วันนี้ในอดีต

2491 : วันประสูติ พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ทรงเป็นบิดาแห่งสหกรณ์ไทยและรัตนกวีแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ เจ้าของนามปากกา น.ม.ส. ซึ่งมาจากพระนามเดิม พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัส ทรงเป็นพระโอรสใน กรมพระราชวังบรววิไชยชาญ (พระองค์เจ้า ยอดยิ่งยศ) กับเจ้าจอมมารดาเปี่ยม (เล็ก) ทรงเป็นต้นสกุล “รัชนี” ผลงานเด่นได้แก่ พระนลคำฉันท์, นิทานเวตาล, จดหมายจางวางหร่ำ และยังทรงออกหนังสือพิมพ์หลายฉบับ เช่น ลักวิทยา, ประมวญมารค ฯลฯ

พระประวัติ

พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัสทรงเป็นพระโอรสในกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ (พระองค์เจ้า ยอดยิ่งยศ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว) กับ เจ้าจอมมารดาเลี่ยม (เล็ก) ธิดานายสุดจินดา (พลอย ชูโต)  ประสูติเมื่อวันที่ ๑๐ มกราคม พ.ศ. ๒๔๑๙ ในพระบวรราชวัง มีพระเชษฐภคินีหนึ่งพระองค์ คือ พระองค์เจ้าภัททาวดีศรีราชธิดา (พ.ศ. 2414 - 2442)

เมื่อเยาว์วัยเรียนหนังสือกับมารดาที่ตำหนัก เมื่อชันษา ๕ ขวบ ก็ทรงอ่านหนังสือได้คล่อง ทรงเข้าศึกษาที่โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๒๙ และต่อมาศึกษาภาษาอังกฤษจนถึง พ.ศ. ๒๔๓๖ จึงเข้ารับราชการในตำแหน่งนายเวร กระทรวงธรรมการ ขณะพระชันษาได้ ๑๖ ปี และได้เลื่อนเป็นผู้ช่วยในกรมศึกษาธิการใน ทรงรับหน้าที่พิเศษเป็นข้าหลวงสอบไล่วิชาหนังสือไทย ทรงเป็นกรรมการพิเศษร่างพระราชบัญญัติพิจารณาความแพ่ง และทรงได้เลื่อนเป็นผู้ช่วยที่ปรึกษากระทรวงพระคลังมหาสมบัติ

เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสยุโรป พ.ศ. ๒๔๔๐ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัสตามเสด็จด้วย และทรงศึกษาต่อในมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ เป็นเวลา ๒ ปี ทรงเสด็จกลับจากประเทศอังกฤษเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๒

พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ทรงโปรดเล่นกีฬาเทนนิส ทรงพระดำริตั้ง ลอนเทนนิสสมาคมแห่งประเทศไทย ขึ้นเมื่อวันที่ ๑๔ เมษายน พ.ศ. ๒๔๗๐

พระกรณียกิจ

พ.ศ. ๒๔๔๒ ทรงเข้ารับราชการในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ทรงรับตำแหน่งเป็นผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจและกรมสารบาญชี

พ.ศ. ๒๔๔๔ ทรงย้ายเป็นปลัดกรมธนบัตร และเจริญก้าวหน้าเป็น ผู้แทนเจ้ากรมธนบัตร เจ้ากรมกองที่ปรึกษาอธิบดีกรมประสาปน์สิทธิการ อธิบดีกรมตรวจและกรมสารบาญชี อธิบดีกรมพาณิชย์และสถิติพยากรณ์ ทรงจัดตั้งและวางรากฐานกิจการสหกรณ์ จนในที่สุดได้เลื่อนตำแหน่งเป็นรองเสนาบดี กระทรวงพาณิชย์

พ.ศ. ๒๔๕๔ พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตั้งให้พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัสเป็น องคมนตรี และโปรดเกล้าฯ ให้ทรงกรมฯ เป็น กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๖

