ทฤษฎีหมวก 6 ใบ กลยุทธ์เพื่อการตัดสินใจ

ทฤษฎีหมวก 6 ใบ กลยุทธ์เพื่อการตัดสินใจ

"ทฤษฎีหมวก 6 ใบ กลยุทธ์เพื่อการตัดสินใจ"

จากที่ผู้เขียนได้เขียนบันทึก เกี่ยวกับการคิด 10 มิติ ตามบล็อกด้านล่างนี้...

http://gotoknow.org/blog/bussaya9/386135

ทำให้เห็นถึงแนวคิดทั้ง 10 ด้าน ว่ามีความคิดเป็นอย่างไร?... แต่สำหรับบันทึกนี้ ผู้เขียนได้นำทฤษฎีหมวก 6 ใบ ซึ่งเป็นกลยุทธ์เพื่อการตัดสินใจมาแจ้งให้ทราบ ดังนี้

จะเรียกว่าสิ่งสุดท้ายของกระบวนการคิด และเป็นสิ่งที่สำคัญของการเป็นผู้บริหารที่ไม่สามารถที่จะหลีกเลี่ยงได้ นั่นก็คือ "การตัดสินใจ" ซึ่งต้องกระทบต่อสิ่งอื่นด้วยความรอบคอบ เพราะการตัดสินใจใด ๆ อาจส่งผลกระทบทั้งในด้านบวกและด้านลบได้ เพื่อให้การตัดสินใจเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จึงสามารถนำ เรื่อง "ทฤษฎีหมวก 6 ใบ" ของ ดร.เอดเวิร์ด เดอ โบโน มาประยุกต์ใช้โดยให้มีการพิจารณาเรื่องราวต่าง ๆ ในหลายมุมมอง ตามหมวก 6 ใบ ที่มีสีสันต่าง ๆ กัน เพื่อแทนความคิดในมุมมองนั้น ๆ

Six thinking hats คืออะไร?...

Six thinking hats คือ เทคนิคการคิดอย่างมีระบบ คิดอย่างมีโฟกัส มีการจำแนกความคิดออกเป็นด้าน ๆ และคิดอย่างมีคุณภาพ เพื่อช่วยจัดระเบียบการคิด ทำให้การคิดมีประสิทธิภาพมากขึ้น แนวคิดหลัก "การคิด" เป็นทักษะช่วยดึงเอาความรู้และประสบการณ์ของผู้คิดมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดอย่างเหมาะสมกับสถานการณ์ทักษะความคิดจึงมีความสำคัญที่สุด...

1. หมวกสีขาว (White Hat)

หมายถึง ข้อมูลเบื้องต้นของสิ่งนั้น เป็นความคิดแบบไม่ใช้อารมณ์และมีเป้าประสงค์ที่ชัดเจนแน่นอน ตรงไปตรงมา ไม่ต้องการความคิดเห็น สีขาวเป็นสีที่ชี้ให้เห็นถึงความเป็นกลาง จึงเกี่ยวข้องกับข้อเท็จจริง จำนวนตัวเลข เมื่อสวมหมวกสีนี้ จะหมายความว่าที่ประชุมต้องการข้อเท็จจริงเท่านั้น โดยปกติเรามักจะใช้หมวกขาวตอนเริ่มต้นของกระบวนการคิดเพื่อเป็นพื้นฐานของความคิดที่กำลังจะเกิดขึ้น แต่เราก็ใช้หมวกขาวในตอนท้ายของกระบวนการได้เหมือนกัน เพื่อทำการประเมิน อย่างเช่นข้อเสนอโครงการต่าง ๆ ของเราเหมาะสมกับข้อมูลที่มีอยู่หรือไม่...

เป็นตัวแทนของข้อเท็จจริง ซึ่งได้แก่ ตัวเลขและข้อมูลต่าง ๆ ที่มีประโยชน์ในการวิเคราะห์ เพื่อหาข้อสรุปโดยไม่คำนึงถึงทัศนคติหรือความคิดเห็นใด ๆ

2. หมวกสีแดง (Red Hat)

หมายถึง ความรู้สึกสัญชาตญาณและลางสังหรณ์ เมื่อสวมหมวกสีนี้ เราสามารถบอกความรู้สึกของตนเองว่าชอบ ไม่ชอบ ดี ไม่ดี มีการใช้อารมณ์ ความคิดเชิงอารมณ์ ซึ่งส่วนใหญ่การแสดงอารมณ์จะไม่มีเหตุผลประกอบ หรือการตระหนักรู้ โดยฉับพลัน นั่นก็คือ เรื่องบางเรื่องที่เคยเข้าใจในแบบหนึ่ง อยู่ ๆ ก็เกิดเข้าใจในอีกแง่มุมหนึ่ง ซึ่งการตระหนักรู้แบบนี้จะทำให้เกิดงานสร้างสรรค์ การค้นพบทางวิทยาศาสตร์ หรือวิธีคิดทางคณิตศาสตร์แบบก้าวกระโดด ความคิดความเข้าใจในสถานการณ์โดยทันที เป็นผลจาการใคร่ครวญอันซับซ้อนที่มีพื้นฐานจากประสบการณ์ เป็นการตัดสินใจที่ไม่อาจให้รายละเอียดหรืออธิบายได้ด้วยคำพูด เช่นเวลาที่คุณจำเพื่อนคนหนึ่งได้ คุณก็จำได้ในทันที

