พบกับเยาวชนกลุ่มหนึ่งที่ลงรากฝังลึกอยู่กับศิลปะการแสดงท้องถิ่นของจังหวัดสุพรรณบุรี มาอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 20 ปี
เพลงอีแซว ตอนที่ 10
เกาะติดเวทีการแสดงเพลงอีแซว
(งานแสดงบนเวทีในงานวัดดอนไร่)
“รายการไทยโชว์ ช่องทีวีไทย (TPBS) ตามมาเก็บภาพถึงเวที”
โดย นายชำเลือง มณีวงษ์
ผู้มีผลงานดีเด่น รางวัลราชมงคลสรรเสริญ ด้านการแสดงเพลงพื้นบ้าน ปี 2547
เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2554 ผมได้รับการติดต่อประสานงานจากคุณคมสันต์ สุทนต์ พิธีกร/ผู้ดำเนินรายการไทยโชว์ ผู้ที่มีความคิดสร้างสรรค์ที่เต็มไปด้วยความเสียดาย “เพราะเราไม่อยากให้หายไป” เป็นคำพูดที่กินใจฝังลึกลงไปในอารมณ์ของผู้ที่สืบสานงานภูมิปัญญาท้องถิ่น เพลงพื้นบ้านอย่างยิ่ง การดำเนินงานของรายการไทยโชว์ต่อเนื่องมายาวนานมุ่งเชิดชูศิลปะและการแสดงของไทยทั่วทุกภูมิภาค เริ่มต้นตอนแรก “ขยับกรับขับเสภา” ครูแจ้ง คล้ายสีทอง ออกอากาศเมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2552 ทางสถานีโทรทัศน์ทีวีไทย (TPBS) ความจริงผมได้ให้คำปรึกษาพูดคุยกับคุณคมสันต์มาเป็นระยะ ๆ ต่อเนื่องกันมานานเกือบ 3 ปี
จนมาถึงวันที่ 13 มกราคม 2554 ได้มีโอกาสพูดคุยกันทางโทรศัพท์ คุณคมสันต์จะนำคณะมาทำความรู้จักและคุ้นเคยกับผมในวันที่ 17 มกราคม 2554 วันที่ 18 มกราคม จะเป็นวันบันทึกเทปโทรทัศน์ ผมเสนอไปว่า ในวันที่ 15-16 มกราคม 2554 วงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ มีงานแสดงอยู่ที่วัดดอนไร่ อำเภอสามชุก 2 คืน แต่ว่าในคืนวันที่ 15 มกราคม 2554 ผมมีนัดกับ “รายการทีวีพูลรอบโลก” เอาไว้ล่วงหน้าก่อนแล้ว คุณคมสันต์จึงเลื่อนการมาพบผมเป็นวันที่ 15-16 มกราคม 2554 เพื่อที่จะได้ตามไปบันทึกเทปโทรทัศน์ที่เวทีการแสดง ในงานประจำปีที่วัดดอนไร่ด้วยเลย
เช้าวันที่ 15 มกราคม 2554 ผมและทีมงานเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯ ได้ต้อนรับคณะถ่ายทำรายการโทรทัศน์ 2 คณะ รายการไทยโชว์มาถึงโรงเรียนในช่วงเที่ยง สัมภาษณ์ครูและบันทึกการฝึกซ้อมเพลงอีแซวประมาณ 1 ชั่วโมงแล้วแยกย้ายไป นัดพบกันในช่วงค่ำที่วัดดอนไร่ ส่วนในช่วงบ่าย ประมาณ 14.00 น. เป็นการบันทึกเทปรายการโทรทัศน์ ทีวีพูลรอบโลก ที่ห้องฝึกหัดเพลงอีแซว โรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 ไปจนถึงเวลา 16.00 น. ผมนำทีมงานนักแสดงเดินทางไปยังวัดดอนไร่ แสดงเป็นคืนแรก ทั้ง 2 ทีมงานรายการโททัศน์ตามไปถึงวัดดอนไร่ในเวลาเย็น 18.30 น. เก็บภาพการแต่งตัวนักแสดงและสัมภาษณ์นักแสดงบนเวที รายการไทยโชว์นัดหมายบันทึกเทปโทรทัศน์ต่อที่ลานโพธิ์ ตลาด 100 ปีสามชุกในเช้าวันที่ 16 มกราคม 2554 เวลา 09.00 น.
