อยู่ดีไม่ว่าดี

ผมได้รับ  อีเมลจากเพื่อนกัน ส่งรายการผลตรวจเช็คประจำปี ยาวเฟื้อยมาให้ดู  หนึ่งในรายการ เขียนว่า สารบ่งชี้มะเร็งกระเพาะอาหารและตับอ่อน(CA 19-9) = 61.1 (ค่าปกติ <27 U/ml.)

เจ้ารายการนี้แหละครับที่ทำให้เพื่อนคนนี้แตกตื่น ก็ใครจะไม่เป็นอย่างเธอบ้าง  ยกเว้นคนรู้ทัน

ชาวบ้านทั่วไป ที่ห่วงใยสุขภาพและมีสตังค์พอจะจ่าย  ก็มักไปตรวจสุขภาพประจำปี  แม้สบายดี ด้วยหวังจะค้นเจอ โรคซ่อนเร้น โดยเฉพาะ มะเร็ง  ท่าทีเช่นนี้เป็นเรื่องปกติ 

ที่ไม่ปกติ คือ ผู้ให้บริการ ที่ชาวบ้านหลงเชื่อว่า เก่งจริง ปรารถนาดีจริง  แต่กลับหลอกชาวบ้าน โดยอาศัยช่องว่างความรู้ไม่เท่าทัน  เพื่อหวังได้สตังค์เขาเท่านั้น

ผลตรวจสารบ่งชี้มะเร็งที่กล่าวข้างต้น อาจถูกต้องในเชิงตัวเลข  แต่คงผิดถนัดในเชิงอำนาจการทำนายว่าเป็นมะเร็ง  หรือจะเป็นมะเร็ง  ในฐานะแพทย์ ผมจึงรู้ว่าจะหาคำตอบที่เชื่อถือได้ ณ ที่ใด  โดยกรอกข้อความ ลงใน search engine ด้วยคำว่า "guideline screening cancer .gov .org stomach pancreas "(stomach แปลว่า กระเพาะอาหาร  pancreas แปลว่า ตับอ่อน) แล้วผมก็ได้แหล่งความรู้ที่น่าเชื่อถือ  หนึ่งใน นั้นคือ เวปไซด์ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ สหรัฐอเมริกา (http://www.cancer.gov/cancertopics/pdq/screening/gastric/HealthProfessional)

^{เมื่ออ่านข้อความรู้ทั้งหมดดังแสดงไว้ข้างล่าง  จึงได้ความว่า วิธีการสืบค้นมะเร็งกระเพาะอาหารที่พอจะน่าเชื่อถือ คือการส่องกล้อง ซึ่งก็ไม่ช่วยลดโอกาสตายจากมะเร็งชนิดนี้ได้จริง แม้จะหาเจอแต่เนิ่นๆ(แสดงว่า การรักษาแต่เนิ่นๆกับรักษาเมื่อเกิดอาการแล้วให้ผลไม่ต่างกัน)  ในทางตรงกันข้าม การส่องกล้องเสี่ยงต่อผลแทรกซ้อนได้แก่ กล้องทะลุเข้าช่องท้อง การสำลักจนปอดอักเสบ ตกเลือด หรืออาการผิดปกติทางหัวใจและการหายใจ  แม้ว่าโอกาสเกิดผลแทรกซ้อนเหล่านี้จะน้อยและขึ้นกับประสบการณ์ของแพทย์ที่ส่องกล้อง}

^{สำหรับการค้นหามะเร็งตับอ่อนแต่เนิ่นๆ  ไม่ปรากฎคำแนะนำบนเวปไซด์ดังกล่าว แต่มีข้อความให้ไปสืบค้นจากอีกเวปไซด์} 

^{http://www.cancer.net/patient/Publications+and+Resources/What+to+Know:+ASCO's+Guidelines} 

^{น่าเสียดาย ครับ แม้เข้าไปเวปไซด์นี้ ก็ไม่พบข้อแนะนำใดๆเกี่ยวกับมะเร็งตับอ่อน เช่นกัน  ซึ่งสอดคล้องกับความรู้เดิมและประสบการณ์ใกล้ตัวผม คนที่ผมรู้จัก และเสียชีวิตเพราะมะเร็งตับอ่อนจำได้ว่ามีสองคน คนหนึ่งเป็นพยาบาลในรร.แพทย์แห่งหนึ่ง สามีเป็นอาจารย์แพทย์ทางศัลยกรรมในอีกรร.แพทย์หนึ่ง อีกรายเป็นนักวิชาการชาวอเมริกันทำงานธนาคารโลก}

^{(แปลว่า ทั้งคู่ไม่มีปัญหาในการเข้าถึงบริการทางการแพทย์อันทันสมัย แน่นอน)}  

^{ทั้งคู่เสียชีวิตตอนอายุประมาณ 50กว่า หลังจากรู้ตัวว่าป่วยด้วยมะเร็งตับอ่อน}  

^{สำหรับชาวบ้าน ซึ่งไม่ถนัดในการสืบค้นแบบผม  อาจหาอ่านความรู้เกี่ยวกับการตรวจร่ายกายประจำปีได้ ที่ เวปไซด์ของหมอชาวบ้านและวารสารคลินิก ตามนี้ครับ} http://www.doctor.or.th/taxonomy/term/90

Benefits

Based on fair evidence, screening would not result in a decrease in mortality from gastric cancer in the U.S. population.

Description of the Evidence

• Study Design: Evidence obtained from case-control studies.
• Internal Validity: Fair.
• Consistency: Multiple studies, large number of participants.
• Magnitude of Effects on Health Outcomes: Fair evidence for no reduction in mortality.
• External Validity: Fair.

Harms

Based on solid evidence, endoscopic screening would result in uncommon but serious side effects associated with endoscopy, which may include perforation, cardiopulmonary events, aspiration pneumonia, and bleeding requiring hospitalization.

Description of the Evidence

• Study Design: Evidence obtained from well-designed and conducted case-control studies.
• Internal Validity: Fair.
• Consistency: Multiple studies, large number of participants.
• Magnitude of Effects on Health Outcomes: Good evidence for rare but serious harms.