เป็นตัวแทนของอารมณ์และความรู้สึกที่มีต่อเรื่องราวนั้น ๆ โดยไม่จำเป็นต้องอธิบายเหตุผลใด ๆ...

3. หมวกสีดำ (Black Hat)

หมายถึง ข้อควรคำนึงถึงสิ่งที่ทำให้เราเห็นว่า เราไม่ควรทำ เป็นการคิดในเชิงระมัดระวัง หมวกสีดำ เป็นหมวกคิดที่เป็นธรรมชาติและสอดคล้องกับวิธีการคิดของตะวันตกมาก หมวกสีดำช่วยชี้ให้เราเห็นว่าสิ่งใดผิด สิ่งใดไม่สอดคล้องและสิ่งใดใช้ไม่ได้ มันช่วยปกป้องเราจาการเสียเงินและพลังงาน ช่วยป้องกันไม่ให้เราทำอะไรอย่างโง่เขลาเบาปัญญาและผิดกฎหมาย หมวกสีดำ เป็นหมวกคิดที่มีเหตุมีผลเสมอ เพราะในการวิพากษ์วิจารณ์หรือวิเคราะห์สิ่งใดจะต้องมีการคิดแบบเป็นเหตุเป็นผลรองรับ ไม่มีอารมณ์มาเกี่ยวข้อง ในการประเมินสถานการณ์ในอนาคตของเรานั้น ต้องขึ้นอยู่กับประสบการณ์ของเราเองและของผู้อื่นด้วย

เป็นตัวแทนของความระมัดระวัง ซึ่งจำเป็นต้องไตร่ครองและยับยั้งการดำเนินการ ถ้าอาจทำให้ความเสียหายหรือล้มเหลวได้ ผู้บริหารจะใช้หมวกสีดำเพื่อพิจารณาว่าสิ่งที่จะทำนั้นเหมาะสมกับประสบการณ์และมโนธรรมที่เคยมีมา

4. หมวกสีเหลือง (Yellow Hat)

หมายถึง การคาดการณ์ในทางบวก ความคิดเชิงบวก เป็นการมองโลกในแง่ดี การมองที่เป็นประโยชน์ เป็นการคิดที่ก่อให้เกิดผล หรือทำให้สิ่งต่าง ๆ เกิดขึ้นได้ การคิดเชิงบวกเป็นการเปิดโอกาสให้พัฒนาและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ ๆ ความคิดเชิงลบอาจป้องกันเราจากความผิดพลาด ความเสี่ยงและอันตรายที่อาจเกิดขึ้น ดังนั้น การคิดเชิงบวกต้องผสมผสานความสงสัยใคร่รู้ ความสุข ความต้องการและความกระหายที่จะทำสิ่งต่าง ๆ ให้เกิดขึ้นหรือไม่

เป็นตัวแทนของการแสงหาทางเลือกอย่างมีความหวัง พร้อมทั้งทดลองปฏิบัติเพื่อหาข้อมูลประกอบการตัดสินใจ

5. หมวกสีเขียว (Green Hat)

หมายถึง ความคิดนอกกรอบที่มีความสัมพันธ์กับความคิดริเริ่มสร้างสรรค์และเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเปลี่ยนแปลงแนวคิดและมุมมองซึ่งปกติมักถูกกำหนดจากระบบความคิดของประสบการณ์ดั้งเดิมและความคิดนอกกรอบนั้นจะอาศัยข้อมูลจากระบบของตัวเราเอง โดยเมื่อสวมหมวกสีนี้ จะแสดงความคิดใหม่ ๆ เพื่อการเปลี่ยนแปลงที่ดีขึ้น การคิดอย่างสร้างสรรค์

เป็นตัวแทนของความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ใหม่ ๆ ซึ่งเปรียบเสมือนต้นไม้ที่ให้ความสดชื่น ผู้บริหารจะใช้หมวกสีนี้เมื่อมีความคิดใหม่ ๆ แตกต่างจากแนวทางเดิม เพื่อเป็นการเปิดโอกาสให้กับการปรับปรุง สร้างสรรค์และพัฒนา

6. หมวกสีน้ำเงิน (Blue Hat)...บางตำรา เรียกว่า "หมวกสีฟ้า"...

