ความสำคัญระบบนิเวศทางการเกษตร

ณ.ปัจจุบันนี้ การทำการเกษตรส่วนใหญ่ยังมุ่งเน้นเพื่อการแข่งขันอยู่ไม่ว่าจะเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญ เช่นข้าว ข้าวโพด และมันสำปะหลังเป็นต้น อีกแนวทางหนึ่งที่เร่งรัดการส่งเสริมในการผลิตทางการเกษตรแบบผสมผสานหรือการทำการเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อมุ่งเน้นให้เกษตรกรในชุมชนต่างๆ ได้ทำกิจกรรมทางการเกษตรที่ตนเองใช้ และบริโภคในครัวเรือน หากเหลือกินถึงจะนำไปขายหรือแบ่งปันให้เพื่อนบ้านต่อไปนั่นเอง

          การผลิตพืชเชิงเดี่ยวในสภาวะการผลิตในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นข้าว และมันสำปะหลัง หรือไม้ผลบางชนิด ที่การผลิตได้รับผลกระทบมาจากอากาศที่แปรปรวน บางครั้งก็ไม่ติดผลบางครั้งก็อาจจะเกิดศัตรูพืชระบาดอย่างรวดเร็วเช่นในฤดูการผลิตที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นการผลิตข้าวนาปี และการผลิตมันสำปะหลัง ก็ล้วนแต่เกิดผลกระทบจากศัตรูพืชเกิดการระบาดอย่างรุนแรงนั่นเอง

       แนวทางการรักษาระบบนิเวศทางการเกษตรซึ่งอาจจะมองครอบคลุมไปถึงพื้นที่ห้วย คลองบึง แม่น้ำลำธาร ที่ถูกน้ำไปใช้เป็นแหล่งเพาะปลูก และใช้เป็นแหล่งอาหาร สำหรับการดำรงชีพ บางพื้นที่อาจจะมีพื้นที่คงเหลือไม่ได้ใช้ประโยชน์เช่นป่าละเมาะ หรือแม้แต่ต้นไม่ใหญ่ที่ขึ้นในแปลงเพาะปลูก บางพื้นที่รวมไปถึงคันนาในแปลงนา คันคลองหรือขอบถนนเป็นต้น

     พื้นที่ในแต่ละส่วนอาจจะเรียกเป็นนิเวศที่มีปัจจัยหรือสภาวะที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตพันธุ์ต่างๆ สภาวะที่เหมาะสมนั้นจะหมายรวมถึงสภาพแวดล้อม ที่เป็นองค์ประกอบทั้งชีวภาพ และกายภาพ ด้วยและอาจจะกล่าวได้อีกนัยหนึ่งคือถิ่นที่อยู่ซึ่งจัดว่ามีความสำคัญ ทั้งนี้เนื่องจากสิ่งมีชีวิตไม่สามารถอยู่รอดสืบทอดลูกหลานได้ถ้าไม่มีถิ่นอาศัย

    ปัจจุบันพื้นที่บางส่วนของนิเวศหรือถิ่นที่อยู่ในพื้นที่เกษตรกำลังถูกคุกคาม ส่วนหนึ่งอาจจะเป็นผลมาจากการทำการเกษตรเชิงเดี่ยว(การผลิตพืชเพื่อการแข่งขัน) ที่แตกต่างมาจากการทำการเกษตรที่มีมาตั้งแต่ดั้งเดิมในอดีต โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีการใช้สารเคมีกันค่อนข้างมากในปัจจุบัน ทำให้ความสมดุลทางธรรมชาติสูญเสียไป ส่งผลกระทบต่อความหลากหลายทางชีวภาพที่มีอยู่ในแปลงพื้นที่การเกษตรและในพื้นที่บริเวณใกล้เคียงสูญหาย เช่นบางแห่งมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชไม่ถูกต้องกระทบต่อแมงมุมที่เป็นศัตรูธรรมชาติในแปลงนา

          ดังนั้นหากไม่ได้สร้างความตระหนักถึงผลกระทบจากการใช้สารเคมีที่ไม่ถูกต้องใช้มากเกินความจำเป็น รวมถึงขาดความเข้าใจในเรื่องของการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพที่มีอยู่ในถิ่นที่อยู่ใกล้เคียง และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน ก็อาจจะทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ทำการเกษตรเสื่อมโทรมลงส่งผลต่อความยั่งยืนทางการเกษตรได้ในอนาคต

       บางแห่งยังมีเกษตรกรที่อาศัยใกล้สภาพป่าทางธรรมชาติ ยังทำการโค่นต้นไม้เพื่อทำการเกษตรโดยปลูกพืชไร่ตามกระแสอีกด้วยก็มีครับ ณ.ปัจจุบันนี้อยากจะเชิญชวน ผู้เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและทุกภาคส่วน เมื่อลงไปปฏิบัติงานในชุมชน ควรจะกระตุ้นเตือนให้ชุมชน ได้เห็นความสำคัญของทรัพยากรทางธรรมชาติที่มีอยู่ในชุมชนได้คงอยู่อย่างสมดุลต่อไปเพื่อลูกหลานในวันข้างหน้านะครับ

        สรุปการที่จะหาแนวทางแก้ไขการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพในภาพรวม ควรจะเปิดโอกาสกับประชาชนในท้องถิ่นตามชนบทที่อยู่ใกล้ชิดกับแหล่งทรัพยากรชีวภาพ โดยให้ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการอนุรักษ์ โดยอาศัยหลักการและองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีผสมผสานกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และปราชญ์ชาวบ้าน เพื่อให้เกิดการพัฒนาชุมชน ตามวิถีชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติ และไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมอันจะนำไปสู่การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพอย่างยั่งยืน ต่อไป

เขียวมรกต

13 มิย.53