ใบความรู้ (Information Sheet)
เรื่อง การขายตามสัญญาผ่อนชำระ
การดำเนินการซื้อขายตามสัญญาผ่อนชำระการโอนกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน
มาตรา 458 บัญญัติไว้ว่า “กรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินที่ซื้อขายนั้นย่อมโอนไปยังผู้ซื้อเมื่อทำสัญญาซื้อขายกัน”
การเช่าซื้อ (Hire Purchase) หมายถึง การที่เจ้าของสินทรัพย์นำสินทรัพย์ของตนออกให้เช่าและให้ค่ำมั่นสัญญาว่าจะขายสินทรัพย์ หรือให้สินทรัพย์นั้นตกเป็นสิทธิของผู้เช่า โดยกำหนดเงื่อนไขให้ผู้เช่าใช้เงินเป็นจำนวนตามที่ตกลงกันและจะต้องทำสัญญาเช่าซื้อ เป็นลายลักษณ์อักษรไม่เช่นนั้นจะถือเป็นโมฆะ
นอกจากนี้ ผู้เช่ายังมีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ โดยการส่งมอบสินทรัพย์กลับคืนให้แก่เจ้าของแต่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเอง และในกรณีที่ผู้เช่าผิดนัดไม่ชำระเงินค่างวด 2 งวดติดกันหรือทำผิดสัญญาในข้อที่เป็นส่วนสำคัญเจ้าของสินทรัพย์จะบอกเลิกสัญญาเสียก็ได้ และเจ้าของสินทรัพย์สามารถริบเงินที่ผู้เช่าจ่ายมาแล้วได้ทั้งหมด
ตัวอย่าง สินทรัพย์/สินค้า ที่มีการเช่าซื้อ เช่น บ้าน ที่ดิน ยานพาหนะ เป็นต้นการขายผ่อนชำระ (Installment Sale) หมายถึง การที่ผู้ขายตกลงส่งมอบสินทรัพย์ให้กับผู้ซื้อ โดยยินยอมให้ผู้ซื้อจ่ายเงินครั้งแรกให้จำนวนหนึ่งเรียกว่า เงินวางเริ่มแรก หรือเงินดาวน์ (Down Payment) ส่วนจำนวนเงินที่เหลือให้ส่งเป็นงวด ๆ ตามระยะเวลาที่ตกลงกัน การซื้อขายผ่อนชำระอาจมีการคิดดอกเบี้ยจากจำนวนเงินค้างชำระหรือไม่คิดก็ได้แล้วแต่จะตกลงกัน ส่วนกรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์จะเป็นของผู้ซื้อทันที ถึงแม้ว่ายังจ่ายเงินไม่ครบ ตัวอย่างของสินทรัพย์ที่มีการซื้อขายผ่อนชำระ เช่น เครื่องใช้ไฟฟ้า เครื่องประดับ และนอกจากสินทรัพย์แล้ว ในปัจจุบันบริการต่าง ๆ ก็นิยมซื้อขายผ่อนชำระ เช่น ประกันภัย เสริมสวย ท่องเที่ยว เป็นต้น
โดยทั่วไปราคาสินค้าที่ขายเป็นเงินเชื่อหรือเช่าซื้อหรือขายผ่อนชำระจะมีราคาสูงกว่าราคาสินค้าที่ขายเป็นเงินสด และอาจมีการคิดดอกเบี้ยและไม่คิดดอกเบี้ยหรือดอกเบี้ย 0% ก็ได้สินค้าบางอย่างมีราคาสูงและระยะเวลาผ่อนชำระนานแต่ผู้ขายบางรายก็ไม่คิดดอกเบี้ย เช่น รถยนต์บางรุ่นที่มีการแข่งขันกันในท้องตลาดสู
ความแตกต่างระหว่างการเช่าซื้อและการซื้อขายผ่อนชำระ
|
การเช่าซื้อ |
การซื้อขายผ่อนชำระ |
|
1. ใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยการเช่าซื้อเป็นเกณฑ์ปฏิบัติ |
1. ใช้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยการซื้อขายเป็นเกณฑ์ปฏิบัติ |
|
2. กรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์ยังคงเป็นของผู้ให้เช่าถึงแม้จะมีการตกลงซื้อขายเรียบร้อยแล้ว |
2. กรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์จะโอนไปให้ผู้ซื้อทันทีที่มีการตกลงซื้อขาย |
สินค้าที่นิยมการเช่าซื้อและการซื้อขายผ่อนชำระ จะมีรายละเอียดดั้งนี้
1. สินค้าส่วนใหญ่มักมีราคาสูง และอายุการใช้งานนาน
2. ระยะเวลาการผ่อนชำระนาน
3. การผ่อนชำระจะกำหนดเป็นงวด ๆ ละเท่า ๆ กัน และชำระภายในเวลาที่แน่นอน เช่น ชำระทุกวันสิ้นเดือน
4. เงินทุนจมเป็นระยะเวลานาน
5. ถ้าผู้ซื้อผิดนัดชำระเงินเกินกว่าสองงวดติดต่อกัน ผู้ขายมีสิทธิยึดสินค้าคืน