เด็ก ๆ ในทีมงานทยอยกันมาถึงโรงเรียนในตอนเช้าของวันที่ 16 มกราคม 2554 แบบอ่อนล้าลงไปบ้างเพราะเมื่อคืนกว่าที่จะได้เข้านอนก็ตี 2 กว่า พอสมาชิกมากันครบเรามุ่งหน้าไปยังตลาด 100 ปี สามชุก ตามที่ได้นัดหมายกับคุณคมสันต์เอาไว้เมื่อคืนนี้ ผมและทีมงานนักแสดงไปถึงตลาดสามชุกในเวลาประมาณ 10.00 น. ให้นักแสดงแต่งหน้าและสวมชุดการแสดงรอไว้ก่อน เมื่อทีมงานไทยโชว์มาถึงจะได้ไม่เสียเวลา เด็ก ๆ มีเวลาเดินชมตาด 100 ปีได้พักใหญ่เพื่อรอทีมงานบันทึกเทปโทรทัศน์
ทีมงานมาถึงจัดเตรียมอุปกรณ์ วางจุดในการยืนแสดงอย่างพิถีพิถันมาก การทำงานของทุกคนเต็มไปด้วยความประณีต เริ่มต้นบันทึกเทปโทรทัศน์ แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ
ส่วนที่ 1 เป็นการพูดคุยกันระหว่างคุณคมสันต์ สุทนต์กับครูชำเลือง มณีวงษ์ เกี่ยวกับที่มาที่ไปของคำว่า “เพลงพื้นบ้านสายเลือดสุพรรณฯ” ประมาณ 15 นาที
ส่วนที่ 2 เป็นการบักทึกการแสดงสด 3 ตอน ประมาณ 20 นาที ประกอบด้วย
ตอนที่ 1 เป็นการร้องและรำเชิญเทวาและบูชาครู
ตอนที่ 2 เป็นการแสดงเรื่องที่เป็นประโยชน์และเพลงประคารม
ตอนที่ 3 เป็นเพลงลา อวยพรและฝากเพลงอีแซวเอาไว้ในความทรงจำ
ใช้เวลาในการบันทึกเทปโทรทัศน์ประมาณ 3 ชั่วโมงเศษ มีประชาชนมายืนให้กำลังใจนักแสดงเป็นจำนวนมากตลอดเวลาการบันทึกเทปรายการโทรทัศน์ เมื่อถึงเวลา 15.45 น. ผมต้องนำทีมนักแสดงไปยังวัดดอนไร่ เพื่อเตรียมการแสดงในช่วงกลางคืนอีก 1 คืน คุณคมสันต์และทีมงานถ่ายทำนัดหมายพบกันที่วัดดอนไร่ในเวลา 18.00 น.
ผมนำคณะนักแสดงขึ้นรถตู้ไปยังวัดดอนไร่ ผมขับรถส่วนตัวตามไปด้วย เนื่องจากมีอุปกรณ์ที่จะต้องขนกลับเมื่อตอนการแสดงเสร็จแล้วหลายอย่าง วันนี้ วันที่ 16 มกราคม 2554 เป็นคืนสุดท้ายของงานประจำปี วัดดอนไร่ ประชาชนทยอยกันเข้ามาในงานตั้งแต่เวลา 17.00 น.และเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ จนรู้สึกว่าหนาแน่นในเวลา 19.00 น.เด็ก ๆ นักแสดงช่วยกันจัดฉากเวทีใหม่ให้เรียบร้อย ตั้งฉากบังให้เสมอกันและดูแลในเรื่องของสถานที่บนเวทีการแสดง จากนั้นนักแสดงเข้าสู่ช่วงเวลาของการแต่งหน้าแต่งตัวสวมใส่ชุดนักแสดง ส่วนทีมงานรายการโทรทัศน์ก็จัดเตรียมอุปกรณ์ด้านเสียง กล้อง บทโทรทัศน์กันอย่างพร้อมเพรียง เมื่อถึงเวลา 20.20 น. คุณคมสันต์ พิธีกรของรายการเชิญผมไปพูดคุยกันที่ด้านหน้าเวทีเกี่ยวกับเรื่องของเพลงอีแซวกับวัดดอนไร่ที่หลวงพ่อให้การสนับสนุนเพลงอีแซวต่อเนื่องมายาวนาน จนถึงเวลา 20.40 น. เพลงอีแซวเริ่มทำการแสดงไปอย่างต่อเนื่อง โดยแสดงครบองค์ประกอบ 5 ตอน ได้แก่
ตอนที่ 1 บทร้องเสภา รำเชิญเทวา บูชาครู และไหว้ครู เพลงเทิดไท้องค์ราชัน
ตอนที่ 2 เพลงออกตัว ฝากใจกับท่านผู้ชม บทร้องเสียดายเพลงเก่า
ตอนที่ 3 เล่นเรื่องที่เป็นประโยชน์ คืนนี้เด็ก ๆ เขาเล่นเรื่องสังขาร
