เหรียญสองด้าน
คุณค่าของมนุษย์ได้แก่สิ่งที่มนุษย์ผู้นั้นมีอยู่ในตัวและได้แสดงออกหรือกระทำการใดๆที่ทำให้มนุษย์ผู้อื่นยกย่องว่ามนุษย์ผู้นั้นมีคุณค่า คุณค่าของมนุษย์มีมุมมองที่แตกต่างกันหลากหลาย นาย ก. ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้มีคุณค่ากับนาย ข. แต่ นาย ก. ไม่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้มีคุณค่ากับนาย ค. คุณค่าของมนุษย์ไม่คงตัวขึ้นอยู่กับมุมมองและปัจจัยหลายประการด้วยกัน
มนุษย์ทุกคนอยากให้ตัวเองมีคุณค่า การจะทำตัวให้มีคุณค่าต้องรู้จักการเรียนรู้ สถานที่และแหล่งในการเรียนรู้มีมากมาย ขึ้นอยู่กับการแสวงหาและโอกาสของแต่ละคน หนึ่งในตัวชี้วัดคุณค่ามนุษย์ในสังคมไทยได้แก่การวัดความสำเร็จด้านการศึกษาในระบบ ผู้ที่สำเร็จการศึกษาตั้งแต่ปริญญาตรีขึ้นไปถือว่ามีคุณค่ามากกว่าผู้ที่สำเร็จการศึกษาต่ำกว่าระดับปริญญาตรี
จากตัวชี้วัดที่คิดว่าผู้ที่สำเร็จปริญญาตรีมีคุณค่ามากกว่าผู้ที่สำเร็จการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี ทำให้ทุกคนมุ่งมั่นที่จะลงทุนหาเงินทองมาเรียนในสถาบันการศึกษาเพื่อให้ได้รับปริญญาตรี โดยไม่ได้คำนึงว่าได้เรียนรู้อะไร และจะนำความรู้ที่เรียนมาไปสร้างคุณค่าให้กับตัวเองได้จริงไหม
นักศึกษาเป็นจำนวนมากเลือกเรียนในสาขาวิชาที่เรียนง่ายและสอบผ่านง่ายเพื่อจะได้รับปริญญาตรีแบบง่ายๆ แต่ปรากฏว่าหางานทำไม่ได้ เพราะไม่ได้เรียนรู้สาขาวิชาที่จะนำไปใช้ในการประกอบอาชีพ เท่ากับนักศึกษาผู้นั้นต้องเสียเงินค่าใช้จ่ายในการศึกษาหาความรู้ และเวลาไม่น้อยกว่า ๔ ปี เพื่อแลกกับปริญญาตรีหนึ่งใบ ที่ไม่สามารถใช้เป็นหลักประกันว่านักศึกษาผู้นั้นมีคุณค่าพอที่จะได้รับเข้าทำงาน
นักศึกษาปริญญาตรีจบใหม่เป็นจำนวนไม่น้อย คิดว่าเงินเดือนที่จะได้รับจากการทำงานน้อยไม่คุ้มกับค่าเหนื่อยหรือคิดว่าตัวเองมีคุณค่ามากกว่างานที่มีผู้เสนอให้ จึงเลือกเรียนต่อปริญญาโท และปริญญาเอก เพื่อทำให้ตัวเองมีคุณค่าสูงขึ้น และสามารถเข้าทำงานในตำแหน่งผู้บริหารกินเงินเดือนสูงๆได้