พ.ศ. ๒๔๖๘ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ดำรงตำแหน่งอุปนายกกรรมการหอพระสมุดสำหรับพระนคร ซึ่งต่อมาได้รวมเข้ากับกรมศิลปากร ต่อมาได้เปลี่ยนจากหอสมุดสำหรับพระนครเป็น "ราชบัณฑิตยสภา"

พระนิพนธ์

ในด้านงานพระนิพนธ์ ทรงเป็นกวีเอก ในการนิพนธ์ร้อยกรองและร้อยแก้วมากมายหลายเรื่อง ทรงใช้พระนามแฝงว่า "น.ม.ส." ย่อมาจากตัวอักษรท้ายพระนามเดิม รัชนี แจ่ม จรัส ทรงมีผลงานตีพิมพ์ (บางส่วน) ได้แก่

  • พ.ศ. ๒๔๔๗ - สงครามญี่ปุ่น กับ รัสเซีย 2 เล่ม
  • พ.ศ. ๒๔๔๘ - จดหมายจางวางหร่ำ ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์รายเดือน "ทวีปัญญา" ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
  • พ.ศ. ๒๔๕๓ - สืบราชสมบัติ
  • พ.ศ. ๒๔๕๙ - พระนลคำฉันท์ และ ตลาดเงินตรา
  • พ.ศ. ๒๔๖๑ - นิทานเวตาล พิมพ์ครั้งแรก เพื่อแจกในงานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมพัฒน์ รัชนี
  • พ.ศ. ๒๔๖๕ - กนกนคร
  • พ.ศ. ๒๔๖๗ - ความนึกในฤดูหนาว
  • พ.ศ. ๒๔๖๙ - ปาฐกถา เล่ม ๑ พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าจอมมารดาเลี่ยม
  • พ.ศ. ๒๔๗๒ - ปาฐกถา เล่ม ๒
  • พ.ศ. ๒๔๗๓ - ประมวญนิทาน น.ม.ส. รวบรวมจากหนังสือ ลักวิทยาและทวีปัญญา
  • พ.ศ. ๒๔๗๔ - เห่เรือ ทูลเกล้าถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระราชพิธีทรงเปิดสะพานปฐมบรมราชานุสรณ์ เมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๔๗๕
  • พ.ศ. ๒๔๗๓ - กลอนและนักกลอน
  • พ.ศ. ๒๔๗๔ - คำทำนาย
  • พ.ศ. ๒๔๗๗ - เครื่องฝึกหัดเยเตลแมนในออกซ์ฟอร์ดและเคมบริดจ์
  • พ.ศ. ๒๔๘๐ - เสภาสภา
  • พ.ศ. ๒๔๘๑ - ปฤษาณาเถลิงศก
  • (ไม่ทราบปีที่พิมพ์ แต่ทรงนิพนธ์ช่วงก่อนและระหว่างสงครามโลกครั้งที่ ๒) - ยุคกลางในยุโรป หรือ นิทานชาลมาญ
  • พ.ศ. ๒๔๘๗ - สามกรุง - พระนิพนธ์สุดท้ายในกรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ขณะนั้นพระองค์ประชวรต้อกระจก ทรงให้ หม่อมเจ้าหญิงวิภาวดี รังสิต (พระธิดาในกรม) จดตามคำบอกของพระองค์

พระโอรส-ธิดา

พระราชวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารัชนีแจ่มจรัส กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ และ หม่อมเจ้าหญิงพรพิมลพรรณ รัชนี (วรวรรณ)พระชายา

หม่อมพัฒน์ รัชนี ณ อยุธยา

พระราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยาลงกรณ์ ได้ทำพิธีอาวาหะมงคล กับคุณพัฒน์ บุนนาค บุตรีเจ้าพระยาภาสกรวงศ์ และท่านผู้หญิงเปลี่ยน เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๔ ทรงมีพระโอรส-ธิดา คือ

