เทคนิคการสอน ตัวผู้สอนเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสนับสนุนให้เกิดการเรียนรู้ การบรรยายที่ไม่ดี คือ ขบวนการที่ถ่ายทอดจากครูทำผ่านสมุดบันทึกของของผู้เรียน โดยไม่ผ่าน หัวใคร?

สวัสดีครับ

วันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ.2553 ทางภาควิชารังสีวิทยา ได้เชิญ ผศ.นภา หลิมรัตน์ อาจารย์ประจำภาควิชาชีวเคมี ที่มีทักษะความชำนาญทางการเรียนการสอน มาให้คำแนะนำ เพิ่มพูนทักษะแก่อาจารย์และบุคลากรของภาควิชาที่ทำหน้าที่อาจารย์ผู้ช่วยสอนให้กับนักศึกษารังสีเทคนิค ผมได้เข้ารับฟังจึงขอถอดบทเรียนเกี่ยวกับ เทคนิคการสอนที่มีประสิทธิภาพ ที่ได้รับฟังมาเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ต่อไป ครับ

 

สิ่งที่สำคัญในกระบวนการเรียนการสอน หรือที่เรียกว่า ไตรยางค์การศึกษา (Educational Trilogy) ที่เป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่ต้องใช้ในเรียนรู้ รวมถึงต้องเข้าใจถึงความสัมพันธ์ของแต่ละองค์ประกอบที่เชื่อมโยงและเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ซึ่งประกอบด้วย วัตถุประสงค์ การเรียนรู้ และการประเมินผล

วัตถุประสงค์การศึกษา เป็นการจัดขึ้นเพื่อเป็นแนวทางในการเสริมสร้างผู้เรียนให้เกิดการเรียนรู้ เพิ่มพูนสติปัญญา แนวคิด รวมทั้งทักษะในการแก้ปัญหาด้วยการใช้สมอง พัฒนาจิตใจให้เกิดทัศนคติ ความรู้สึกอารมณ์ที่ดี ในทางสร้างสรรค์ โดยผ่านขบวนการเรียนรู้

การเรียนรู้ สามารถเกิดได้ตลอดเวลาและทำให้เกิดการจดจำในระยะสั้นหรือระยะยาวที่แตกต่างกัน

 

ครู ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และจัดโครงสร้างความรู้ของผู้เรียน การที่ผู้เรียนจะเรียนได้ดีหรือไม่? ส่วนขึ้นอยู่กับครู โดยผ่านขบวนที่เลือกใช้วิธีการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสม เช่น อ่าน เขียน เรียน ท่อง ฝึกฝน ฝึกหัดเป็นประจำ หรืออย่างต่อเนื่อง จนสามารถเกิดความรู้ เข้าใจ จดจำได้ในระยะยาว จนสามารถนำความรู้เหล่านั้นกับมาใช้อย่างซ้ำแล้ว ซ้ำอีกได้อย่างดี  ตัวอย่างเช่น การขี่รถจักรยาน การว่ายน้ำ หากเราทำได้แล้ว เราก็สามารถนำทักษะที่เกิดขึ้นมาใช้ได้ตลอดเวลา 

 

มีหลายปัจจัยที่จะทำให้เกิดการเรียนรู้ หรือรบกวนการเรียนรู้ ได้แก่ บรรยากาศในห้องเรียน ในขณะเรียน ความพร้อมของผู้เรียนหรือของผู้สอน เทคนิคการสอน การสร้างแรงจูงใจให้เกิดความอยากเรียนรู้ เป็นต้น

ครู เป็นผู้ช่วยให้นักเรียนเกิดความรู้ใหม่บนพื้นฐานของความรู้เก่า

การจัดการความรู้มีความสัมพันธ์กันระหว่าง ความรู้ ทัศนคติ และการพัฒนาทักษะ

Cognitive Domain เป็นการเรียนรู้ทางด้านการเพิ่มพูนสติปัญญา แนวคิด รวมทั้งทักษะในการแก้ปัญหา 

Affective Domain  เป็นการเรียนรู้ทางด้านความรู้สึก อารมณ์ ทัศนคติ เพื่อทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงหรือการพัฒนาทางจิตใจ

Psychomotor Domain เป็นการเรียนรู้ด้านทักษะ การลงมือทำงาน

 

การเรียนรู้มีหลายระดับ ตั้งแต่ต่ำไปหาสูง คือ ระดับความจำ (Recall) ระดับความเข้าใจ (Comprehension) ระดับนำไปใช้ (Application) ระดับวิเคราะห์ได้ (Analysis) ระดับสังเคราะห์ได้ (Synthesis) ระดับประเมินผลได้ (Evaluation)

  

การบรรยายที่ไม่ดี คือ ขบวนการที่ถ่ายทอดจากครูทำผ่านสมุดบันทึกของของผู้เรียน โดยไม่ผ่าน หัวใคร (ไม่ผ่านการคิด การจดจำ การวิเคราะห์)  

  

  

ผลการสำรวจจากนักศึกษาเกี่ยวกับคุณลักษณะผู้สอน

ลักษณะผู้สอนที่ดี

ลักษณะผู้สอนที่ไม่ดี

  

  

  

การสอนที่ให้ข้อมูล มีเนื้อหาที่มากเกินไป เสมือนกันยัดอาหารลงสู่ปากนก ใส่มาก ให้มาก ผู้เรียนรับไม่ไว้ไหว ไม่เกิดการรับรู้ ก็ไม่ได้ประโยชน์อะไร 

  

การสอน ควรที่พอเหมาะ สอดคล้องกับแผนการสอน พอเหมาะ พอดี บางครั้งน้อย... ก็ดี

  

การลงมือทำ ฝึกฝน ช่วยทำให้เกิดการเรียนรู้ เข้าใจได้มากขึ้น เช่น จับ คล่ำ เคาะ ฟัง ลองผิด ลองถูก ทำไม อย่างไร แบบไหน สามารถเรียงลำดับการทำงานได้ชัดเจนขึ้น

การสาธิต ช่วยให้เห็นตั้งแต่ต้นจนจบ 

ครู เป็นตัวอย่าง เป็นแบบอย่าง ทำให้ดู ทำให้เห็น ตั้งแต่ต้นจนผู้เรียนสำเร็จการศึกษา  

ทำดี ให้เด็กดู 

ตัวอย่างการจัดกลุ่มผู้เรียน เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน แบบที่เห็นแสดงถึงการมีตัวแทนเข้าในแต่ละกลุ่ม แล้วไปรวมกลุ่มกันอีกครั้ง เพื่อนำข้อมูลที่ได้ มาแลกเปลี่ยนเรียนรู้อีกครั้ง

 

 

 

สรุป :

ครู... ถ้าได้วางแผนการสอน เตรียมตัวมาดีการเรียนการสอนก็จะกระทำได้ไม่ยาก แต่คงต้องอาศัยการฝึกฝนบ้าง เพื่อจะเป็นครูที่ดีได้

 

    

ครู... มีความปรารถนาดีต่อลูกศิษย์มากไป จึงพยายามให้เนื้อหา ข้อมูล หรือรายละเอียดให้มากที่สุด แต่... ถ้าครูเลือกเนื้อหาให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์และเวลาแล้ว ปัญหานี้ก็จะหมดไป    

 

 

เทคนิคการสอน การถ่ายทอดความรู้ ไปสู่ผู้เรียน เป็นบทหนึ่งที่พิสูจน์ความสามารถของ... ครู