เราเคยสำรวจตรวจสอบตัวเองบ้างหรือไม่ว่า เหตุข้อใดบ้างที่ทำให้จิตเราขุ่นมัว เศร้าหมอง หรือหม่น มืดมน.. ไม่สบายใจ ไม่สบายตัวแปลกๆ อารมณ์วกวนหรือสับสนในหลายๆ อย่างในคราเดียวกัน..
เราเคยหาสาเหตุเหล่านี้หรือไม่ อะไรที่ทำให้อารมณ์เราไม่รื่นเริง ไม่แจ่มใส มีอะไรติดค้างในใจมากมายแค่ไหน? หรือเรากังวลอะไรอยู่?
ธรรมหรือเรื่องราวที่ทำให้เราเศร้าหมอง จิตขุ่นมัว รับคุณธรรมได้ยาก มีอยู่ 16 ประการด้วยกัน..
- ความโลภ.. อยากได้ หรือจ้องเอาในสิ่งที่ไม่ควรโดยไม่เลือก
- ความพยาบาท .. คิดร้ายคนอื่นให้มีอันเป็นไป
- ความโกรธ.. แม้แต่เพียงเล็กน้อย โดยไม่คิดให้อภัย และพวกที่โกรธง่าย
- ความผูกโกรธ
- ความลบหลู่ ดูถูกความดีของคนอื่น พยายามลบล้างคุณความดีของคนอื่น
- การยกตนเทียมคนอื่น ไม่ยอมยกให้คนอื่นดีกว่าตนเอง
- ความอิจฉา
- ความตระหนี่ เหนียวแน่น หวงข้าวของ
- ความเจ้าเล่ห์ มารยา
- ความโอ้อวดคุณความดีที่ไม่มีอยู่ในตน (โกหกหลอกลวง)
- ความแข็งกระด้าง ไม่ยอมให้ใครตักเตือน หรือดื้อดึง
- ความมุ่งเอาชนะคนอื่นอย่างไม่ลดละ
- ความทนงตน ถือตัว
- ดูหมื่นคนอื่น ถือตัวว่ามีคุณความดียิ่งกว่าคนอื่น
- ความมัวเมาลุ่มหลง
- ความประมาทเลินเล่อในการใช้ชีวิต
นี่คือเครื่องเศร้าหมอง 16 ประการที่ทำให้จิตใจเราไม่ปกติสุข มีความสกปรกเศร้าหมอง หรืออารมณ์ไม่นิ่งวุ่นวาย..
ดังนั้น หากเรามีเวลาเป็นส่วนตัวควรไตร่ตรองหรือสอบอารมณ์บ่อยๆ ว่าเราเป็นอย่างไร อารมณ์นิ่งหรือไม่เป็นปกติหรือไม่ หรือมีสติรู้เ้ท่าทันอารมณ์หรือไม่ เพราะบางทีหากเราตามอารมณ์ตัวเองไม่ทัน การกระทำ พูด หรือคิด อาจจะไม่มีประสิทธิ์ภาพ หรือพูดจาไม่อยู่กับร่องกับรอยได้ หรือบางครั้งเกิดความสับสนในการพูดซึ่งไม่สอดคล้องกับการกระทำก็เป็นได้..เสียจริตและเสียบุคลิกในที่สุด..