  • หม่อมเจ้าจันทร์เจริญศิริ รัชนี
  • ท่านหญิงศะศิเพลินพัฒนา บุนนาค
  • หม่อมเจ้าจันทร์จิรายุวัฒน์ รัชนี
  • หม่อมเจ้ารัชนีพัฒน์พิทยาลงกรณ์ รัชนี
  • ท่านหญิงศะศิธรพัฒนวดี บุนนาค
  • หม่อมเจ้าจันทร์พัฒน์โมลีจุฑาพงศ์ รัชนี

หม่อมเจ้าพรพิมลพรรณ รัชนี

เมื่อหม่อมพัฒน์ อนิจกรรมแล้ว ทรงเสกสมรสใหม่ กับหม่อมเจ้าหญิงพรพิมลพรรณ รัชนี (วรวรรณ) พระธิดาของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรวรรณากร กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๒ ทรงมีพระโอรส-ธิดา คือ

  • หม่อมเจ้าหญิงวิภาวดี รังสิต
  • หม่อมเจ้าภีศเดช รัชนี

พระโอรส-ธิดา เรียงตามพระประสูติกาล

  1. หม่อมเจ้าหญิงจันทร์เจริญ (พ.ศ. 2445 - ?)
  2. หม่อมเจ้าหญิงศะศิเพลินพัฒนา
  3. หม่อมเจ้าชายจันทร์จิรายุวัฒน์ (21 ก.ค. 2453 - 29 พ.ย. 2534)
  4. หม่อมเจ้าชายพัฒน์พิทยากรณ์ (หม่อมเจ้าชายรัชนีพัฒน์พิทยาลงกรณ)
  5. หม่อมเจ้าหญิงศะศิธรพัฒนวดี (18 มิ.ย. 2457 - 28 มิ.ย. 2549)
  6. หม่อมเจ้าชายจันทร์พัฒน์โมฬีจุฑาพงศ์ (12 มิ.ย. 2459 - 8 มิ.ย. 2535)
  7. หม่อมเจ้าหญิงวิภาวดี (20 พ.ย. 2463 - 16 ก.พ. 2520)
  8. หม่อมเจ้าชายภีศเดช (20 ม.ค. 2464 - )
  9. หม่อมเจ้าชายจันทรจิรากาล
  10. หม่อมเจ้าชาย
  11. หม่อมเจ้าชายจันทร์จรัส (? - 28 ธ.ค. 2450)

 

2472  :  ตินติน หรือ แตงแตง (Tintin) ตัวการ์ตูนที่สร้างสรรค์โดย จอร์จ เรมี (Georges Remi) ซึ่งใช้นามปากกาว่า “แอร์เช่” (Herge’ มาจากการสลับอักษรตัวแรกของชื่อและนามสกุล R G แล้วออกเสียงสำเนียงฝรั่งเศส) นักเขียนการ์ตูนและศิลปินชาวเบลเยียม เปิดตัวเป็นครั้งแรกในยุโรปเป็นภาษาฝรั่งเศส เนื้อเรื่องเกี่ยวกับการผจญภัยของนักข่าวหนุ่มตินตินกับสุนัขคู่ใจชื่อ “สโนวี่” ที่ร่วมเดินทางไปในดินแดนต่าง ๆ ทั้งทางบก ทางน้ำ ทางอากาศ ทะเลทราย รวมถึงในประเทศต่าง ๆ เช่น จีน รัสเซีย อียิปต์ คองโก สหรัฐอเมริกา และยังไปไกลถึงดวงจันทร์ในอวกาศก่อนที่ นีล อาร์มสตรองจะขึ้นไปเยียบดวงจันทร์เสียอีก หลังจากนั้นการ์ตูนเรื่องนี้ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลกเรื่องหนึ่ง ถูกตีพิมพ์กว่า 200 ล้านเล่ม และแปลเป็นภาษาต่าง ๆ กว่า 50 ภาษาทั่วโลก