน ซึ่งควบคุมคาร์โบไฮเดรตเมแทบอลิซึม รังไข่สร้างฮอร์โมนเพศหญิง (นอกเหนือจากการสร้างไข่) และอัณฑะสร้างฮอร์โมนเพศชาย (นอกเหนือจากการสร้างตัวอสุจิ) [กลับหัวข้อหลัก] |
|
