บ้านป่าเมี้ยง เดิมหมู่บ้านแห่งนี้เป็นดงของป่าเมี้ยง คำว่า “เมี้ยง” คือไม้ชนิด
๒.๔.ตำบลบ้านเหล่า
คำว่า“เหล่า” ภาษาท้องถิ่นหมายถึงป่าละเมาะ
ตำบลบ้านเหล่า เป็นตำบลที่ผู้คนอพยพมาจากบ้านป่าไคร้ บ้านกิ้ว บ้านบอม บ้านจู๊ดบ้านจ๋ำ เริ่มแรกอพยพมา ๕ ครัวเรือนประกอบไปด้วยพ่อแสนปัญญา พ่อแก้วตุ้ย พ่อเถ้างอ พ่อน้อยโปธา และพ่อหนานนาระทะ
มีอาณาเขตดังนี้ ทิศเหนือ ติดกับตำบลป่าแฝก อำเภอแม่ใจ ทิศใต้ ติดกับตำบลแม่ใจ อำเภอแม่ใจ และตำบลแม่ปืม อำเภอเมือง ทิศตะวันออก ติดกับอำเภอเมืองพะเยา ทิศตะวันตกติดกับตำบลเจริญราษฎร์ อำเภอแม่ใจ
มีหมู่บ้านที่มีที่มาและน่าสนใจ ดังนี้
o บ้านเหล่าอ้อย เดิมชื่อว่าบ้านไร่อ้อย เพราะบริเวณดังกล่าวเป็นที่ปลูกอ้อยของ
ชาวบ้านเมื่อขึ้นอยู่กับตำบลบ้านเหล่า จึงได้ชื่อว่า บ้านเหล่าอ้อย
o บ้านหนองบัว เดิมบ้านแห่งนี้มีสระบัวประจำหมู่บ้าน ซึ่งเป็นหนองน้ำตาม
ธรรมชาติ ดังนั้นดอกบัวที่เกิดมักเป็นบัวสาย ชาวบ้านเรียกดอกป้านซึ่งมีดอกขนาดใหญ่กว่าจังกรซึ่งมีดอกขนาดเล็กกว่า
o บ้านเหล่าเก่า เป็นบ้านดั่งเดิมของบ้านเหล่า ชาวบ้านเรียกว่าบ้านเหล่าหลวง มี
ผู้คนอพยพมาจากลำปาง มาตั้งถิ่นฐานรวมกันเป็นหมู่เป็นเหล่า (ชุมชน) บ้างก็ว่าคำว่าเหล่าก็คือป่าละเมาะนั่นเอง
o บ้านเหล่าธาตุ มีคนเล่าว่า สมัยก่อนมีพระธาตุประดิษฐานอยู่ที่กลางทุ่งนา
ต่อมาชาวบ้านได้สร้างบ้านเรือนอยู่ใกล้กับบริเวณสระนั้น จึงได้ชื่อว่าบ้านเหล่าธาตุเพราะขึ้นอยู่กับตำบลบ้านเหล่านั้นเอง
o บ้านดงอินตา มีคนเล่าว่าก่อนนี้เป็นดงไม้ ใกล้บ้านชายแก่คนหนึ่งที่ชื่อว่า
อินตา ต่อมา บ้านแห่งนี้จึงได้ชื่อตามชายแก่คนนั้นว่า บ้านดงอินตา
o บ้านดงบุญนาค เดิมชื่อว่าบ้านใหม่หัวหนอง อันเนื่องมาจากว่าหมู่บ้านแห่งนี้
สร้างขึ้นใหม่บริเวณต้นน้ำของหนองเล็งทราย จึงได้ชื่อว่าบ้านหัวหนอง ต่อมาจึงเปลี่ยนชื่อเป็นบ้านดงบุญนาค
o บ้านสันกำแพง เดิมบริเวณหมู่บ้านนี้มีวัดร้างเก่าแก่ ที่ยังปรากฏว่ามีกำแพงอยู่
จึงได้ชื่อว่าบ้านสันกำแพงมาจนถึงทุกวันนี้
นอกจากนั้นแล้วยังมีบ้านดงอินตาใต้ บ้านร้องศรีดอนมูล บ้านดงอินตาเหนือ
บ้านเหล่าพัฒนา บ้านเด่นโพธิทอง และบ้านเหล่าศรีดอนตัน
๒.๕.ตำบลแม่สุก
คำว่า “แม่สุก” เป็นชื่อของหมู่บ้านเดิมที่ชาวบ้านอพยพมาจากจังหวัดลำปาง
ตำบลแม่สุก เป็นตำบลที่มีประชากรได้อพยพมาจากบ้านแม่สุก อำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำปาง โดยการนำของครูบายาสมุทร จึงทำให้มีขนบธรรมเนียมประเพณีรวมถึงภาษาพูดเป็นคนลำปาง ชาวบ้านจึงตั้งชื่อขึ้นตามหมู่บ้านเดิมของตน มีพื้นที่ทำการเกษตรประมาณ ๑๓,๓๙๘ ไร่
