แผนการจัดกิจกรรมแนะแนวเพื่อพัฒนาจิตสาธารณะนักเรียน
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
เรื่อง รู้ใช้ รู้รักษา เวลา 1 ชั่วโมง
สาระสำคัญ
สิ่งของส่วนรวมต่าง ๆ ของโรงเรียน เช่น ไม้กวาด ไม้ถูพื้น คอมพิวเตอร์ ลูกบอล หนังสือห้องสมุด ฯลฯ เป็นสิ่งที่นักเรียนจำเป็นจะต้องใช้ร่วมกัน หากนักเรียนรู้จักใช้และดูแลรักษาสิ่งของทรัพย์สมบัติของส่วนรวมต่าง ๆ เหล่านี้อย่างถูกวิธี และทะนุถนอมจะทำให้สามารถยืนอายุการใช้งาน ก่อให้เกิดประโยชน์คุ้มค่ามากที่สุด รวมทั้งยังสามารถช่วยประหยัดทรัพยากรของโลกได้อีกทางหนึ่ง
ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
นักเรียนเข้าใจเหตุผล และความจำเป็นที่จะต้องใช้และดูแลรักษาสิ่งของของส่วนรวม หลีก เลี่ยงการใช้ หรือการกระทำที่จะทำให้เกิดความชำรุดเสียหายต่อของส่วนรวม ถือเป็นหน้าที่ที่จะมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาของส่วนรวมในวิสัยที่ตนสามารถทำได้ เคารพสิทธิไม่ปิดกั้นผู้อื่นในการใช้ของส่วนรวมร่วมกัน และไม่ยึดครองของส่วนรวมมาเป็นของตนเอง
จุดประสงค์การเรียนรู้
- นักเรียนสามารถบอกเหตุผล และความจำเป็นที่จะต้องใช้และดูแลรักษาสิ่งของของส่วนรวมของโรงเรียนให้ได้ประโยชน์มากที่สุด
- นักเรียนหลีกเลี่ยงการใช้ หรือการกระทำที่จะทำให้เกิดความชำรุดเสียหายต่อของส่วนรวม
- นักเรียนเกิดความตระหนักและถือเป็นหน้าที่ที่จะมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาของส่วนรวมในวิสัยที่ตนสามารถทำได้
- นักเรียนเคารพสิทธิในการใช้ของส่วนรวมร่วมกัน ไม่ปิดกั้นผู้อื่นในการใช้ และไม่ยึดครองของส่วนรวมมาเป็นของตนเอง
สาระการเรียนรู้
การใช้และการดูแลรักษาสิ่งของ สมบัติของส่วนรวมประกอบไปด้วย
- การใช้ของส่วนรวมอย่างถูกวิธี ทะนุถนอม ประหยัด ใช้แล้วเก็บไว้ที่เดิม
- หลีกเลี่ยงการใช้หรือการกระทำที่จะทำให้เกิดความชำรุดเสียหายต่อของส่วนรวม
- ถือเป็นหน้าที่ที่จะมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาของส่วนรวมในวิสัยที่ตนสามารถทำได้
- เคารพสิทธิในการใช้ของส่วนรวมร่วมกัน ไม่ปิดกั้นผู้อื่นในการใช้ และไม่ยึดครองของส่วนรวมมาเป็นของตนเอง
กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ 1
ขั้นนำ
- ให้นักเรียนสำรวจสภาพโต๊ะ+เก้าอี้ของตนเอง เช่น ความสะอาด รอยขีดเขียน ความแข็งแรง เป็นต้น มีโต๊ะ+เก้าอี้ของใครบ้างที่สะอาดไม่มีร่องรอยใดๆเลย (ไม่มี) ทำไมโต๊ะ+เก้าอี้ของนักเรียนจึงสกปรก มีรอยขีดเขียนเต็มไปหมด ใครทำให้เป็นเช่นนั้น นักเรียนอยากได้โต๊ะเก้าอี้ที่สะอาดไม่มีร่องรอยขีดเขียนและแข็งแรงหรือไม่ ควรทำอย่างไร
ขั้นดำเนินกิจกรรม
- ครู ให้นักเรียนอ่านกรณีศึกษาเรื่องไม้กวาดหายไปไหน ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายตอบคำถาม ถ้านักเรียนเป็น “แก้ว” จะเก็บไม้กวาดไม้ถูพื้นไว้ในที่เก็บหรือไม่ เอมและเพื่อนควรแอบไปเอาไม้กวาดไม้ถูพื้นจากห้องอื่นที่ไม่มีคนอยู่หรือไม่ เพราะอะไร เหตุผลสำคัญที่เราต้องใช้ไม้กวาดไม้ถูพื้นอย่างทะนุถนอม
- ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปเหตุผลสำคัญที่เราต้องใช้ไม้กวาดไม้ถูพื้นอย่างทะนุถนอม จากนั้นครูนำสนทนาถึงสิ่งของส่วนรวมต่าง ๆ ในโรงเรียนนอกจากโต๊ะ+เก้าอี้ ไม้กวาดไม้ถูพื้นแล้ว ยังมีสิ่งอื่น ๆ ใดอีกบ้างที่ใช้ร่วมกันอีก ความคิดเห็นของนักเรียนต่อการใช้สิ่งของเหล่านั้น
