การรักษาบำบัดรักษาทดแทนไตด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมจะช่วยกำจัดของเสียจากร่างกาย ควบคุมสมดุลของน้ำ เกลือแร่ และกรดด่างในผู้ป่วยให้กลับสู่ภาวะปกติ
การฟอกเลือดทำโดยการดึงเลือดผ่านวงจรนำเลือดออกจากร่างกายส่งผ่านเข้าไปในตัวกรอง เพื่อกรองของเสียในร่างกายออกก่อนนำเลือดคืนกลับสู่ร่างกาย ฟอกเลือด ๒ ครั้งต่อสัปดาห์ ครั้งละประมาณ ๔ ชั่วโมง
ตอนเริ่มฟอกไตครั้งแรกแรก แพทย์จะทำเส้นฟอกเลือดชั่วคราวที่คอก่อน หลังจากนั้นจึงไปทำเส้นที่แขน
สายสวนเส้นเลือดดำ
เพื่อฟอกเลือดชั่วคราวที่คอ
(Double lumen venous catheter for
temporary access)
ถ้าไตเสื่อมอย่างรวดเร็วจนไม่มีเวลารอการผ่าตัดเส้นเลือดได้ก่อน อาจจะไตวายฉับพลัน ซึ่งอาจเกิดจากการท้องเสีย จำเป็นต้องใช้สายสวนเส้นเลือดดำ เพื่อฟอกเลือดชั่วคราว วิธีนี้ไม่อยู่ถาวร อาจจะอุดตัน ติดเชื้อและทำให้เส้นเลือดดำที่สวนตีบตันได้ ถ้าจำเป็นต้องฟอกเลือดเร่งด่วนการใช้สายส่วนนี้ก็สามารถอยู่หลายสัปดาห์
การผ่าตัดต่อเส้นเลือดสำหรับการฟอกเลือด
การผ่าตัดต่อเส้นเลือดมี ๒ ชนิดคือ
1. การผ่าตัดต่อเส้นเลือดโดยใช้เส้นเลือดผู้ป่วยเอง
(Arteriovenous fistula, AV fistula, AVF)
วิธีนี้เป็นวิธีที่ดีที่สุด ถ้าคุณมีเส้นเลือดโตเหมาะสมและมีเวลาเพียงพอ เพราะหลังผ่าตัดต้องใช้เวลารอให้เส้นเลือดที่ต่อโตพอที่จะใช้ได้ (อาจหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน) แต่ถ้าสามารถใช้ได้แล้ว ภาวะแทรกซ้อนจะน้อยกว่า และอายุการใช้งานจะนานกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับชนิดอื่นโดยรวม
แพทย์จะต่อเส้นเลือดดำเข้ากับเส้นเลือดแดงโดยตรงที่บริเวณข้อมือหรือข้อศอกจะทำให้แรงดันเลือดจากเส้นเลือดแดงไหลเทเข้าเส้นเลือดดำ จะทำให้เส้นเลือดดำที่แขนโตและแข็งแรงขึ้นจนสามารถใช้เข็มเบอร์โตแทง เพื่อการฟอกเลือดได้ การผ่าตัดมักจะใช้การฉีดยาชาเฉพาะที่
คำแนะนำหลังผ่าตัดต่อเส้นเลือดเพื่อฟอกเลือด
(Arteriovenous fistular, AVF)
- เป็นการผ่าตัดเชื่อมต่อเส้นเลือดดำและเส้นเลือดแดงที่ข้อมือหรือข้อศอกของแขนผู้ป่วย
- แผลอาจมีเลือดซึมได้
- ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทำแผล เว้นแต่แผลซึมมากหรือผ้าคลุมแผลสกปรก
- โดยปกติจะนัดตัดไหม 10 - 14 วัน
- อย่าให้แผลเปียกน้ำ
- หลังจากผ่าตัด 4 - 5 วัน ให้บริหารมือโดยบีบลูกยางหรือบอลบ่อยๆ เพื่อที่จะช่วยให้เส้นเลือดโตเร็วขึ้น
- ห้ามวัดความดันหรือแทงน้ำเกลือแขนข้างที่ผ่าตัดเส้นเลือด
- ห้ามสวมนาฬิกา กำไล หรือสายรัด ที่จะกดทับบริเวณเส้นเลือดแขนข้างที่ผ่าตัด
2. การผ่าตัดต่อเส้นเลือดโดยใช้เส้นเลือดเทียม
(Arteriovenous bridge graft, AVBG, AVG)
วิธีนี้เหมาะสำหรับผู้ที่มีเส้นเลือดขนาดเล็ก ไม่เหมาะสมที่จะผ่าตัดด้วยวิธีแรก คุณจะต้องใช้เส้นเลือดเทียมฝังใต้ผิวหนังที่แขนสามารถใช้ได้ภายใน 2 - 3 สัปดาห์ โดยรวมแล้วปัญหาในการใช้งานอาจจะมากกว่าแบบแรก แต่ถ้าดูแลดีสามารถใช้ได้นานอาจจะหลายปี