มีอาณาเขตดังนี้ ทิศเหนือติดตำบลแม่ใจและตำบลศรีถ้อย ทิศใต้ติดตำบลบ้านใหม่ อำเภอเมือง ทิศตะวันออกติดตำบลแม่ปืม อำเภอเมือง ทิศตะวันตกติดตำบลทุ่งอั้ว อำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
มีหมู่บ้านที่มีที่มาและน่าสนใจ ดังนี้
o บ้านแม่จว้าปันเจิง เดิมหมู่บ้านนี้ชื่อว่าบ้านแม่จว้าใต้ โดยมีเรื่องเล่าว่าวัดแห่ง
นี้มีครูบารูปหนึ่งได้เข้ามาจำพรรษาอยู่แล้วได้สอนเชิงดาบ เชิงมวยให้กับชาวบ้าน ภาษาถิ่นเรียกว่าปัน หมายถึงการให้ปัน หรือการแบ่งปัน คำว่า “เชิง” ภาษาถิ่นออกเสียงเป็นเจิง ต่อมาจึงได้เปลี่ยนชื่อว่าบ้านปันเจิง ตามกิริยาของครูบารูปนั้น
o บ้านแม่สุกน้ำล้อม เดิมชื่อว่าบ้านแม่สุกซึ่งลักษณะการตั้งบ้านเรือนที่มีลำน้ำ
ล้อมรอบ ต่อมามีครูบายาสมุทรมาอยู่จำพรรษา ชาวบ้านจึงเรียกชื่อให้คล้องจองกันว่า บ้านแม่สุกสมุทรน้ำล้อม ซึ่งเป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไป
นอกจากนี้ยังมีบ้านแม่สุกเหนือ บ้านแม่สุก บ้านแม่จว้าเหนือ บ้านแม่จว้ากลาง บ้านแม่จว้าใต้ บ้านแม่สุกกลาง บ้านแม่จว้า และบ้านแม่สุกดอย
๒.๖. ตำบลเจริญราษฎร์
ตำบลเจริญราษฎร์ เป็นตำบลที่อยู่ห่างจากอำเภอแม่ใจไปทางทิศเหนือ ประมาณ ๘ กิโลเมตร มีอาณาเขตดังนี้ ทิศเหนือติดตำบลป่าแฝก อำเภอแม่ใจ ทิศใต้ติดตำบลศรีถ้อย อำเภอแม่ใจ ทิศตะวันออกติดตำบลบ้านเหล่า อำเภอแม่ใจ ทิศตะวันตกติดอำเภอวังเหนือ จังหวัดลำปาง
มีหมู่บ้านที่มีที่มาและน่าสนใจ ดังนี้
o บ้านป่าเมี้ยง เดิมหมู่บ้านแห่งนี้เป็นดงของป่าเมี้ยง คำว่า “เมี้ยง” คือไม้ชนิด
หนึ่งที่คนท้องถิ่นเก็บเอาใบมาหมักไว้พอได้ที่แล้วเอามาอมหรือเคี้ยวซึ่งเป็นของเสริฟเพื่อขบเคี้ยวเล่นของคนทางภาคเหนือ
o บ้านพิจิตรพัฒนา มีคนเล่าว่าชาวบ้านย้ายมาจากจังหวัดพิจิตรซึ่งเป็นญาติที่
ย้ายตามนายอำเภอจรูญ ธนสังข์ อดีตนายอำเภอเมืองพะเยา ต่อมามีชาวบ้านจากจังหวัดนครราชสีมา สิงห์บุรี ชัยนาท นครสวรรค์ ย้ายเข้ามาสบทบจนกลายเป็นหมู่บ้านโดยใช้ชื่อว่าบ้านพิจิตรพัฒนา
o บ้านห้วยเจริญราษฎร์ เดิมชาวบ้านเรียกว่า บ้านห้วยคอกหมู ต่อมาชาวบ้านจึง
พากันเปลี่ยนชื่อเป็นบ้านห้วยเจริญราษฎร์
o บ้านสันดอนแก้ว เดิมทีเดียวบริเวณดังกล่าวเป็นป่าเหียง ป่าตึงขึ้นเต็มไปหมด
เมื่อชาวบ้านมาปลูกสร้างบ้านเรือนและสร้างวัด มีคนเล่าว่าต่อมาพระอิ่นแก้ว จากวัดป่าแฝกใต้ย้ายมาจำพรรษาจึงได้ชื่อว่าบ้านสันดอนแก้ว
นอกจากนี้แล้วยังมีบ้านต้นผึ้ง บ้านสันต้นม่วง บ้านสันม่วงใหม่ บ้านสันสลี