- ครูแบ่งนักเรียนออกเป็นกลุ่มโดยการสุ่มนับ 1 - 4 แล้วให้นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนมาจับฉลากชื่อสิ่งของส่วนรวมที่ต้องใช้ร่วมกันในโรงเรียน 1. กลุ่มอุปกรณ์ทำความสะอาด 2. กลุ่มอุปกรณ์กีฬา 3. กลุ่มคอมพิวเตอร์ 4. กลุ่มอุปกรณ์การเรียนต่าง ๆ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ กระดาน เป็นต้น 5. กลุ่มการใช้ห้องสมุดและหนังสือ แต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นในประเด็นดังนี้ สภาพปัจจุบันของสิ่งของที่กลุ่มของตนเองจับฉลากได้ หลักปฏิบัติที่ถูกต้องในการใช้และการดูแลรักษาสิ่งของนี้ สิ่งที่นักเรียนจะสามารถปฏิบัติได้ในการมีส่วนร่วมดูแลรักษาสิ่งของส่วนรวมดังกล่าว แล้วบันทึกลงในใบงาน
- นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนำเสนอความคิดเห็นของกลุ่มหน้าชั้นเรียน
ขั้นสรุป
ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป เพื่อให้นักเรียนเกิดความตระหนัก เห็นคุณค่าของการใช้ และการดูแลรักษาสิ่งของส่วนรวมในโรงเรียน ถือเป็นหน้าที่ที่จะมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาของส่วนรวมในวิสัยที่ตนสามารถทำได้ ได้แก่ การใช้ของส่วนรวมอย่างถูกวิธี ทะนุถนอม ประหยัด ใช้แล้วเก็บไว้ที่เดิม หลีกเลี่ยงการใช้หรือการกระทำที่จะทำให้เกิดความชำรุดเสียหายต่อของส่วนรวม เคารพสิทธิของผู้อื่นในการใช้ของส่วนรวม ไม่ยึดครองของส่วนรวมมาเป็นของตนเอง และวิธีปฏิบัติรวมถึงมารยาทในการใช้สิ่งของของส่วนรวมร่วมกัน
สื่อการเรียนรู้
1. โต๊ะ เก้าอี้ ไม้กวาด ไม้ถูพื้น
2. กรณีศึกษาเรื่องไม้กวาดหายไปไหน
4. ใบงาน
การวัดผลประเมินผล
วิธีการวัด
- สังเกตการปฏิบัติกิจกรรมรายบุคคล
- สังเกตการปฏิบัติงานกลุ่ม
- ตรวจการใบงาน
เครื่องมือวัด
- ใบงาน
- แบบประเมินการปฏิบัติกิจกรรมรายบุคคล
- แบบประเมินการปฏิบัติงานกลุ่ม
เกณฑ์การประเมิน
- ผ่านการประเมินการปฏิบัติกิจกรรมได้ระดับพอใช้ ขึ้นไป
- ผ่านการประเมินการปฏิบัติกิจกรรมกลุ่มได้ระดับพอใช้ ขึ้นไป
- ตอบคำถามในใบงานได้ถูกต้องผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำคือ พอใช้ ขึ้นไป
เอกสารประกอบการจัดกิจกรรมแนะแนวเรื่อง รู้ใช้ รู้รักษา
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
เรื่องไม้กวาดหายไปไหน
เย็นวันจันทร์ในห้องเรียนชั้น ป.6/1 เวรประจำวันกำลังทำความสะอาดห้องเรียน แก้วและเพื่อนเป็นเวรทำความสะอาดวันนี้ เมื่อทำความสะอาดเสร็จแล้วต่างก็เตรียมตัวกลับบ้าน
ต้น : พวกเราเก็บไม้กวาดไม้ถูพื้นให้เรียบร้อยก่อนกลับบ้านกันนะ
แก้ว : ทำไมล่ะก็เอาวางไว้ตรงนี้ก็ได้ เดี๋ยวเวรวันพรุ่งนี้ก็ต้องมาใช้อยู่ดี
โบ : ไม่ได้นะ ของพวกนี้เป็นของห้องนะ ใช้เสร็จก็ต้องเก็บให้เรียบร้อยสิ
ไม้ : ใช่ ๆ วางไม่เป็นระเบียบแบบนี้ถ้าเกิดใครมาเหยียบหักหรือหายไปแล้วจะเอาไม้กวาดที่ไหนใช้กันล่ะ
ต้น : เอามาใส่กล่องเก็บไม้กวาดไม้ถูพื้นแบบนี้ดีกว่า เวลาหยิบมาใช้งานก็สะดวกไม่เสียง่าย และไม่เกะกะด้วย
แก้ว : ได้ งั้นเดี๋ยวเราจะเก็บใส่กล่องไว้ จะได้สะดวกเวลาหยิบใช้
วันต่อมาเป็นเวรของกลุ่มป่าน เมื่อมาถึงห้องเรียนป่านและเพื่อนก็จะนำอุปกรณ์ทำความสะอาดไปใช้ก็พบว่าไม้กวาดไม้ถูพื้นถูกเก็บไว้อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย ก็พูดคุยว่า
ป่าน : เวรเมื่อวานเก็บไม้กวาดไม้ถูพื้นได้เป็นระเบียบดีจังเลย ทำให้ใช้ได้สะดวก ไม่หาย
ปอ : ดีนะ แต่ว่าไม้กวาดมีน้อยแล้วก็เก่าด้วยทำไงจึงจะทำให้ใช้ได้นานๆล่ะ
ปลา : เราต้องใช้อย่างทะนุถนอมสิ อย่าทำรุนแรงเวลาไม่ใช้ก็ต้องวางหงายขึ้นจะได้ไม่พังเร็วได้ใช้ได้นาน ๆ
แป้ง : ไม้ถูพื้นก็เหมือนกัน และไม่ควรโยนถ้าหักขึ้นมาเดี๋ยวจะไม่มีใช้
ป่าน : ดีจ้ะเรามาช่วยกันทำเวรเถอะ ส่งไม้กวาดมาให้ฉันด้วยอย่าโยนนะ เราต้องใช้ของ
