ตัวแบบการพัฒนาของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี

วันนี้ (23 กรกฎาคม 2553) มีตัวแบบการพัฒนาของสมเด็จ         พระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี มานำเสนอไว้เป็นแนวคิดการทำงานพัฒนาชุมชนครับ .... 

ตัวแบบการพัฒนาของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี 

                โดยสาระสำคัญของแนวคิดจะสามารถช่วยสร้างความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนได้  โดยได้นำเสนอประเด็นและหลักการ   ที่สำคัญ  (สำนักงานสภาสถาบันราชภัฎ  กระทรวงศึกษาธิการ  และสำนักมาตรฐานอุดมศึกษา  ทบวงมหาวิทยาลัย. 2545)  ดังต่อไปนี้

1.  ประเด็นที่ว่าเป็นที่ตัว  “คน”  จะก่อให้เกิดความเข้มแข็ง และยั่งยืนเพราะเมื่อคนมีความเจริญทางปัญญาก็จะสามารถสร้างความเจริญได้เอง  ซึ่งเป็นความเข้มแข็งของคนและท้องถิ่น  ถ้าไม่มีการพัฒนาคนในท้องถิ่น  ท้องถิ่นก็จะไม่มีการพัฒนา  ดังนั้น การพัฒนาคน  จึงเป็นกุศโลบายของการพัฒนาท้องถิ่นให้เข้มแข็งอย่างยั่งยืน

2.  หลักการพัฒนา  10  ประการ  คือ

     2.1  การช่วยเหลือตนเองพึ่งตนเอง  เป็นการพัฒนา  “คน”  เพื่อให้คนได้ใช้ศักยภาพที่มีอยู่มากที่สุด  จนทำให้เกิดความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนในตนเอง  ดังนั้น  คนที่สามารถช่วยตนเองและพึ่งตนเองได้  ก็จะทำให้ท้องถิ่นมีความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน

     2.2  การเริ่มจากสภาพที่เป็นอยู่  เป็นการพัฒนาจากสิ่งที่มีอยู่แล้ว  และใส่ปัจจัยนำเข้าเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแบบค่อยเป็นค่อยไป  ทำให้ชาวบ้านสามารถปรับตัวได้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงจนเกิดการพัฒนาคน  และท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

     2.3  การใช้ทรัพยากรท้องถิ่น   ทรัพยากรท้องถิ่นเป็นสิ่งใกล้ตัว  การใช้ทรัพยากรจากบริบทที่ใกล้ตัวทำให้ชาวบ้านเกิดการพึ่งตนเองมากที่สุด  และสามารถจะวางแผนใช้ทรัพยากรได้อย่างพอดี  ทำให้ผลผลิตที่เกิดขึ้นไม่มากหรือน้อยจนเกินไป  การอาศัยทรัพยากรที่ไกลตัวเป็นการใช้เงินมาก  และอาจเกินความจำเป็นของท้องถิ่น

     2.4  การมีส่วนร่วมของคนในท้องถิ่น  การพัฒนาอย่างยั่งยืนต้องอาศัยความร่วมมือจากชาวบ้านในท้องถิ่นเพื่อให้ชาวบ้านเกิดการเรียนรู้ร่วมกันจนเกิดปัญญา  สามารถที่จะพัฒนาท้องถิ่นของตนให้ยั่งยืนได้

     2.5  วัฒนธรรมและผู้นำท้องถิ่น  การพัฒนาท้องถิ่นให้เข้มแข็งยั่งยืน  จะต้องดำรงไว้ซึ่งวัฒนธรรมของไทยที่ดีงาม  และผู้นำท้องถิ่นจะต้องเป็นต้นแบบของการอนุรักษ์วัฒนธรรมไทยให้ดำรงอยู่สืบไป  เป็นการแก้ปัญหาท้องถิ่นล่มสลาย  ทำให้เข้มแข็งและยั่งยืน

     2.6  ความมีประสิทธิภาพของการพัฒนา  การพัฒนาให้ได้ผลต้องจัดทำในรูปของหนึ่งโครงการ  มีลักษณะเป็นหนึ่งหน่วยระบบ  มีผลผลิตที่คาดหวัง  มีปัจจัยนำเข้าและกระบวนการทำงานที่จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นระบบ  เมื่อโครงการดำเนินงานไปแล้ว  สามารถประเมินผล  และประสิทธิภาพได้

      2.7  การประสานงาน  หน่วยงานราชการ  และเอกชน  จะต้องมีการประสานงานความร่วมมือในการทำงาน  ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความต่อเนื่องของกระบวนการพัฒนา  ถ้าหน่วยงานของราชการและเอกชนทุกหน่วยสามารถประสานงาน  และให้ความร่วมมือกันได้อย่างดี  ก็จะก่อให้เกิดการพัฒนาที่เข้มแข็งอย่างยั่งยืน

       2.8  การทำงานเชิงรุก  เป็นการแก้ปัญหาหรือพัฒนาหมู่บ้านอย่างตรงประเด็น  ในการทำงานเชิงรุกนั้น ชาวบ้านในท้องถิ่นจะเข้าร่วมทำให้เกิดการพัฒนาการเรียนรู้ในการทำงานระหว่างชาวบ้านและเจ้าหน้าที่  ส่งผลให้เกิดการพัฒนาคนในท้องถิ่น  และพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

       2.9  การมีคุณธรรมและศิลปะ  การพัฒนาคนหากมุ่งแต่ความรู้  ความสามารถ  ทางด้านเศรษฐกิจอย่างเดียว  จะทำให้ความเป็นไทยขาดหายไปจากท้องถิ่น  สิ่งสำคัญคือ  คุณธรรมและศิลปะ  ที่แสดงความเป็นท้องถิ่นไทย  ดังนั้น  การพัฒนาจะต้องทำควบคู่กับคุณธรรม และศิลปะ

       2.10  การเชื่อมประสานด้านเวลา  เป็นการพัฒนาโดยเชื่อมสภาพของท้องถิ่นในปัจจุบันของไทยเข้ากับเทคโนโลยีที่ทันสมัย  เหมาะสมกับการพัฒนาท้องถิ่น  เทคโนโลยีที่ดีนั้นจะต้องเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยให้เกิดการพัฒนาคนแล้วส่งผลให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน

3. วิธีการพัฒนา  เป็นการลงมือปฏิบัติไปสู่เป้าหมายของการพัฒนา วิธีการพัฒนาจึงมุ่งที่ตัว “คน”..เป็นสำคัญ  กระบวนการที่นำมาใช้ในการพัฒนาคนได้แก่ วิธีการให้การศึกษาอบรมวิธีการทำงานกับกลุ่มคน วิธีพัฒนาแบบมีส่วนร่วม (PAR)..กล่าวคือ นักพัฒนา และผู้ถูกพัฒนาจะต้องร่วมกันตั้งแต่วางแผน และปฏิบัติงานกันอย่างใกล้ชิด เพื่อให้กระบวนการทำงานเกิดประสิทธิภาพสูงสุด และวิธีทำงานของหน่วยงาน เป็นการส่งเสริมให้หน่วยงานเข้ามาช่วยท้องถิ่นในส่วนที่ท้องถิ่นขาด เพื่อให้ท้องถิ่นเกิดความเข้มแข็ง.