รัฐธรรมนูญฉบับที่เพิ่งถูกยกเลิกในวันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๔๙ ได้กำหนดคุณสมบัติของผู้มีสิทธิ์สมัครเข้ารับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ต้องสำเร็จการศึกษาขั้นต่ำปริญญาตรี เป็นอีกตัวชีวัดหนึ่งที่กำหนดว่าผู้ที่จบการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรีไม่มีคุณค่าพอที่จะสมัครเป็นผู้แทนของประชาชนคนไทยได้ แสดงว่าเด็กจบปริญญาตรีที่อายุ ๒๓-๒๕ ปี ที่ต้องแบมือขอเงินพ่อแม่ และยังไม่ได้ทำประโยชน์อะไรให้กับสังคมเลย มีคุณค่ามากกว่าผู้ใหญ่ที่มีอายุ ๔๐ ปีที่มีอาชีพมั่นคง เคยทำประโยชน์ให้กับสังคม มีทั้งประสบการณ์ และความรู้มากมาย แต่ไม่ได้จบปริญญาตรี
คุณค่าของมนุษย์แบ่งออกเป็น ๒ แบบ ได้แก่ คุณค่าแบบผลประโยชน์ตอบแทน เช่น นายจ้างจะรับลูกจ้างเข้าทำงานต่อเมื่อนายจ้างเห็นว่าลูกจ้างผู้นั้นมีคุณค่าพอที่จะทำงานให้กับนายจ้างได้ตามที่นายจ้างต้องการ แต่ถ้าลูกจ้างคนนั้นทำงานให้ไม่ได้ตามที่นายจ้างต้องการ นายจ้างก็จะเลิกจ้างเพราะเห็นว่าลูกจ้างคนนั้นไม่มีคุณค่าพอ
นักศึกษาต้องการให้ตัวเองมีคุณค่าพอที่จะเข้าทำงานได้จึงต้องเข้าเรียนในสถานศึกษาเพื่อให้ได้รับการรับรองว่ามีคุณค่าพอที่จะได้รับการพิจารณาเพื่อเข้าทำงาน ตัวชี้วัดคุณค่าดังกล่าวไม่ใช้ตัวชี้วัดที่แท้จริงว่ามนุษย์ผู้นั้นมีคุณค่าจริงเท็จแค่ไหน
คุณค่าอีกแบบหนึ่งได้แก่คุณค่าที่ไม่มีผลประโยชน์ตอบแทน ได้แก่คุณค่าที่ออกมาจากภายใน เป็นคุณค่าที่แท้จริงของมนุษย์ นำความรู้ความสามารถ และสิ่งที่มนุษย์มีอยู่ นำมาใช้ให้เป็นประโยชน์ ต่อตัวเอง ต่อผู้อื่น ต่อสังคม และประเทศชาติ เช่น คณะปฏิรูปการปกครอง ได้ทำการกู้วิกฤตมิให้ประชาชนคนไทยต้องปะทะกันเองเพราะมีความเห็นแตกต่างกัน ต่างฝ่ายต่างคิดว่าฝ่ายของตัวเองถูก ไม่ยอมรับฟังความคิดและเหตุผลของอีกฝ่ายหนึ่งมุ่งหวังที่จะเอาชนะ โดยไม่คำนึงถึงผลเสียหายของประเทศชาติ ถ้า คณะปฏิรูปการปกครองไม่ออกมาปฏิบัติภารกิจดังกล่าว ผมไม่แน่ใจว่าวันนี้ ประชาชนคนไทยต้องเสียเลือดเนื้อกันไปเท่าไหร่ในการต่อสู้กันเอง ประเทศชาติจะเสียหายมากมายจนไม่สามารถประเมินเป็นมูลค่าได้
มนุษย์ต้องมีคุณค่าทั้งสองแบบเปรียบเหมือนกับเหรียญที่มีสองด้าน จะมีเพียงด้านใดด้านหนึ่งไม่ได้ ประเทศชาติจะเจริญรุ่งเรื่องก็อยู่ที่ประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศ มีความเข้มแข็ง มีคุณค่าทั้งสองแบบ รู้รักสามัคคี ปฏิบัติตัวตามแนวพระราชดำรัส “เศรษฐกิจพอเพียง” โดยแบ่งออกเป็น ๔ มิติ ได้แก่มิติทางเศรษฐกิจ มิติทางสังคม มิติทางจริยธรรม และมิติทางวัฒนธรรม
ม.ล.ชาญโชติ ชมพูนุท
๒๓ กันยายน ๒๕๔๙
