ต่อจาก สองวันแห่งการเรียนรู้กับ “ท่านจักรธรรม ธรรมศักดิ์”ιตอนที่ ๒ ผมอยากไปเยี่ยม ศวก.ที่๖ (ขอนแก่น) “One Stop Service” จากการได้ฟังข้อคิดจากท่านจักธรรมทำให้พอจะทราบว่า "สถานีอนามัยเขาต้องทำอะไรบ้างในการยกระดับเป็น รพ.สต." และเห็นทางสว่างเล็ก ๆ ของการก้าวเดินไปทำงานกับชุมชน ลองอ่านดูนะคะว่า "รพ.สต.เขาต้องทำอะไรได้บ้างนะกับ บัญญัติ ๗ ประการ"
สองวันแห่งการเรียนรู้กับท่านจักรธรรม l
รู้เขารู้เรา สิ่งที่รพ.สต.ต้องทำให้ได้ ๗ ข้อ (ตอน ๓)
ภาวดี น้อยอาษา (ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ที่ ๖).......ผู้เขียน
ประเด็นที่พอจะจับได้จากวงเสวนา แม้จะรู้สึกอึ้งไปหลายช๊อท ที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่าง ผอ.รพร.กระนวนได้ให้ข้อคิด ประมาณว่า
“บทบาทการทำงานของเจ้าหน้าที่รพ.สต. แทบต้องบอกว่าทำแบบทศกัณฑ์”
ฟังคำนี้ของท่านผอ.รพร. แล้วต้องพูดแบบในเกมโชว์ของคุณปัญญาว่า “ถูกต้องแล้วคร้าบ” เอ่อไม่รู้ว่า มุกจะเก่าไปไหม แต่ตอนนั้นมันใช่คำนี้เลยค่ะ
พอได้มาลงพื้นที่ไปคุยกับคนที่ทำงานในรพ.สต. จริง ๆจังๆ เจอแบบตัวเป็น ๆ ของมดงาน เขาทำกันทุกอย่าง แทบจะเรียก รพ.สต.ว่า "กระทรวงสาธารณสุขย่อส่วนก็ไม่ผิดนัก”
ท่าน ผอ.รพร.กระนวนเอ่ยอีกว่า
“ปัจจุบันมี อบต.มาช่วยกระตุ้น ทำให้เขารู้สึกว่าเป็นปัญหาของเขา ถ้าถามว่าจะลงไปอย่างไรหล่ะ จะลงไปที่ CUP หรือ ลงไปเริ่มที่แต่ละแห่งก็ได้ เพราะโรงพยาบาลจะดูแล รพ.สต.”
ทีมงานได้ความกระจ่างมากขึ้นว่า “ถ้าลงไปที่ CUP จะขยายข่ายงานได้รวดเร็วมากขึ้น” แม้ตอนฟังจะรู้สึกสงสัย ๆว่า CUP คือ อะไร แล้วแต่ละจังหวัดมีกี่ CUP แยกกันยังไง แต่ก็นั่นแหละค่ะ รู้สึกอาย และกลัวเสียเวลาที่ต้องมาชี้แจงผู้ไม่รู้เพียงคนเดียว (แบบอายครูไม่รู้วิชาจริง ๆเลยค่ะ มาถึงตอนนี้ก็ยังไม่ค่อยกระจ่างเท่าไหร่กับคำว่า CUP จึงขอเก็บๆไว้เป็นการบ้าน หรือท่านใดจะเมตตาช่วยบอกก็จักเป็นพระคุณมากมายค่ะ)
ข้อคิดโดนใจจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียผ่านไป แบบที่ติ๋วเองจดทันบ้างไม่ทันบ้าง ตกหล่นอะไรก็ขอประทานอภัยด้วยนะเจ้าค่ะ
ท่านจักรธรรมเสริมต่อจาก ผอ.รพร. ว่า
“๑ รพ.สต.เป็นสถานบริการของกระทรวงอีกแห่งไม่ใหม่ ยกฐานะขึ้นมา แต่เราเพิกเฉยไม่ได้
๒ รพ.สต.ถูกอุ้มโดยทุกหน่วยงานในกระทรวงเป็น outlet ปลายน้ำ ๕๐๐๐ คนต่อ ๑ รพ.สต.”
