(๘) 

            งานส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ ของ จ.ลำปาง เริ่มต้นเมื่อปี ๒๕๔๙ นั้น และได้ดำเนินการไปอย่างต่อเนื่อง ซึ่งได้ขยายผลไปครบทุกอำเภอหลังจากเริ่มต้นได้ ๔ ปี ผลการดำเนินงานดังกล่าวได้การยอมรับอย่างน่าสนใจ และเป็นต้นแบบแห่งการเรียนรู้สำหรับการขับเคลื่อนงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ ทั้งนี้พิจารณาจากการได้รับคัดเลือกให้เป็นพื้นที่ศึกษาดูงาน รวมทั้งการได้รับเชิญให้นำเสนอผลและกระบวนการดำเนินงานครั้งแล้วครั้งเล่า

            เพราะเหตุที่จำต้องเป็นพื้นที่เรียนรู้และศึกษาดูงาน รวมทั้งการนำเสนอเพื่อการเรียนรู้กระบวนการทำงานของ จ.ลำปาง อยู่เรื่อย ๆ จึงทำให้ทีมทันตบุคลากรตั้งแต่กลุ่มงานทันตสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดลำปาง เรื่อยไปถึงทีมงานในกลุ่มงานทันตกรรมในโรงพยาบาลชุมชนตามอำเภอต่าง ๆ ต้องเตรียมเนื้อหาเพื่อการดังกล่าวอยู่เป็นระยะ การดำเนินงานที่ว่ามาอาจกล่าวได้ว่าเป็นการสรุปบทเรียนการดำเนินงานร่วมกันก็เป็นได้

            อย่างไรก็ตามแม้ว่าการตระเตรียมเนื้อหาจะเป็นไปเพื่อวัตถุประสงค์ข้างต้นนั้น แต่บทเรียนที่ได้จากการสรุปร่วมกันซึ่งมาจากการปฏิบัติจริงในแต่ละพื้นที่ ก็สะท้อนกลับไปเป็นความรู้ในการปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงานในแต่ละพื้นที่อีกด้วย และนี่เป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้กิจกรรมส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุของ จ.ลำปาง ขับเคลื่อนไปข้างหน้าอย่างประณีตและต่อเนื่อง

            ในการประชุมถอดบทเรียนการดูแลสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุในจังหวัดต้นแบบ เมื่อต้นเดือนสิงหาคม ๒๕๕๓ ณ โรงแรมอ่าวนางวิลล่ารีสอร์ท จ.กระบี่ ทพ.ธวัชชัย  ปินเครือ ทันตแพทย์ชำนาญการพิเศษ ร.พ.แม่พริก เป็นตัวแทนทันตบุคลากรจาก จ.ลำปาง นำเสนอบทเรียนการขับเคลื่อนส่งเสริมสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ ของ จ.ลำปาง ซึ่งเป็นสิ่งที่ทีมงานในจังหวัดได้ร่วมกันสรุปเป็นโมเดลของจังหวัด เรียกว่า “Five-Pies” เป็นปัจจัยที่ทำให้คนทำงานสามารถขับเคลื่อนงานได้สำเร็จ[1]

            P – Person คือ คน ไม่ว่าคนที่จะเข้าไปทำงาน หรือว่าคนที่เราจะเข้าไปทำงานด้วย จะต้องเป็นคนที่ถูกเลือกขึ้นมา คนที่เข้าไปทำงานต้องรู้ว่า เราจะเข้าไปคุยกับใคร แกนนำคนที่เราจะ contact ด้วย ควรจะเป็นใคร หรือว่า อปท. ที่เราควรจะเข้าไป contact ด้วย ควรจะเป็นใคร ควรจะเป็นคนที่เห็นความสำคัญของงานของเรา หรือว่าเป็นคนที่อาจจะมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับใคร

            P – Problem หมายถึง สิ่งที่เราจะนำมาเป็นข้อมูล ในการคืนให้กับชมรมผู้สูงอายุ หรือเป็นข้อมูลที่เราจะนำเสนอให้กับ อปท. เพื่อมองให้เห็นว่าสิ่งเหล่านี้เป็นปัญหา เป็นการนำคืนข้อมูลให้ฉุกคิดว่า เป็นสิ่งที่เราจะต้องมี action อะไรสักอย่างที่จะต้องทำ

            P – Participation ก็คือ ความร่วมมือ ไม่ว่าจะเป็นของตัวเรา ทีมงาน ชมรม หรือ อปท.

            P - Period เมื่อไรเราควรจะเข้าไปในชุมชน เมื่อไรที่เราจะเข้าไปใน อปท. ช่วงเวลาสำคัญมาก ปฏิทินชุมชนสำคัญมาก เมื่อไรเราควรจะเข้าไป เมื่อไรเขาจะว่างให้เรา จะเข้าไปเวลาไหน

            P – Personality จะต้องเป็นผู้ที่เข้ากับคนได้ดี เป็นมิตร จะทำให้ทำงานได้ง่าย และสำเร็จทำงานด้วยแล้วมีความสุข ถ้าเราจะทำงานให้สำเร็จ เราก็จะต้องไปค้นหาคนแบบนี้ให้ได้

            ๓ ตัวสุดท้าย เป็นตัวที่สำคัญมาก การที่งานจะต่อเนื่องได้ จะต้องมีการทำให้มัน maintain คือ ทำให้มันคงอยู่ ถึงแม้จะเกิดกิจกรรมเกิดขึ้นแล้ว ในชมรมฯ ต่างๆ จะต้องมีการ maintain ไว้ และจะต้องมีการ monitor ไปเรื่อยๆ สิ่งที่จะให้มีการ maintain หรือ monitor ได้ ก็ต้องมี ๓ สิ่งนี้

            I - Indicators ต้องมีตัวชี้วัดที่ชัดเจนว่า เป้าหมายเราวางไว้เป็น step

            E – Evaluation ต้องมีการประเมินผล

            S – Summary ในกระบวนการทำงานต้องมีการสรุปว่า ไปถึงเป้า หรือไม่ เกิดอุปสรรคตรงไหนบ้าง เพื่อที่จะได้มาพัฒนาปรับปรุงให้กิจกรรมของเราได้ไปถึงเป้าหมาย

 

 

[1] http://gotoknow.org/blog/km-dental-nonta/388455