ภาษามคธ เป็นภาษาของแคว้นมคธซึ่งเป็นแคว้นใหญ่มีอำนาจมากในสมัยพุทธกาล และยังได้ชื่อว่าเป็นภาษาดั้งเดิมของมนุษย์ ดังในคัมภีร์ปทรูปสิทธิปกรณ์แสดงไว้ว่า
สา มาคธี มูลภาสา นรา ยายาทิกปฺปิก
พฺรหฺมาโน จสฺสุตาลาปา สมฺพุทฺธา จาปิ ภาสเร.[1]
มนุษย์ต้นกัปป์ พระพรหม เด็กที่ไม่เคยฟังไม่เคยเจรจา และพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ย่อมใช้ภาษาใด(ในการสื่อสาร) ภาษานั้นคือ ภาษามคธ เป็นภาษาดั้งเดิม
ภายหลังพระพุทธองค์เสด็จดับขันธปรินิพพานแล้วพระอรหันต์ทั้งหลายมีพระมหากัสสปะ เป็นต้น ได้ประชุมสงฆ์เพื่อรวบรวมคำสอนของพระพุทธองค์ให้เป็นหมวดหมู่ เรียกว่า "การสังคายนา" จนเกิดเป็นคัมภีร์พระพุทธศาสนา คือ "พระไตรปิฎก" ในการประชุมสังคายนาครั้งต่อ ๆ มา
เพื่อให้ผู้ศึกษาพุทธพจน์ได้เรียนรู้เข้าใจตรงตามพระพุทธประสงค์มากที่สุด พระมหาเถระผู้รู้พุทธาธิบาย จึงรจนาคัมภีร์อธิบายพระไตรปิฎก คือ คัมภีร์อรรถกถา ฎีกา ฯลฯ อธิบายลดหลั่นกันตามลำดับชั้น ภาษาที่บันทึกคัมภีร์พระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาททั้งหมดนั้น คือ "ภาษามคธ" ภาษามคธ จึงได้ชื่อว่า “ภาษาบาลี” คำว่า “ปาลิ” หรือ “ปาฬิ” มาจาก ปา ธาตุ ในอรรถ รกฺขเณ คือ รักษา, ระเบียบแนว ลง ฬิ ปัจจัย[2] หมายถึงบันทึกรักษาคำสอนของพระพุทธองค์ไว้ จึงกล่าวได้ว่า การศึกษาคำสอนของพระพุทธองค์ที่นับว่าเป็นการศึกษาที่ใกล้เคียงพุทธดำรัสที่สุด คือ การศึกษาพระพุทธพจน์จากภาษาบาลี
[1] พระพุทธัปปิยะ, ปทรูปสิทธิ, (กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ธรรมสภา, ๒๕๔๓) หน้า 56.
[2] พระมหาสมปอง มุทิโต. อภิธานวรรณนา, (กรุงเทพมหานคร : ประยูรวงศ์ปริ้นติ้ง จำกัด, 2547) หน้า 668.
การศึกษาพระพุทธศาสนาที่นับว่าใกล้เคียงพุทธดำรัส
มากที่สุด คือ การศึกษาพระพุทธวจนะจากพระไตรปิฎกบาลี
ชมตัวอย่างเครื่องมือในการศึกษาพระพุทธพจน์ ๑
ชมตัวอย่างเครื่องมือในการศึกษาพระพุทธพจน์ ๒
ชมตัวอย่างเครื่องมือในการศึกษาพระพุทธพจน์ ๓
ชมตัวอย่างเครื่องมือในการศึกษาพระพุทธพจน์ ๔
ชมตัวอย่างเครื่องมือในการศึกษาพระพุทธพจน์ ๕
อาจารย์บันทึกเก่งมากเลยค่ะ
ดีใจที่มีโอกาสได้อ่านบันทึกของอาจารย์ค่ะ