หมายถึง การควบคุมและการบริหารกระบวนการ การคิดเพื่อให้เกิดความชัดเจนในเรื่องของความคิดรวบยอด ข้อสรุป การยุติข้อขัดแย้ง การมองเห็นภาพและการดำเนินการที่มีขั้นตอนเป็นระบบ เมื่อมีการใช้หมวกน้ำเงิน หมายถึง ต้องการให้มีการควบคุมสิ่งต่าง ๆ ให้อยู่ในระบบระเบียบที่ดีและถูกต้องหมวกสีน้ำเงินมักเป็นบทบาทของหัวหน้า ทำหน้าที่ควบคุมบทบาทของสมาชิก ควบคุมการดำเนินการประชุม การอภิปราย การทำงาน ควบคุมการใช้กระบวนการคิด การสรุปผล เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ต้องการ อย่างไรก็ตามสมาชิก ก็สามารถสวมหมวกสีน้ำเงิน ควบคุมบทบาทของหัวหน้าได้เช่นกัน

เป็นตัวแทนของการควบคุมความคิดทั้งหมดหรือมุมมองในทางกว้างที่ครอบคลุมทุกสรรพสิ่งซึ่งเปรียบเหมือนท้องฟ้า ผู้บริหารที่ใช้หมวกนี้จะต้องอาศัยประสบการณ์เป็นอย่างมาก

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน รูปหายากที่นักเรียนไทยในเมืองนอกหา‏



ความเห็น (8)

เขียนเมื่อ 

 เรียนท่านอาจารย์บุษยมาศที่นับถือ

  • ขอบคุณสำหรับบันทึกดีๆที่นำมาแบ่งปันนะคะ
  • วันหยุดพักผ่อนพอหรือเปล่า?คะ ดูแลสุขภาพด้วยนะคะ เป็นห่วงค่ะ
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ

แวะเข้ามาอ่าน ทฤษฎีหมวก 6 ใบ กลยุทธเพื่อการตัดสินใจ ก่อนนอนค่ะ

ง่วงแล้วค่ะ จะไปนอนดีไหม หรือจะแวะทักทายเพื่อน Gotoknowต่ออีกหน่อย

จะใช้หมวกใบไหนช่วยตัดสินใจดีหนอ

อ้อ ควรจะใช้หมวกสีขาว คืดอย่างไม่ใช้อารมณ์ ตรงไปตรงมา...

ได้กี่คะแนนคะ อาจารย์

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ...คุณยาย...

P ขอบคุณที่แวะมาค่ะ...วันพักผ่อนแทบจะไม่มีเลยค่ะ...ยกเว้นเราต้องลาพักผ่อนเองค่ะ...อาศัยไม่นอนดึกมากนักค่ะ...ขอบคุณที่เป็นห่วงค่ะ...

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ...

P  ขอบคุณที่แวะมาค่ะ...เขาเรียกว่า  เรียนรู้ แล้วนำไปใช้ได้เลย...เก่งมากค่ะ หมวกสีขาว...แล้วลองดูสิค่ะ ว่าแต่ละวันเราใส่หมวกกันคนละกี่ใบ?...แล้วมีบางไหมที่เวลาเดียวกันเราใส่หมวกหลาย ๆ ใบ ซ้อนกัน?...

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ...

P  ขอบคุณพี่กานดาค่ะ...สบายดีนะค่ะ...วันนี้จะใส่หมวกสีอะไรดีค่ะ...?...

สวัสดีค่ะ

 พี่ดาจะใส่ทุกสี วันละสี เพราะสีสวยและความหมายดีทุกสีเลย ขอบคุณนะคะ จะเตรียมหมวกไว้ใส่ เวลาไปแอ่ว ดูต้นไม้ ใบหนึ่งมีทั้ง 6 สีก็ดีนะคะคงต้องไปหาร้านเย็บหมวก ให้ทำพิเศษ หรือเราเสริม เองในหมวกใบเดิม ไว้เที่ยวงานพืชสวนโลก ปี 54 พี่ดาคิดเตรียมการ เพราะมีตั้ง 99 วัน  จะไปหลายรอบ  เมื่อปี 49 ไป 12 ครั้งค่ะ  

เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ...พี่กานดา...

P  อารมณ์ดีจังเลยค่ะพี่ดา...5555555555...ค่ะน้องคงได้ไปบ้างนะค่ะ ครั้งที่แล้วไปต้นไม้ ดอกไม้เยอะแยะไปหมด สวยงามมากค่ะ...ขอบคุณค่ะ...วันนี้ไปทำงาน แต่หม้อแปลงระเบิด เลยพาลเกเรกลับบ้านมาทำงานที่บ้านดีกว่า...จึงได้มาตอบพี่ดาไงค่ะ...ติด blog ยังกับติดยาเสพติดแน่ะค่ะ...55555555...