พวกนี้อย่างระวังจะได้ใช้ไปนาน ๆ
ครูอำนวยพร ผ่านมาเห็นเด็ก ๆ ใช้ไม้กวาดอย่างทะนุถนอมก็กล่าวชมเชยที่นักเรียนรู้จักใช้ของส่วนรวมอย่างทะนุถนอม จะได้มีของเหล่านี้ใช้ไปได้นาน ๆ เป็นการช่วยโรงเรียนประหยัดเงินและช่วยประหยัดทรัพยากรธรรมชาติอีกด้วย
วันศุกร์เป็นเวรของกลุ่มเอมมาทำความสะอาดแต่ปรากฏว่าไม่มีทั้งไม้กวาดและไม้ถูพื้น
เอม : ไม่มีไม้กวาดไม้ถูพื้นวันนี้เราก็ไม่ต้องทำความสะอาดกัน กลับบ้านกันนะ
อั้ม : ไม่ได้นะ ไม่มีเราก็ต้องหาแล้วทำความสะอาดเพราะวันนี้เป็นหน้าที่ของเรา
อู๋ : จะทำได้ยังไง ฉันว่ากลับบ้านดีกว่า ไม่ใช่ความผิดของเรานี่
โอ๋ : เราก็ไปยืมของห้องอื่นสิ
เอม : ใครมาขโมยของพวกเราไป เราก็ไปขโมยของบ้างสิเพื่อเอามาแทนของเราที่หายไป
ที่มาของเรื่อง : ศิริ แคนสา. การพัฒนาจิตสำนึกสาธารณะนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา : กรณีศึกษาโรงเรียนคอนสวรรค์. วิทยานิพนธ์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม 2551
ใบงานการปฏิบัติกิจกรรมแนะแนว เรื่อง รู้ใช้ รู้รักษา
ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6
รายชื่อสมาชิกในกลุ่ม
1................................................................................................................เลขที่ ................
2................................................................................................................เลขที่ ................
3................................................................................................................เลขที่ ................
4................................................................................................................เลขที่ ................
5................................................................................................................เลขที่ ................
6................................................................................................................เลขที่ ................
คำชี้แจง ให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายและตอบคำถามลงในช่องว่าง
1. ถ้านักเรียนเป็น “แก้ว” จะเก็บไม้กวาดไม้ถูพื้นไว้ในที่เก็บหรือไม่ เพราะเหตุใด ..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
2.เอมและเพื่อนควรแอบไปเอาไม้กวาดไม้ถูพื้นจากห้องอื่นที่ไม่มีคนอยู่หรือไม่ เพราะอะไร ..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
3.สภาพปัจจุบันของสิ่งของที่กลุ่มของนักเรียนจับฉลากได้
.......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................
4. หลักปฏิบัติพฤติกรรมที่ถูกต้องในการใช้และการดูแลรักษาสิ่งของนี้
.......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................... ..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
5.สิ่งที่นักเรียนสามารถปฏิบัติได้ในการมีส่วนร่วมดูแลรักษาสิ่งของส่วนรวมนี้
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................
เกณฑ์การประเมินใบงานกิจกรรมแนะแนวจิตสาธารณะ
เรื่อง รู้ใช้ รู้รักษา
คำชี้แจง ครูผู้สอนพิจารณาคำตอบของนักเรียนแต่ละข้อและให้คะแนนตามเกณฑ์ดังนี้
ให้ 3 คะแนน ตอบคำถามได้ถูกต้อง ชัดเจน ตรงประเด็น มีเหตุผลประกอบที่เหมาะสม
ให้ 2 คะแนน ตอบคำถามได้ถูกต้อง แต่ไม่ค่อยชัดเจนขาดประเด็นย่อยบางประเด็น
ให้ 1 คะแนน ตอบคำถามส่วนใหญ่ไม่ถูกต้องหรือไม่ชัดเจน ขาดประเด็นที่ค่อนข้างสำคัญ