คำแนะนำหลังผ่าตัดต่อเส้นเลือดฟอกเลือดโดยใช้เส้นเลือดเทียม
(Arteriovenous bridge graft, AVBG)
- เป็นการผ่าตัดโดยใช้เส้นเลือดเทียมต่อระหว่างเส้นเลือดแดงและเส้นเลือดดำในแขนหรือขาของผู้ป่วย
- อาการปวดและบวมเป็นเรื่องปกติ เพื่อลดอาการปวดและบวม ควรยกแขนสูงโดยหนุนหมอนให้สูงกว่าระดับหัวใจใน 24 - 48 ชม. แรก ห้ามใช้ความร้อนประคบ
- ที่แขนอาจจะมีฟกช้ำจ้ำเลือด จะรู้สึกอุ่น อาจมีเลือดซึมจากบาดแผล
- ถ้าจำเป็นก็ทานยาแก้ปวด
- ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนทำแผล เว้นแต่แผลซึมมากหรือผ้าคลุมแผลสกปรก
- โดยปรกติจะนัดตัดไหม 10 - 14 วัน
- อย่าให้แผลเปียกน้ำ
- หลีกเลี่ยงการงอข้อศอกมากๆ จะทำให้รบกวนต่อการไหลเวียนกลับของเลือด
- ให้มาพบแพทย์ถ้ามีอาการดังต่อไปนี้
- มีอาการชา หรือปวดที่มือ
- ปวด บวม แดง มากขึ้น
- แผลมีเลือดซึมออกมาไม่หยุด
- มีไข้สูง
อาหารสำหรับผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
การกินอาหารอย่างเหมาะสมจะช่วยให้การรักษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และผู้ป่วยสามารถดำรงชีวิตได้อย่างมีคุณภาพในการฟอกเลือด
หลักในการเลือกกินอาหารในผู้ป่วยฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมดังนี้
· ควรบริโภคอาหารที่มีโปรตีนสูง ได้แก่ เนื้อวัว เนื้อไก่ เนื้อปลา เพื่อได้รับโปรตีนเพียงพอกับความต้องการ
· จำกัดอาหารที่มีปริมาณโปแตสเซียมสูง ได้แก่ ผัก และผลไม้ ได้แก่ มันฝรั่ง ฟักทอง มะเขือเทศ กล้วย ส้ม ลูกพรุน ลูกเกด ฝรั่ง
· จำกัดน้ำดื่ม เนื่องจากการดื่มน้ำมากจะทำให้เกิดภาวะน้ำเกินในร่างกาย เกิดอาการบวม และความดันโลหิตสูง และเกิดปัญหาได้บ่อยขณะทำการฟอกเลือดคือ การเกิดตะคริว และความดันโลหิตต่ำ
· หลีกเลี่ยงอาหารเค็ม เนื่องจากความเค็ม หรือโซเดียมจะกระตุ้นให้ผู้ป่วยหิวน้ำบ่อยจะเกิดภาวะน้ำเกินภายในร่างกาย อาการบวม และความดันโลหิตสูงตามมา
· จำกัดอาหารที่มีปริมาณฟอสเฟตสูง ได้แก่ นม เนย ถั่ว ขนมปัง น้ำอัดลมสีเข้ม
ขอบคุณที่ข้อมูลที่นำมาไว้ให้เรียนรู้ค่ะ
เนื้อหาเป็นประโยชน์มากเลยค่ะ
จัดบล็อกได้สวยดีนะคะ
ขอบคุณสำหรับข้อมูลที่น่าสนใจมาก
ดีค่ะ
ขอบคุณสาระดีๆ ครับ
เป็นประโยชน์มากเลย ป้าผมก็ฟอกไตอยู่ ผมจะได้นำความรู้ไปบอกท่านครับ
ขอบคุณมาก สำหรับคำแนะนำเรื่องอาหาร ผมจะได้ดูแลเรื่องอาหารให้ถูกต้องยิ่งขึ้นครับ
ป้าผมกินอาหารผิดหลายอย่างเลยครับ เพราะความไม่รู้หน่ะครับ
เรียนคุณครู ข้อมูลนำมาโพส มีบางส่วนที่ไม่ถูกต้อง การฟอกเลือดไม่จำเป็นต้องใส่ท่อนำเลือดชั่วคราวที่คอก่อน ใช้ในกรณีที่ฟอกเลือดฉุกเฉินเท่านั้น หรือผู้ป่วยยังไม่ได้ทำเตรียมเส้นเลือดสำหรับการฟอกเลือดไว้ก่อน เกรงว่าข้อมูลดังกล่าวผู้ป่วยเข้าใจผิดว่าต้องทำเส้นเลือดชั่วคราวที่คอก่อนทำเส้นที่แขน หากผู้ป่วยได้รับการเตรียมความพร้อมตั้งแต่เนิ่นๆ จะไม่ต้องใส่ท่อนำเลือดชั่วคราวที่คอค่ะ /พยาบาลไตเทียม
สาธุ