ตอนพิเศษ การแสดงตลก คณะน้องใหม่ 5 เกลอ
ครูชำเลืองออกไปร้องขอบคุณท่านเจ้าภาพผู้จัดหาเพลงอีแซวคืนนี้
ตอนที่ 4 เพลงประคารมหวาน ๆ และเพลงโต้กันอย่างเข้มข้นร้อนแรงสุด
ตอนที่ 5 เพลงลา อาลัย ให้พรท่านเจ้าภาพและท่านผู้ชม
ทีมงานบันทึกเทปโทรทัศน์ด้วยกล้อง 3 ชุดตั้งแต่เริ่มต้นการแสดงไปจนจบการแสดงตลก น้อง ๆ ในทีมงานลากลับเมื่อเวลาประมาณ 22.30 น. ส่วนบนเวทีนักแสดงทำหน้าที่ต่อไปจนจบการแสดงในเวลา 24.00 น. นักแสดงเก็บอุปกรณ์ทุกชิ้นขึ้นรถ เสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย เครื่องประดับ ฉากเวที แผ่นป้ายตั้งหน้าเครื่องดนตรี และอุปกรณ์ประกอบการแสดงทั้งหมดใช้เวลาในการเก็บสิ่งของ ประมาณ 30 นาที
ผมไปกราบหลวงพ่อวัดดอนไร่ พระครูสิทธิปัญญากร เวลาประมาณ 00.20 น. ท่านบอกกับผมว่า ปีหน้าให้ผมนำทีมงานมาแสดงอีกครั้งหนึ่ง ผมรับปากหลวงพ่อด้วยความเต็มใจถึงแม้ว่าผมจะเกษียณอายุราชการไปแล้วก็ตามแต่ยังมีเด็ก ๆ ที่คาบเกี่ยวกันอยู่อีก 1 ชุด เป็นทายาททางเพลงชุดสุดท้าย ภาระกิจการแสดง บทบาทหน้าที่บนเวทีวัดดอนไร่คืนสุดท้ายเป็นเวลา 200 นาทีได้จบลงแล้ว แต่เวทีชีวิตยังคงเดินหน้าต่อไปอย่างไม่มีที่สิ้นสุด
ผมขอขอบพระคุณพระเดชพระคุณหลวงพ่อวัดดอนไร่ที่ท่านได้มีเมตตาต่อเด็ก ๆ นักแสดงทุกคน ทุกครั้งที่ไปนำเสนอผลงาน ขอขอบคุณ คุณอนุสรณ์ คุณชำเรือง เพิ่มพูนทรัพย์ อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี ผู้จัดหาวงเพลงอีแซว สายเลือดสุพรรณฯไปทำการแสดงในคืนนี้ด้วยความเคารพ และขอขอบคุณ "รายการไทยโชว์" ขอบารมีของหลงพ่อมุ่ยจงได้ปกปักรักษาคุ้มครองผู้ที่ทำความดีทุกคนให้มีความสุขและปลอดภัยไปตลอดกาล
ขอเชิญติดตามชม รายการไทยโชว์ “ตอนเพลงพื้นบ้านสายเลือดสุพรรณฯ” ได้ทางสถานีโทรทัศน์ช่อง ทีวีไทย (TPBS) ในวันอาทิตย์ที่ 30 มกราคม 2554 หรือวันอาทิตย์ที่ 6 กุมภาพันธ์ 2554 (หากจัดการไม่ทัน) เวลา 18.00 – 19.00 น. ท่านจะได้พบกับเยาวชนกลุ่มหนึ่งที่ลงรากฝังลึกอยู่กับศิลปะการแสดงท้องถิ่นของจังหวัดสุพรรณบุรี ที่เรียกว่า เพลงอีแซว เพลงฉ่อย ลำตัด เสภา มาอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 20 ปี
ได้อ่านบันทึกของครูชำเลือง แล้วต้องบอกว่าประทับใจ และดีใจที่ได้พบครูและน้องๆศิลปินสายเลือดสุพรรณฯ ที่น่ารักทุกคน รายการไทยโชว์เป็นส่วนหนึ่ง(เล็กน้อย)ที่ให้กำลังใจ แต่สิ่งที่ผมอยากเห็นต่อไปคือพลังใจของทุกคนที่จะสืบสานเพลงพื้นบ้านของคนสุพรรณฯ และทุกท้องถิ่นทั่วประเทศไทย แม้ไม่เหมือนเดิมแต่เก็บของเก่าไว้ให้ได้มากที่สุด แค่นี้ผม และไทยโชว์ก็ดีใจแล้วครับ
สวัสดี คมสันต์ สุทนต์
ยอดเยี่ยมจริง ๆ วงเพลงอีแซวโรงเรียนบรรหารแจ่มใสวิทยา 1 ที่สืบสานมายาวนาน ขอเป็นกำลังใจให้ตลอดไป