แล้วท่านก็พูดต่อพร้อม ๆ กับเปิดสมุดที่ท่านถือมาแล้วเอ่ยว่า
“ไหน ๆ ก็จะไปพูดที่ รพ.สต. อยู่แล้วงั้นก็พูดให้ที่นี่ฟังไปด้วยก็แล้วกัน”
ตอนนั้นติ๋วพยักหน้าหงึก ๆ แกมดีใจ เพราะพรุ่งนี้ต้องตามท่านไป แต่รู้น้อยเหลือเกินเกี่ยวกับหน้าที่ ที่ต้องไปทำ เหมือนท่านจะรู้ จึงช่วยเมตตาเด็กน้อยตัว ดำ ๆ
สิ่งที่รพ.สต.ต้องทำให้ได้ ๗ ข้อ
๑. ร่วมมือกับประชาชนให้ได้มีแผนพัฒนาสุขภาพตำบล
๒. บริหารงานแบบมีส่วนร่วม ตั้งคณะกรรมการแล้วเอาชาวบ้านมามีส่วนร่วม “การกระจายอำนาจ”
๓. Best site Lab
๔. สมุนไพร
๕. คุ้มครองผู้บริโภค
๖. แผนไทย รมต.ต่อสู้จนได้แพทย์แผนไทยที่จบปริญญามาอยู่ที่ รพ.สต.
๗. ต้องมีจิตอาสา เช่น อสม. คนแก่ คนว่างงาน เด็ก มาทำงานจิตอาสาให้กับ รพ.สต.
พอได้ทราบแนวทางการพัฒนาในการยกระดับของ รพ.สต. รู้สึกมีความมั่นใจมากขึ้นยังไงไม่รู้ค่ะ เหมือนได้รู้เขารู้เรา แต่พอไปทำงานจริง ๆ จะมั่นใจอย่างที่ฟังจากท่านไหมน๊า ยังแอบไม่มั่นใจค่ะ
สุดท้ายท่านทิ้งท้ายไว้ว่า
“ทำอย่างไร คนกรมวิทย์ฯจะเห็นด้วยมาร่วมกันลงแขก ขอคนที่มีจิตอาสา แต่ว่า งานเก่าต้องไม่เสีย”
ฟังแล้วรู้สึกมีพลังและมีความหวังว่า “ต้องดีกว่าเดิม”
CUP มาจาก Contracting Unit of Primary Care ครับ แปลอีกทีคือ คู่สัญญาการจัดบริการปฐมภูมิ ไม่รู้ยิ่งแปลยิ่งงงหรือเปล่า เป็นแนวคิดเรื่องการจัดบริการปฐมภูมิ เอาตัวอย่างนะครับ เช่น โรงพยาบาลที่จัดบริการปฐมภูมิในพื้นที่ โดยมีสถานีอนามัยเป็นเครือข่าย ปัจจุบันก็มีสถานีอนามัย หรือคลินิก สามารถดำเนินการเป็น CUP เองได้ สำหรับอย่างไรเรียกบริการปฐมภูมิ ก้จะมีเกณฑ์กำหนดอยู่ครับ เอาประมาณนี้นะครับ ดึกแล้วเปิดตำราไม่ทัน :)
ขอบพระคุณค่ะท่าน คิดคม สเลลานนท์ รู้เพิ่มขึ้นมา แต่ก็ยังมีแอบงง ๆ บ้าง (^_^) พอดีมองภาพไม่ค่อยชัดคงไม่ว่ากันนะคะ
แล้ว CUP หนึ่งนี่มีประมาณกี่ รพ.สต. ค่ะ
จริงๆ แล้ว เรื่อง CUP กับ รพ.สต. อาจเป็นคนละเรื่องเดียวกันครับ เพราะวัตถุประสงค์มันต่างกันครับ เรื่อง CUP จริงๆ มันเริ่มมากับระบบ UC ที่ต้องการให้เกิดเครือข่ายการให้บริการปฐมภูมิ ซึ่งแต่เดิม สถานีอนามัยกับโรงพยาบาล มักเดินกันคนละทางในการดูแลประชาชน ตอนเริ่มต้นส่วนใหญ่ CUP จะหมายถึงเฉพาะ รพ. โดยมี สถานีอนามัย เป็นลูกข่าย ในการจัดบริการให้กับประชาชนในพื้นที่ โดยเน้นเรื่องการบริการปฐมภูมิเป็นหลัก ส่วนเรื่อง รพ.สต. เป็นเรื่องที่คิดขึ้นมาภายหลังเพื่อยกระดับสถานีอนามัยให้มีศักยภาพมากขึ้น อย่างไรก็ตามก็ยังถือว่าเป็นบริการปฐมภูมิอยู่ เรื่อง CUP หากอยากหาข้อมูลเพิ่มเติมอาจหาอ่านได้ในเว็บของ สปสช. (www.nhso.go.th) ไม่แน่ใจว่ายังพอมีอยู่หรือเปล่า หรืออาจหาได้จากเอกสารที่เกี่ยวกับ ระบบหลักประกันสุขภาพในประเทศไทยครับ