6. รับรู้กำไรขั้นต้นตามส่วนของเงินที่รับชำระในงวดที่มีการขาย
7. ค่าใช้จ่ายที่เกิดหลังการขายจะมีจำนวนเงินสูง เช่น การติดตามทวงหนี้ การยึดสินค้าคืน
นโยบายเกี่ยวกับการรับรู้รายได้
การรับรู้รายได้จากการขายสินค้า มี 2 วิธีดือ
1. วิธีรับรู้รายได้ตามสัดส่วนของเงินที่ถึงกำหนดชำระ วิธีนี้ ถือว่ารายได้เกิดขึ้นตามสัดส่วนของเงินที่ถึงกำหนดชำระ ซึ่งจะคำนวณได้โดยนำจำนวนเงินที่เก็บได้จากลูกหนี้ เช่น เงินวางเริ่มแรก เงินงวดไปคูณกับอัตรากำไรขั้นต้น วิธีนี้เหมาะสำหรับการขายสินค้าที่ผู้ขายไม่มั่นใจว่าจะสามารถเก็บเงินจากลูกหนี้ได้ค่อนข้างแน่นอนและครบถ้วน หรือไม่สามารถประมาณหนี้ที่อาจเรียกเก็บไม่ได้ ได้อย่างน่าเชื่อถือ
2. วิธีรับรู้รายได้ทั้งจำนวน วิธีนี้ถือว่าเมื่อมีการขายสินค้าและได้ส่งมอบสินค้ากันเรียบร้อยแล้วให้ถือว่ามีรายได้เกิดขึ้นทั้งจำนวน โดยไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนที่จะได้รับชำระ และจะต้องบันทึกต้นทุนสินค้าขาย และค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นแล้ว รวมทั้งค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น หนี้สูญ ให้สอดคล้องกับรายได้ที่เกิดขึ้น วิธีนี้เหมาะสำหรับการขายสินค้าที่ผู้ขายค่อนข้างมั่นใจว่าจะสามารถเก็บเงินจากลูกหนี้ได้ค่อนข้างแน่นอนและครบถ้วนหรือสามารถประมาณหนี้ที่อาจเรียกเก็บไม่ได้ ได้อย่างน่าเชื่อถือ
วิธีการคำนวณหาอัตรากำไรขั้นต้นจากการขายผ่อนชำระ
- หาอัตรากำไรขั้นต้น (ในงวดที่ขาย) = ราคาสินค้าที่ขาย – ราคาทุน x 100
ราคาขาย
- หาอัตรากำไรขั้นต้น (ปีก่อน) = กำไรจากการขายผ่อนรอตัดยกมา x 100
ยอดลูกหนี้ขายผ่อนค้างชำระ
ใบงาน (Work Sheet)
เรื่อง การขายตามสัญญาผ่อนชำระ
คำสั่ง จงคำนวณหาอัตรากำไรขั้นต้นและกำไรที่ถือเป็นรายได้
- ร้านน้ำหนึ่ง ขายสินค้าโดยผ่อนชำระ มีราคาทุน 10,000 บาท ราคาขาย 16,000 บาท ลูกค้าชำระเงินดาวน์ทันที 2,000 บาท ที่เหลือผ่อน 10 งวด ทุกสิ้นเดือนๆ ละ 1,400 บาท
- ร้านสองพี่น้อง ขายสินค้าโดยผ่อนชำระในวันที่ 4 กรกฎาคม 2551 ราคา 40,000 บาท สินค้ามีราคาทุน 28,000 บาท ให้ลูกค้าวางเงินเริ่มแรก 10,000 บาท ที่เหลือผ่อน 12 งวด ทุกสิ้นเดือนเริ่มผ่อนงวดแรกสิ้นเดือนถัดไป
- ร้านสามวา ขายสินค้าโดยผ่อนชำระในวันที่ 20 สิงหาคม 2551 ราคา 20,000 บาท สินค้ามีราคาทุน 12,000 บาท ลูกค้าชำระเงินดาวน์ 5,000 บาท ที่เหลือผ่อน 7 งวด ทุกวันที่ 1 ของเดือนเริ่มผ่อนงวดแรกเดือนถัดไป
แบบทดสอบ
เรื่อง การขายตามสัญญาผ่อนชำระ
- ร้านน้ำหนึ่ง ขายสินค้าโดยผ่อนชำระ มีราคาทุน 15,000 บาท ราคาขาย 23,000 บาท ลูกค้าชำระเงินดาวน์ทันที 3,000 บาท ที่เหลือผ่อน 10 งวด ทุกสิ้นเดือน
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….....
- ร้านสองพี่น้อง ขายสินค้าโดยผ่อนชำระในวันที่ 1 กรกฎาคม 2553 ราคา 60,000 บาท สินค้ามีราคาทุน88,000 บาท ให้ลูกค้าวางเงินเริ่มแรก 12,000 บาท ที่เหลือผ่อน 12 งวด ทุกสิ้นเดือนเริ่มผ่อนงวดแรกสิ้นเดือนถัดไป
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. ....
- ร้านสามวา ขายสินค้าโดยผ่อนชำระในวันที่ 31 สิงหาคม 2553 ราคา 25,000 บาท สินค้ามีราคาทุน 14,000 บาท ลูกค้าชำระเงินดาวน์ 7,000 บาท ที่เหลือผ่อน 12 งวด ทุกวันที่ 31 ของเดือนเริ่มผ่อนงวดแรกเดือนถัดไป
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
มีเฉลยไหมคะ